nieuwe burgemeester van Leeuwarden?

Wat gebeurt er met het CDA als fractieleider Sybrand Buma vertrekt?

Volgens de Haagse geruchtenmolen wil CDA-leider Sybrand Buma de landelijke politiek verlaten en burgemeester van Leeuwarden worden. We bellen met Ariejan Korteweg, parlementair journalist en CDA-watcher van de Volkskrant, over de wensen van Buma en de toekomst van het CDA.

‘Het is pijnlijk als blijkt dat Buma heeft gesolliciteerd voor de functie van burgemeester en het niet is geworden.’ Beeld ANP

Sybrand Buma als nieuwe burgemeester van Leeuwarden, is dat al een uitgemaakte zaak?

‘Zeker niet, officieel is niet eens bekend of hij daadwerkelijk heeft gesolliciteerd. Gisteren lekte de naam van een mogelijke andere kandidaat uit, namelijk voormalig ProRail-directeur Pier Eringa. Bovendien is Leeuwarden een linkse stad, niet een stad waar een rechtse CDA’er als Buma naadloos inschuift. Om 19.30 uur vanavond gaat de sollicitatiecommissie praten met de gemeenteraad, in de loop van de avond wordt dan waarschijnlijk bekend of Buma inderdaad burgemeester wordt en het CDA op zoek moet naar een nieuwe leider.’

Als Buma burgemeester van Leeuwarden wordt, breekt dan de machtsstrijd los binnen het CDA?

‘Als Buma vertrekt, komt er eerst een tussenpaus. Die neemt het leiderschap waar totdat een opvolger is gevonden. Mijn gok zou zijn dat CDA-Kamerlid Pieter Heerma die tussenpaus wordt. Hij was tijdens de formatie de secondant van Buma en kent het kabinetsbeleid van haver tot gort. Heerma is geen droomkandidaat om de partij te leiden, maar wel iemand die het CDA naar de volgende verkiezingen kan loodsen.

‘Topkandidaten voor de opvolging van Buma zijn Wopke Hoekstra (minister van Financiën), Hugo de Jonge (minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport), en misschien toch ook wel Mona Keijzer (staatssecretaris van Economische Zaken). Die willen waarschijnlijk alle drie hun termijn als bewindspersoon uitdienen en zijn daarom niet beschikbaar als partijleider tot de volgende verkiezingen. Die verkiezingen zouden overigens weleens sneller kunnen plaatsvinden dan gepland; het is maar de vraag of dit kabinet de eindstreep haalt.’

Als Buma geen burgemeester van Leeuwarden wordt, toch een junior functie vergeleken met CDA-leider, kan hij zich dan nog wel op het Binnenhof vertonen?

‘Het is pijnlijk als blijkt dat hij heeft gesolliciteerd en het niet is geworden. Maar als het goed is lekt zijn interesse in dat geval niet uit. Er staan zware straffen op het lekken uit de vertrouwenscommissie. Kijk maar naar wat er in Kerkrade gebeurde. Bovendien heeft Buma een uitstekende staat van dienst. In 2012 kreeg het CDA maar dertien zetels, het was echt een kleine partij geworden. Buma heeft de partij door een moeilijke periode geloodst en voor eenheid gezorgd. Hij heeft krediet. Het lijkt me daarom niet dat hij op stel en sprong weg moet als hij dat zelf niet wil.

‘Als hij geen burgemeester wordt, denk ik eerder dat hij in de fractie blijft en in een volgend kabinet minister wordt - mits het CDA dan regeringsverantwoordelijkheid houdt. Minister van Justitie is een functie die je bij hem zou verwachten. Die functie past bij zijn opleiding, dat vindt hij leuk, en het strookt met zijn ambtelijke voorgeschiedenis.’

Als hij zo’n goede staat van dienst heeft, waarom wil – of moet, uiteindelijk – Buma dan eigenlijk weg?

‘Dat heeft te maken met de aaibaarheid van het CDA. Buma zit op de rechtervleugel van de partij. Hij heeft veel bedenkingen bij wat nieuwkomers aan de samenleving bijdragen, is een tijdlang behoorlijk sceptisch over Europa geweest, en zijn stijl wordt niet door iedereen gewaardeerd. Buma is voor Haagse begrippen erg recht voor zijn raap, houdt van ironie en sticht met die ‘bumor’ soms verwarring.

‘Het CDA beweegt, net als de VVD, naar het midden onder invloed van Forum voor Democratie en de PVV. Het is een partij met een sterk ontwikkelde ledendemocratie waar koersbijstellingen van onderaf komen. De vleugel die wil dat het CDA haar sociale gezicht weer toont, laat zich steeds luider horen sinds de partij weer meeregeert. Het kinderpardon werd bijvoorbeeld door de achterban van het CDA royaal gesteund, terwijl dat niet per se iets is waar Buma achterstaat. 

‘Opvolgingskandidaten Hoekstra (Financiën) en De Jonge (Volksgezondheid) zetten ook vraagtekens bij de privatisering van banken, bij de situatie rond KLM-Air France en de marktwerking in de zorg. Hoekstra was in zijn Humboldt-lezing ook veel meer pro-Europees dan het CDA de afgelopen jaren was. Binnen de partij klinkt een nieuw geluid. Daar past Buma minder bij.’

Zijn er dan geen prestigieuzere functies te bedenken dan burgemeester van Leeuwarden? Iets bij de Raad van State, de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid, een andere raad van formaat?

‘Buma is echt een bestuurder. Hij komt uit een bekend Fries geslacht van bestuurders: de eerste Buma-burgemeester in Friesland dateert uit de 18de eeuw. Toch had ik eerder verwacht dat hij zich te zijner tijd zou melden als burgemeesterskandidaat voor een van de grote steden. Maar kennelijk wil hij na al die jaren in de schijnwerpers de luwte opzoeken en vindt hij het leuk om bestuurder in Friesland te worden. Als de berichten kloppen, natuurlijk – vanavond weten we hopelijk meer.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.