Wat ging er mis met de hulpverlening na Irma?

Nederlandse mariniers keken toe terwijl zijn eiland werd geplunderd, brieste premier William Marlin van Sint Maarten. Inwoners van het eiland noemen juist zijn lokale bestuur incompetent. Wat ging er mis na Irma?

Nederlandse militairen op Sint MaartenBeeld anp

Het is een paar uur nadat de orkaan Irma over Sint Maarten is getrokken. Buiten bij het politiebureau in de hoofdstad Philipsburg zit een agent op een stoel. Hij is doodvermoeid. En helemaal alleen. Zijn collega-agenten zijn thuis gaan schuilen voor de storm, of nemen daar nu hun schade op.

De politie op het Caribische eiland, een autonoom land binnen het Nederlands koninkrijk, is de eerst verantwoordelijke voor de handhaving van de openbare orde. Maar zo kort nadat Irma haar verwoestende werk heeft gedaan, is geen agent daartoe in staat. Het werk is aan de Nederlandse mariniers. Een aantal van hen is altijd al op Sint Maarten gelegerd. Hun hoofdkantoor staat aan de andere kant van de weg waar het politiebureau is gevestigd. Bij dat kantoor zijn mannen aan het werk. En een paar kilometer verderop, op de speciale post die mariniers voor de hulp na Irma hebben opgezet, is het een drukte van belang.

Meteen na de passage van Irma zijn sommige inwoners begonnen met het plunderen van winkels. Dat de politie noch de dan aanwezige leden van de Nederlandse krijgsmacht zich daarbij laten zien, is niet meer dan logisch: vrijwel alle wegen zijn door omgewaaide bomen, auto's en elektriciteitspalen gestremd. Die dienen eerst provisorisch schoongeveegd te worden. 'Er werd geplunderd, de mariniers keken ernaar - en deden niets', zegt premier William Marlin van Sint Maarten in NRC Handelsblad.

Voor de Nederlandse militairen op het eiland moet die uitspraak een enorme schoffering zijn. 'Wat een klinkklare onzin', reageert Rob Verkerk, de Commandant der Zeekrachten, op Twitter. Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zegt het hem na.

Prioriteit één: herstellen openbare orde

Op de speciale commandopost van de mariniers, in een school waar zij ook tegen Irma hebben geschuild, staan op het whiteboard tegen de muur al snel na Irma de eerste plannen genoteerd. Prioriteit nummer één, zo maken de mannen van de verbindingskamer duidelijk: 'Het herstellen van de openbare orde. Want als dat niet gebeurt, kun je ook geen begin maken met noodhulp.'

Elke dag na de ramp komen nieuwe militairen op het eiland aan. Zij zijn het die in totaal zeven checkpoints op het Nederlandse deel bemannen. Ook gaan zij op patrouille en zetten zij bewaking neer bij de meest kwetsbare openbare gebouwen van Sint Maarten. De mariniers krijgen te maken met mensen die smeken hen door te laten om bij hun verwoeste huizen te komen. Dat daarmee nu en dan ook een plunderaar door de checkpoints komt, is niet verwonderlijk.

Ondertussen wordt van de Sint Maartense overheid weinig vernomen. Ook de leden van de regering hebben te maken met schade aan hun bezittingen en uiterst moeizaam functionerende communicatie. Ministers die zijn uitgenodigd voor vergaderingen op de commandopost, komen soms bijna een uur te laat. Tegenover verslaggevers maken inwoners hun grote frustraties duidelijk over de in hun ogen incompetente lokale bestuurders. Vooral premier Marlin is voor hen de gebeten hond.

De Nederlandse militairen nemen feitelijk het eiland over. Zij zorgen, later ook met lokale agenten, niet alleen voor de handhaving van de orde, maar nemen ook het voortouw in de noodhulp. Ze delen water en voedsel uit. Ze laten de Genietroepen onderzoek doen naar het herstel van de schade en helpen mee met het opruimen daarvan. Ze zijn vrijwel overal aanwezig. Militair Dennis, een man van de technische dienst, vertelt over de dagen die hij op Sint Maarten draait. 'Vandaag voor de eerste keer weer even contact met thuis kunnen hebben. We maken nog steeds dagen van tussen de 18 en 20 uur. Bij sommige militairen van de eerste lichting gaat dat zijn tol eisen. Maar het komt uiteindelijk allemaal goed. Het eiland is al ver opgeruimd. De inwoners drinken zelfs weer bier op straat.'

Militairen als Dennis zijn niet te beroerd om hun mandaat als hulpverlener ver op te rekken. Hijzelf mag dan vooral de opdracht hebben om de auto's en vrachtwagens van de krijgsmacht aan de praat te houden, als hij tijd vindt helpt hij gewoon ook mee om een huis te stutten of een benzinestation op te knappen.

Zeker, er gingen ook dingen mis. Maar zonder de inzet van de mariniers zou Sint Maarten er slechter voorstaan.

Lees verder over Sint Maarten

Binnen en buiten Sint Maarten heeft premier Marlin nauwelijks nog krediet
Een premier laat een interview met hem op band opnemen. Ook staat hij toe dat na afloop een foto van hem wordt gemaakt. Als hij vervolgens kritiek krijgt op zijn bizarre uitspraken, ontkent hij dat het vraaggesprek heeft plaatsgevonden. Fantasie? Niet als het gaat om premier William Marlin van Sint Maarten.

Minister en generaal: uitspraken premier Sint Maarten over mariniers 'klinkklare onzin'
De kritiek van de premier van Sint Maarten op de Nederlandse marine heeft de ergernis gewekt van betrokken mariniers en minister Plasterk (Koninkrijksrelaties). Het verwijt dat de zestig mariniers in de nasleep van orkaan Irma stonden te kijken bij plunderingen en 'niets deden', doen zij af als 'klinkklare onzin'.

Bovenwindse Eilanden zetten zich schrap voor nieuwe tropische storm

Een nieuwe tropische storm met de naam Maria gaat richting de Bovenwindse Eilanden. Zij kan zich de komende 48 uur tot een orkaan ontwikkelen. Voor de eilanden Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten is daarom een orkaanwaarschuwing afgegeven.

Waarom de autonome status van Sint Maarten de noodhulp vanuit Nederland bemoeilijkt
Terwijl de Nederlandse noodhulp voor Sint Maarten maar aarzelend op gang komt, zijn er al de eerste verwijten. Waarom was het eiland zo kwetsbaar voor de storm? Waarom zo'n gebrekkige voorbereiding? Had Nederland niet eerder in actie moeten komen? (+)

Een week na Irma: wie moet(en) de rekening betalen van de schade op Sint Maarten?
Over de omvang van de schade op Sint Maarten blijft het gissen. Schattingen lopen uiteen van 1- tot 1,5 miljard dollar (1,3 miljard euro). De grote vraag is: wie draait er op voor de kosten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden