Wat gebeurt er als de eurozone uiteen valt? Doemscenario's genoeg

Doemscenario's genoeg over het uiteenvallen van de eurozone. 'Er volgt dus een nationale bankrun.'

Beeld reuters

'Ach, Zweden en Zwitserland hebben het ook goed gedaan en zij hebben geen euro.' 'Polen wil niet eens in de euro.' 'Nadat in 1993 het Europees Monetair Stelsel (EMS) werd opgeheven, bleef de economische groei ook intact.'

Terwijl VNO-topman Bernard Wientjes, minister De Jager van Financiën en diens voorgangers Zalm en Ruding een onheilsscenario schetsen van het eventueel uitstappen van een of meer landen uit de eurozone, probeert een deel van de economen de gevolgen met bovenstaande dooddoeners te relativeren.

Nattevingerwerk

Ieder toekomstscenario is voor een deel nattevingerwerk. Maar sommige economen hebben er serieuzer studie naar gedaan.

De Amerikaanse econoom Barry Eichengreen, hoogleraar aan de Universiteit van Californië, is een van de vermaardste zwartkijkers. Hij zegt dat het uiteenvallen van de eurozone een economische catastrofe zal zijn. Banken zullen omvallen, de financiële markten in een chaos raken en de werkloosheid en de armoede zullen in de westerse wereld in korte tijd tot grote hoogtes oplopen.

Landen als Griekenland kunnen niet zomaar van de ene op de andere dag uit de euro stappen. Computersystemen zullen moeten worden aangepast. Pinmachines zullen moeten worden vernieuwd. 'Griekse burgers zullen hierop gaan inspelen. Ze weten dat de nieuwe valuta minder waard zal zijn. Ze zullen alle tegoeden omzetten op andere eurorekeningen. Er volgt dus een nationale bankrun. Beleggers zullen hun staatspapier van dat land dumpen. De Europese Centrale Bank zal niet helpen, omdat dat land geen euroland meer is. Omdat de regering ook geen geld heeft, kan het de banken niet helpen. Dat is dus de moeder van alle crises', aldus Eichengreen.

Kosten zijn vele malen groter
Volgens econoom Paul Donovan van de Zwitserse zakenbank UBS had de euro er nooit moeten komen. 'Maar de eurozone is er. En de enige mogelijkheid is verdere budgettaire en fiscale integratie. De economische en politieke kosten van het opbreken van de eurozone zijn vele malen groter.' Volgens het rapport Euro break up. The Consequences van deze bank zal het bbp van een land als Griekenland bij het uittreden uit de euro met 40 tot 45 procent dalen, bij een land als Nederland of Duitsland is dat nog altijd 20 à 25 procent.

Donovan vindt alle vergelijkingen met het oude wisselkoersmechanisme EMS mank gaan. 'De euro is geen super-EMS. Bij de totstandkoming van de eurozone is overdreven veel aandacht besteed aan de wisselkoersvoordelen voor bedrijven en vakantiegangers. Maar het belangrijkste was de monetaire integratie. Dat wilden de politici niet benadrukken.'

Het grote misverstand is volgens UBS dat gedacht wordt dat 'probleemlanden zoals Griekenland na het verlaten van de eurozone hun eigen economie weer flink kunnen oppeppen' of 'dat het vertrek uit de eurozone voor sterke landen zoals Nederland geen consequenties zou hebben'.

Hogere rente op staatsschuld
Barry Eichengreen: 'Grieken weten dat ze een nieuwe munt krijgen die minder waard is. Dat betekent dat de werkenden loonsverhoging zullen gaan eisen. Dat leidt tot looninflatie die alle concurrentievoordelen van de devaluatie weer teniet doet. Daarnaast zal het land een veel hogere rente op de staatsschuld moeten betalen.'

Griekenland zal dus zowel ingrijpende arbeidsmarkthervormingen moeten doorvoeren om te zorgen dat het reële loonniveau daalt, als ingrijpende budgettaire hervormingen die ertoe leiden dat de rente laag blijft. Afgezien van het feit dat een land dat uit de euro treedt automatisch veel politieke invloed verliest, zal dat ook intern grote gevolgen hebben, zoals burgerlijke ongehoorzaamheid en onrust die in een democratie bijna onbeheersbaar zijn.

'De opheffing van de monetaire unie tussen Tsjechië en Slowakije leidde in 1993 tot een volledige sluiting van de grens, kapitaalcontrole en een beperking van het geld dat bij banken kon worden opgenomen. Slowakije was zelfs gedwongen burgerlijke vrijheden en rechten aan banden te leggen. Het opbreken van de Sovjet-Unie leidde eveneens tot nieuwe autoritaire regimes in veel van de nieuwe staten', stelt UBS.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.