Wat gij niet wilt

Compassie, het jongste boek van de Britse kerkhistorica Karen Armstrong, is het logische vervolg op haar omvangrijke studie De grote transfomatie en haar Van der Leeuw-lezing, gehouden op 31 oktober 2008, waarin compassie - te begrijpen als mededogen of empathie - werd gepresenteerd als panacee voor de wereldwijde ellende. Een remedie die het simpele 'wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet' tot basis heeft.


Maar waar haar boek over 'de Spiltijd', het tijdvak waarin Confucius' deze Gulden Regel muntte, een magistrale studie werd over het ontstaan van oerreligies, en haar lezing uitmondde in een manifest voor het mededogen, heeft Compassie nog het meeste weg van een zelfhulpboek. Zoveel is duidelijk: Karen Armstrong heeft de geschiedschrijving ingeruild voor de psychologie.


Omdat de georganiseerde godsdienst vandaag de dag deel van het probleem is, en eerder twistappel en aanjager van wereldwijde conflicten dan vredestichter of milde rechter, ontwikkelt Armstrong in deze publicatie een op het individu gericht stappenplan dat in twaalf treden tot een hoger plateau van zelfkennis en -inzicht moet leiden. Dat gaat van 'Kijk naar uw wereld' en 'Compassie voor uzelf', via 'Besef van onze beperkte kennis' en 'Hoe moeten wij met elkaar praten?' tot 'Zorg voor iedereen' en 'Hebt uw vijanden lief'.


Het is een feit dat, ondanks de religieuze oorsprong van compassie, juist de grote wereldgodsdiensten het in de geschiedenis lelijk hebben laten afweten. In haar handvest, dat op 12 november 2009 op zestig plaatsen in de wereld werd gepresenteerd, riep Armstrong de mensheid dan ook op compassie weer tot het middelpunt van moreel handelen en religie te maken. Dat klinkt haast als het credo van een nieuwe wereldgodsdienst.


Gert J. Peelen


Karen Armstrong: Compassie.


Uit het Engels vertaald door Albert Witteveen.


De Bezige Bij; 239 pagina's; € 19,90.


ISBN 978 90 234 5973 6.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden