Wat God gescheiden heeft...

Als een dochter met haar eerste vriendje aankomt, kan dat vriendje rekenen op een gezonde dosis wantrouwen van papa en mama....

Marcel van Dam

Van de kleinste tot de grootste groep geldt als ijzeren wet: het vreemde wordt instinctief geweerd en gewantrouwd. Deze wet is sterker naarmate de verschillen tussen mensen groter zijn. In een blank gezin kan een zwart eerste vriendje op meer wantrouwen rekenen dan een wit vriendje. Dat heeft op zichzelf niets met racisme te maken. Het geldt misschien nog wel sterker voor een katholiek vriendje in een gereformeerd gezin op de Veluwe. Iedereen heeft in zijn leven de instinctieve afkeer van het vreemde zelf ervaren en iedere socioloog kent vele onderzoeken waaruit dat blijkt.

Ik las zaterdag natuurlijk met veel interesse het interview met de Amerikaanse socioloog Robert Putnam (Betoog, 28 juni). Ik ken Putnam van zijn boeken. Het is een zeer gedegen wetenschapper die vooral de gevolgen van de individualisering voor de binding in de samenleving heeft onderzocht.

Mijn interesse werd verder gewekt toen ik de inleiding las: ‘Putnam helpt positivo’s over de multiculturele samenleving hardhandig uit de droom. Immigratie van nieuwe etnische groepen maakt dat mensen zich terugtrekken uit de samenleving. Hun vertrouwen neemt af, ze kruipen in hun schulp. Putnam stelde het onomstotelijk wetenschappelijk vast.’

Al lezende noteerde ik van Putnam de volgende opvattingen:

Hij is tegen het verder bemoeilijken van immigratie, want immigratie brengt allerlei voordelen, zoals creativiteit, en het is goed voor de economie.

Dat de hiervoor geschetste ijzeren wet van verzet tegen vreemde groepen des te sterker geldt voor migranten, weet Putnam natuurlijk ook. Samenklitten geldt voor alle soorten immigranten, dat doen ze overal en altijd. Maar, zegt hij. ‘op langere termijn leren samenlevingen hiermee om te gaan, zodat positieve effecten gaan overheersen’. Putnam is dus ook een positivo.

Hij weet, zoals alle sociologen, dat de eerste generatie immigranten niet integreert, de tweede half en de derde helemaal. Uitzonderingen daargelaten. Want binding in de fase van het samenklitten is in de eerste generatie nodig om van daaruit te werken aan overbrugging van de afstand tot andere groepen, lees autochtonen. Het eerste wat Nederlandse emigranten in Australië deden, was een Hollandse Club oprichten. Daarom zijn de meeste sociologen ook voor een multiculturele benadering: laat immigranten zo veel mogelijk hun identiteit behouden en help ze van daaruit te integreren. Vooral door ze te laten merken dat ze welkom zijn.

Te lang samenklitten en een te grote binding (groepsdwang) kan zeer destructief zijn. Vooral als negatieve kenmerken overheersen. Bijvoorbeeld bij achterstandsgroepen in probleemwijken. Vorige week publiceerde het Verwey - Jonker Instituut een onderzoek naar de achtergronden van jeugddelinquentie en middelengebruik.

Uit het onderzoek blijkt dat jongeren uit probleemwijken vaker deelnemen aan jeugdbendes dan jongeren uit andere buurten. Vooral tweedegeneratie-jongeren. Een buurt waarin veel criminaliteit en drugsgebruik voorkomt vergemakkelijkt de inwijding in een criminele levensstijl. Zo’n buurt creëert bovendien een negatief opvoedingsmilieu. Jongeren in een probleemwijk hebben een minder goede band met hun ouders, presteren minder goed op school, blijven veel vaker zitten en spijbelen vaak. Het zijn factoren die het risico op crimineel gedrag vergroten. Deze verbanden gelden voor jongeren uit alle etnische groepen, ook autochtonen.

Het verdient dan ook aanbeveling, zeggen de onderzoekers, probleemwijken minder homogeen te maken. Een gemengde bevolking, met meer welvarende bewoners, minder werkloosheid, minder eenoudergezinnen en minder verloop van bewoners, betekent minder risico’s op crimineel gedrag onder jongeren. Dat zal gedurende een zekere periode minder samenhang tot gevolg hebben en voor sommigen een groter isolement. Gelukkig ook minder binding met alles wat niet deugt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden