Wat gaat Europa doen tegen de bootrampen?

Uit elk EU-land zijn vandaag minstens twee ministers afgereisd naar Luxemburg om te spreken over de reeks aan migrantendrama's op de Middellandse Zee. Gisteren voltrok zich een drama: een boot met zeker 700 mensen aan boord kapseisde, ze verdronken vermoedelijk bijna allemaal. Gaat het Europees beraad vandaag daar verandering in brengen?

De Italiaanse kustwacht tilt een lichaam in een lijkzak aan wal. Beeld reuters
De Italiaanse kustwacht tilt een lichaam in een lijkzak aan wal.Beeld reuters

De vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken begon vanochtend om 10.00 uur met een minuut stilte voor de 'recente gebeurtenissen op de Middellandse Zee'. De bijeenkomst in Luxemburg is onderdeel van een reguliere reeks vergaderingen van de Buitenland-ministers van de EU. Maar wat vandaag anders maakt, is dat om 15.00 uur ook ministers van Binnenlandse Zaken en ministers van Justitie aanschuiven. Vanuit Nederland voegt minister Ard van der Steur van Justitie zich vanmiddag bij zijn collega Bert Koenders.

Vanaf 15.00 uur staat de gezamenlijke vergadering geheel in het teken van de migratieproblematiek. EU-buitenlandchef Federica Mogherini, die de vergadering voorzit, zal vervolgens om 17.00 uur een persconferentie geven. Een optimistische planning, stelt Europa-correspondent Marc Peeperkorn die vandaag Brussel verruilt voor Luxemburg. Alle tijdstippen op de agenda zijn dan ook onder voorbehoud. Met twee afgevaardigden per EU-land zitten 56 ministers om tafel. Willen die allemaal hun zegje doen, dan moet Mogherini ze na 2 minuten al afkappen.

De agenda verraadt dan ook dat reeds voorwerk is gedaan en op ambtelijk niveau mogelijk al enige consensus is bereikt. Mogherini luidde gisteren publiekelijk de noodklok. 'We hebben al te vaak 'dit nooit meer' geroepen. Het is de hoogste tijd voor de EU deze tragedies zonder uitstel aan te pakken.' Die daadkracht zal ze vandaag samen met de Europese ministers willen uitstralen, door snel spijkers met koppen te slaan.

Uitbreiding Triton
Peeperkorn verwacht dat de EU meer geld zal steken in de varende douane van Triton. Deze Europese kustwacht werd vorig jaar opgericht in navolging van de Italiaanse reddingsmissie Mare Nostrum. De Italiaanse missie bestaat niet meer en het kleinschalige Triton kan niet voorkomen dat duizenden Afrikaanse en Arabische migranten verdrinken.

Triton, met een maandelijks budget van 2,9 miljoen euro, bestaat uit zeven boten, twee vliegtuigen en een helikopter. Triton is niet opgericht ter vervanging van Mare Nostrum, schrijft de Europese Commissie. Toch werd de Italiaanse missie opgedoekt toen Triton begon. De kleinere missie vaart naar verluidt minder ver uit dan de Italiaanse kustwacht dat voorheen deed.

Mogherini zal de lidstaten vragen om meer geld en materiaal voor zowel Triton als voor het overkoepelende Frontex, dat toeziet op Europese grenscontrole. Die instellingen zijn immers van de lidstaten. De Europese Commissie benadrukt dat de Europese landen zelf verantwoordelijk zijn voor het handhaven van de buitengrenzen van de EU en het redden van mensen in nood. Frontex en Triton vrijwaren de lidstaten niet van die taak, maar zijn er slechts ter ondersteuning.

Uitbreiding van Triton zal niet van vandaag op morgen het verschil maken, zegt Peeperkorn. Het kost tijd om de capaciteit van Frontex uit te breiden met extra boten en vliegtuigen van de lidstaten. Onderwijl blijven er migranten op gammele scheepjes stappen.

Bestrijden mensenhandel
Verder zullen de ministers vandaag stevige woorden uiten over het bestrijden van mensenhandel, verwacht Peeperkorn. De smokkelaars vormen een essentiële schakel in de dodelijke stroom aan vluchtelingen, maar ze aanpakken is een haast onmogelijke opgave. Ze opereren in het chaotische Libië dat sinds de val van dictator Kadhafi een lappendeken van rivaliserende groeperingen is.

Een foto van de Italiaanse kustwacht toont een reddingsoperatie op de Middellandse Zee. Beeld afp
Een foto van de Italiaanse kustwacht toont een reddingsoperatie op de Middellandse Zee.Beeld afp

Dat bemoeilijkt ook een volgende te verwachten doelstelling: meer samenwerking met Noord-Afrikaanse autoriteiten. Met wie moet er worden samengewerkt als er in Libië, het belangrijkste vertrekpunt van de migrantenbootjes, nauwelijks een centraal gezag is?

De bijeenkomst vandaag geldt tevens als opstapje naar een nieuwe migratie-agenda die half mei door de Europese Commissie wordt gepresenteerd. Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker heeft vicevoorzitter Frans Timmermans gevraagd die agenda vorm te geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden