Vijf vragen

Wat gaat er met de nieuwe Jeugdwet veranderen?

De nieuwe Jeugdwet wordt de eerste grote hervorming van het kabinet Rutte II die tamelijk moeiteloos door de Tweede Kamer komt.

Staatssecretaris Martin van Rijn van VolksgezondheidBeeld ANP

Waar gaat het om?
De gemeenten worden op 1 januari 2015 verantwoordelijk voor alle zorg aan jongeren tot 18 jaar, soms met een uitloop tot 23 jaar. Dit is een lang gekoesterde wens van de Tweede Kamer. Een werkgroep van de Kamer stelde in 2010 al vast dat het die kant op moest.

Wat moet de gemeente gaan doen?
Alle kinderen krijgen nu al te maken met zorg van de gemeente. Denk aan het consultatiebureau en de schoolarts. Maar jongeren die in problemen raken, worden geconfronteerd met een scala aan loketten. Achter die loketten zitten geldpotten. Elk loket probeert de rekening naar een andere geldpot door te schuiven. Dat is niet bevorderlijk voor goede hulpverlening. De jongere is vaak de dupe. Zoals staatssecretaris Van Rijn dat noemt: 'Problemen worden gemedicaliseerd.' Daarom is zijn slogan: Een regisseur in plaats van pillen. Die regisseur moet de gemeente gaan leveren.

Wie draait dan op voor fouten?
Nu staat de minister of staatssecretaris van Volksgezondheid vaak in de Tweede Kamer om verantwoording af te leggen over problemen bij een specifieke zorginstelling of bij incidenten die het nieuws halen. Dat is straks voorbij. Tenminste, als het aan het kabinet ligt. Volgens de nieuwe Jeugdwet is het kabinet slechts 'systeemverantwoordelijk'. De gemeente is bestuurlijk en financieel verantwoordelijk. Daar, in de gemeenteraden, moeten de moeilijke debatten voortaan worden gevoerd.

Is iedereen nu blij?
Nee. Een reeks belangengroepen is ontstemd. Neem de geestelijke gezondheidszorg. Die sector voorziet dat een jongere straks eerst een briefje bij een ambtenaar moet halen voor hij naar de psychiater mag. Daar moet een medicus over oordelen, vinden de critici. De jeugd-ggz, zoals dat in jargon heet, wil daarom niet 'onder de gemeente' vallen, maar bij de ziektekostenverzekering horen.

Anderen, zoals de Kinderombudsman, vrezen dat de gemeente zich gaat toeleggen op de gemakkelijke gevallen. Kinderen met echt zware problemen die een dure oplossing vergen, dreigen dan tussen wal en schip te vallen.

De honderden zorginstellingen die vaak gespecialiseerde zorg verlenen, verkeren in grote onzekerheid. Sommige zijn zo gespecialiseerd dat zij nu plukjes klanten uit het hele land krijgen, omdat de problemen specifiek zijn of omdat zij een speciale levensbeschouwing aanhangen.

De grootste groep die ongerust is, zijn de werkers in de jeugdzorg, zo'n dertigduizend mensen. Veel gemeenten willen de boel zelf op poten zetten en zo min mogelijk overnemen van bestaande clubs. De gemeenten lijken de duizenden mensen van de Bureaus Jeugdzorg besmet te vinden. Daardoor dreigt veel kennis en ervaring, juist met betrekking tot de 'moeilijke' gevallen, verloren te gaan. In de Kamer vindt de kritiek vooral weerklank bij SP en PVV. PVV-Kamerlid Fleur Agema vindt dat er nog te weinig duidelijk is. Er moet inderdaad nog veel worden uitgewerkt na deze wet op hoofdlijnen. Daarom wil Agema noch haar collega Renske Leijten van de SP hier nu verantwoordelijk voor zijn. Overigens vraagt ook D66, de partij die juist haast wil maken met de meeste hervormingen, om een jaar uitstel.

Kinderombudsman Marc Dullaert (R)Beeld ANP

Krijgt het kabinet zijn zin?
Daar lijkt het wel op na het debat van woensdag en donderdag. De Kamer moet volgende week nog stemmen, maar het kabinet mag hopen op de steun van CDA, ChristenUnie, SGP en wellicht D66 en GroenLinks. Van de middelgrote partijen zijn dan alleen PVV en SP tegen. Steun van een deel van de oppositie is belangrijk om de wet nog dit najaar door de Eerste Kamer te krijgen. Daar heeft de coalitie geen meerderheid. Als het nog dit jaar lukt, hebben de gemeenten een jaar de tijd om zich voor te bereiden. Ze weten dan op hoofdlijnen waar ze aan toe zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden