Wat gebeurt er tijdens een ondergrondse kernproef?

Noord-Koreaanse staatsmedia spreken van een succesvolle kernproef in het noordoosten van het land. Een atoombom zou 'op een veilige manier' ondergronds tot ontploffing zijn gebracht. Maar wat gebeurt er eigenlijk tijdens zo'n ondergrondse ontploffing?

Gelijk nadat het nieuws over de kernproef van Noord-Korea bekend werd, gingen inwoners van Zuid-Korea de straat op om te protesteren.Beeld getty

Geologische diensten hebben vandaag op de plek waar de kernproef werd uitgevoerd een aardbeving gemeten met een kracht van 4,9 op de schaal van Richter. Die kracht staat voor een gemiddelde aardbeving. Een aardbeving wordt vanaf 5 op de schaal van Richter krachtig genoemd.

Volgens de CBTBO was de explosie van vandaag ongeveer twee keer zo groot als de kernproef die Noord-Korea in 2009 uitvoerde.

Verdrag
Tot 1996 werden ondergrondse kernproeven nog toegestaan. Alle nucleaire en niet-nucleaire staten ondertekenden in 1963 het Partial Test Ban Treaty. Daarin pleitten de landen geen kernproeven meer in de atmosfeer, de ruimte of onder water uit te voeren, uit angst voor de kerndeeltjes die tijdens de proeven vrijkomen.

In 1996 werd het kernstopverdrag ondertekend. Dat verdrag verbiedt alle kernwapenexplosies, zowel voor militaire als civiele doelen. Inmiddels is het door 176 landen ondertekend en door 132 landen geratificeerd. Noord-Korea, India en Pakistan hebben het verdrag niet ondertekend. Noord-Korea is het enige land dat na 1998 nog ondergrondse kernproeven heeft uitgevoerd, in 2006 en 2009.

Noord-Korea voert de kernproeven uit om de technologie voor het atoomprogramma verder te kunnen ontwikkelen, legt Azië-correspondent Kevin Voigt van CNN uit. Hierdoor kan het land de verkleining van een nucleair wapen perfectioneren, zodat het uiteindelijk op een langeafstandsraket gemonteerd kan worden. Mogelijk was deze atoombom klein genoeg om daadwerkelijk op een langeafstandsraket te passen.

Veiliger
75 procent van de meer dan 2000 nucleaire ontploffingen sinds 1945 is ondergronds uitgevoerd. Dat meldt de CTBTO, de organisatie die toezicht houdt op het verdrag over kernproeven. Ondergrondse testen zijn een stuk veiliger dan bovengrondse testen, vertelt een woordvoerder van CBTBO aan CNN. 'Door ondergronds te testen, komen de nucleaire deeltjes niet in de atmosfeer.'

Ondergrondse kernproeven worden meestal in verticale schachten van 1 tot 3 meter breed en een kilometer diep uitgevoerd. De atoombom wordt in de schacht geplaatst en vervolgens wordt de tunnel met grind, zand en andere materialen gevuld om zo te voorkomen dat er radioactief materiaal in de lucht komt. De energie van de explosie komt in minder dan een miljoenste van een seconde vrij, meldt CBTBO. Binnen enkele microseconden bereikt de temperatuur ongeveer een miljoen graden.

De schokgolven die door de explosie vrijkomen, kunnen door seismografen gedetecteerd worden. Mede hierdoor is vandaag vastgesteld dat het om een ondergrondse kernproef gaat. 'Door de mens veroorzaakte explosies zien er heel anders uit dan natuurverschijnselen', aldus de woordvoerder van de CBTBO.

Het ministerie van Defensie van Zuid-Korea berekende dat een aardbeving van deze kracht alleen veroorzaakt kan zijn door een nucleaire explosie van 6 tot 7 kiloton. Een aantal jaar geleden was dit nog veel lager', vertelt Bas Verbeek, Zuid-Korea-correspondent van BNR. 'Noord-Korea zit dus flink in de ontwikkeling.'

Beeld getty
Beeld EPA
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden