Vier vragen olieprijs

Wat gaat de economie merken van de aanslag op de Saoedische olie-installaties?

De olieprijs schoot meteen omhoog en de ‘grootste beursgang ooit’, die van oliebedrijf Aramco, zou uitgesteld zijn. Wat betekent de aanval op de Saoedische olie-installaties voor de olieprijs op langere termijn, en voor de economie? Een analyse in vier vragen.

Op de Koreaanse beurs ging de olieprijs maandagochtend flink omhoog na de halvering van de Saoedische olieproductie. Beeld AP

Wat is er kapot?

Er zijn twee doelen getroffen: het olieveld Khurais, en de olie-installaties van Abqaiq. Het bombardement van Abqaiq is een enorme voltreffer geweest. Abqaiq herbergt de grootste olieverwerkingsinstallaties ter wereld. Hier wordt volgens sommige schattingen 70 procent van de Saoedische olie ontzwaveld alvorens de tankers in te gaan.

Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies noemt het ‘heel verrassend, en beangstigend’ dat een installatie die zo cruciaal is voor de Saoedische olie-export, zo makkelijk kan worden aangevallen.

De schade op zich lijkt niet onoverkomelijk. ‘Het lijkt blikschade’, zegt Van Geuns. ‘Het gaat om stukken pijp en opslagtanks, dat soort dingen. Dat zijn zaken die betrekkelijk snel gerepareerd kunnen worden.’ Hoe snel, dat is niet duidelijk. De Saoedi spraken aanvankelijk van ‘binnen enkele dagen’, maar geven sindsdien bedenkelijk weinig details.

Gaat de olieprijs nu omhoog?

Aanvankelijk gebeurde dat. Maandagochtend, toen de oliemarkten opengingen, knalde de prijs van olie met een nooit eerder vertoonde sprong omhoog: bijna 20 procent, met een pieknotering (voor de oliesoort Brent) van 71,95 dollar in Singapore. Die stijging was groter dan bij de inval van Irak in Koeweit, in 1990, en groter dan bij de uitbraak van de Islamitische Revolutie in Iran in 1979.

Maar na een paar minuten zakte de prijs alweer in, en twee uur later kostte een vat Brent nog rond 66 dollar, rond 10 procent hoger dan afgelopen vrijdag. Andere oliesoorten stegen en daalden relatief evenveel.

Voorlopig is er nog sprake van een overvloed aan olie in de wereld. De olie-exporteurs, zoals Opec en Rusland, beperken juist hun productie om te voorkomen dat ze de markt overvoeren en de prijs daalt. De olievoorraden zijn groot, zowel de strategische (die regeringen aanhouden) als de commerciële. President Trump heeft al gezegd dat hij de strategische reserve mogelijk zal inzetten om de prijs te stabiliseren. Saoedi-Arabië is al in gesprek met andere Opec-landen over het vergroten van hun olieproductie.

Krijgt de economie nu een dreun?

Dat gebeurt alleen als de prijs langere tijd hoog blijft, bijvoorbeeld als de crisis in de regio escaleert. Dan kan de zeestraat van Hormuz worden afgesloten, en is de wereld 20 procent van zijn olie-aanvoer kwijt. Een wereldwijde recessie kan dan zomaar plaatsvinden. Als olie duurder wordt, wordt alle transport duurder, wordt nagenoeg alles duurder. En de groei neemt af.

Het Centraal Planbureau rekende vijf jaar geleden voor dat als de energieprijzen (dat is veel breder dan de olieprijs) twee jaar lang 10 procent hoger zijn, de wereldhandel 1,2 procent lager uitkomt. En de Nederlandse economie een half procent. De consumentenprijzen stijgen hier dan 0,6 procent en de lonen 0,2 procent.

Maar dat scenario kan dus nog lang niet uit de kast.

Waarom komt deze aanslag nu?

Dat weet alleen de dader. Maar een goed moment is het zeker. Het zandrijkste koninkrijk ter wereld is al sinds vorig jaar bezig aandelen van Saoedi Aramco, de grootste oliemaatschappij ter wereld, naar de beurs te brengen. De waarde van het bedrijf wordt geschat op 1.200 tot 2.000 miljard dollar, oftewel zes tot tien maal de waarde van Shell.

Aanvankelijk zou het gaan om de verkoop van 5 procent van de aandelen Aramco. Het zou daarmee de grootste beursgang ooit zijn geworden. De afgelopen weken leek het erop dat die nog eind dit jaar zou plaatsvinden, zij het met slechts één procent van de aandelen, en zij het slechts op de eigen Saoedische beurs. Maar dan nog zou het gaan om een operatie van 10 à 15 miljard dollar. De Wall Street Journal meldt dat de beursgang opnieuw wordt uitgesteld. Aramco beloofde ‘de grootste beursgang ooit’, maar dat is nu een vraagteken.

Het voorsorteren voor de beursgang duurde al langer dan verwacht, omdat de Saoedi Aramco nog niet ‘af’ vonden, nog niet klaar om de maximale prijs voor te incasseren. Zo moest Aramco eerst nog het eveneens Saoedische chemische concern Sabic overnemen. Dat is goeddeels geregeld.

De olieprijs zelf lijkt niet tot grote problemen voor de economie te hoeven leiden. De afgelopen 12 maanden lag de olieprijs al twee keer ruim boven het paniekniveau van vanmorgen.

Saoedische militaire coalitie zegt: Iran zit achter aanvallen op olie-installaties. President Trump suggereert op Twitter dat de VS militaire actie overwegen.

Maar wie heeft eigenlijk belang bij een escalatie van het conflict in de Golfregio? De posities van de hoofdrolspelers op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden