'Wat gaan we doen aan de dolende wolven in het onderwijs?'

Het gaat niet zo goed met de jongens in onze samenleving. Ferry Haan gaat onderzoeken hoe de prestatieverschillen tussen jongens en meisjes kleiner kunnen worden. Daarbij kan hij wel wat hulp gebruiken.

Jongens op het schoolplein.

Anders Breivik is een jongen. Tristan van de V. is een jongen. Folkert van der G. is een jongen. Mohammed B. is een jongen. Timothy McVeigh was een jongen. De Una-bomber was een jongen. Eenzame wolven. Zal er ergens ooit een meisje alleen met een semi-automatisch geweer dood en verderf hebben gezaaid?
Ik vermoed van niet.

Natuurlijk, Ulrike Meinhof was actief in de Rote Armee Fraktion. In het Midden-Oosten zijn het een enkele keer vrouwen die zichzelf opblazen in zelfmoordaanslagen. Maar dat zijn, zo ver ik het kan beoordelen, nooit waanzinnige eenmansacties zoals die van Breivik, McVeigh, Van der V., Van der G. en Mohammed B. De vrouwen draaien mee in grotere organisaties. Vrouwen alleen raken niet zo snel de weg kwijt.

Jongens wel. In het groot, maar ook in het klein. Het zijn altijd de jongens die problemen geven. Vandalisme, voetbalsupporters, criminaliteit. De jongens zijn de aanbieders van de ellende. Nog kleiner zijn het ook bijna altijd jongens die moeilijk opvoedbaar zijn en die gedoe geven binnen scholen. De uitvallers zijn merendeels jongens. De zittenblijvers zijn merendeels jongens. De ordeverstoorders zijn merendeels jongens. De onderpresteerders zijn merendeels jongens.

Van groot tot klein, gaat het met andere woorden, niet zo goed met de jongens in onze maatschappij. Het toekomstbeeld van schrijver/filosoof Michel Houellebecq in zijn boek Elementaire Deeltjes (een wereld waarin mannen overbodig zijn geworden), ziet er soms niet eens zo angstaanjagend uit. Je gaat bijna verlangen naar een wereld met alleen vrouwen.

Meiden

Als vertegenwoordiger van het mannelijk geslacht, wil ik toch een lans breken voor de knullen. Ze gedragen zich niet altijd goed, maar ze hebben het ook niet makkelijk. Zoals bekend is het onderwijs een omgeving geworden waarin jongens niet tot hun recht komen. De meiden zijn veel en veel beter gaan presteren dan de jongens. In het hoger onderwijs zijn meiden inmiddels in de meerderheid. In onze dienstenmaatschappij lijkt het een kwestie van tijd voordat vrouwen ook de bovenlagen vullen. Daar is helemaal niets mis mee. Mannen hebben lang genoeg de macht gehad en ze hebben er bovendien een potje van gemaakt.

Wanneer de samenleving echter meer en meer vervrouwelijkt, dan zullen we ook meer en meer ontspoorde mannen krijgen, zo is mijn overtuiging. Voordat de mannen helemaal overbodig worden, om met Houellebecq te spreken, zullen ze nog een hoop narigheid veroorzaken. Misschien is het daarom goed om de aandacht te verleggen van de emancipatie van vrouwen, naar de emancipatie van de probleemjongens. De meiden redden zich nu wel. Ze hebben de power.

Maar hoe gaan we dat doen? Hoe gaan we de jongens redden? In dagblad Trouw vraagt Liesbeth van der Garde, lid van de ouderraad van het Bona Venturacollege in Leiden, deze week om een actieplan voor het 'jongensprobleem'. Voor dit actieplan is het nog te vroeg. Want we hebben nog geen idee welke 'acties' nodig zijn.

Dit probleem wil ik graag helpen oplossen. Samen met de economen van TIER van de Universiteit van Amsterdam begin ik aan het einde van dit jaar aan een groot onderzoek naar de prestatieverschillen tussen jongens en meisjes. We gaan niet onderzoeken hoe groot deze verschillen zijn, maar we gaan onderzoeken hoe we deze verschillen kleiner kunnen krijgen. Ze zouden kleiner moeten worden door het verhogen van de prestaties van de jongens. Met de prestaties van de meiden is ten slotte niets mis. We willen met een flink aantal klassen gaan experimenteren. Het onderzoek zou moeten uitmonden in een proefschrift. Uit het onderzoek (evidence based research, in goed Nederlands) zou moeten blijken onder welke regime jongens het beste tot hun recht komen. Welke veranderingen zouden we moeten doorvoeren om de prestaties van de jongens te verbeteren?

Hulp
Bij deze experimenten kan ik wel wat hulp gebruiken. Er moeten natuurlijk meerdere scholen meedoen. Aanmelden kan door te reageren op dit stuk. Ook heb ik de wijsheid niet in pacht voor wat betreft de oplossingsrichtingen. Natuurlijk zou het de jongens helpen wanneer er meer mannen in het onderwijs werken. Een interessant experiment zou kunnen bestaan uit een klas die zo veel mogelijk les krijgt van mannelijke leerkrachten.

Het splitsen van de meisjes en de jongens ligt voor de hand. Het zou kunnen werken, maar willen we deze kant op? Vaker toetsen, is ook een mogelijkheid. Jongens hebben immers moeite met plannen. Meer competitie in het onderwijs is ook een onderzoekrichting.
Er zijn nog veel meer mogelijkheden. Ik ga ze de komende maanden en jaren allemaal onderzoeken. Omdat mijn fantasie ook ergens ophoudt, sta ik volledig open voor suggesties. Elke intelligente gedachte is er een. Post een voorstel onder dit stuk en ik ga er mee aan de slag.

Ik heb niet de illusie dat we het 'eenzame wolven'-probleem kunnen oplossen. Alphen aan de Rijn is niet te voorkomen. Dolende zielen zullen er altijd zijn. Wanneer we de jongens weer aan boord van het onderwijssysteem kunnen krijgen, of het onderwijssysteem weer aan boord bij de jongens, dan is voor de maatschappij echter veel gewonnen.

Ferry Haan

 Zal er ergens ooit een meisje alleen met een semi-automatisch geweer dood en verderf hebben gezaaid?  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden