Wat gaan de nieuwe Kamerleden verdienen?

Nederlandse Tweede Kamerleden behoren in de EU tot de grootverdieners. Toch noemen salaris deskundigen de 'schadeloosstelling' relatief bescheiden.

Bloemen voor de 71 vertrekkende Kamerleden. Beeld anp

Maar liefst 71 nieuwe Kamerleden beginnen vandaag aan een bestaan van soms lange dagen en een leven in de schijnwerpers. Maar voor het dragen van die last worden alle honderdvijftig volksvertegenwoordigers riant gecompenseerd. Een Kamerlid verdient bijna drie keer modaal.

Noem die 7.705,27 euro bruto per maand voor het Tweede Kamerlid overigens geen salaris. Officieel ontvangen parlementariërs een 'schadeloosstelling'. Die term stamt nog uit de tijd dat het vak van volksvertegenwoordiger een nevenfunctie was, naast een gewone baan.

Ook in vergelijking met parlementariërs in andere EU-landen zijn Tweede Kamerleden niet slecht af. Met hun bruto basisinkomen van 107.500 euro per jaar behoren zij tot de grootverdieners in de Europese Unie. De Nederlandse volksvertegenwoordigers staan qua bezoldiging in de Europese top-5, samen met hun Britse, Duitse, Oostenrijkse en Italiaanse collega's.

De Duitse, Britse en Oostenrijkse ambtgenoten verdienen evenveel of net iets meer dan de Nederlanders, maar de Italianen spannen met een basisjaarsalaris van meer dan 167 duizend euro de kroon. Dat loon is net iets meer dan een Amerikaanse Congres-lid verdient.

Overigens is het vergelijken van de bezoldiging van parlementariërs een heikele onderneming. Secundaire arbeidsvoorwaarden zoals wel of geen pensioen en wel of geen wachtgeld maken veel verschil. De meeste Europese parlementariërs krijgen naast hun basissalaris of -vergoeding allerlei onkostentoeslagen, bijvoorbeeld voor het aanhouden van een extra woning in de stad waar het parlement zetelt. De meesten mogen ook reis- en verblijfkosten declareren, of gratis reizen met het openbaar vervoer (België). Sommigen krijgen zelfs een extra vergoeding als ze komen opdagen voor een parlementszitting.

Bijkomende kosten worden vaak afgedekt met een vaste vergoeding per maand, maar soms mogen extra uitgaven worden gedeclareerd. Die laatste praktijk leidde in het Verenigd Koninkrijk in 2009 tot een politiek schandaal. Sommige Lagerhuis-leden bleken nogal ruim te declareren, zoals de schoonmaakkosten van hun privézwembad.

Ook zonder declaratieschandalen is het politieke klimaat in Europa er niet naar om te pleiten voor salarisverhoging voor parlementariërs. In de meeste EU-landen volgen de vergoedingen voor beroepspolitici de loonstijgingen van de gemiddelde werknemer in overheidsdienst. Zo ook in Nederland. De schadeloosstelling van Tweede Kamerleden volgt de loonstijging die wordt afgesproken in de cao voor rijksambtenaren.

Terug naar Den Haag: is 107.500 euro eigenlijk voldoende voor een parlementslid, gezien de zware werklast en het hoge afbreukrisico? Die vraag werd vier jaar geleden gesteld in Verdien ik wel genoeg?, de salarisrubriek van de Volkskrant. 'Sec beoordeeld op de functiekarakteristieken is het salaris relatief bescheiden', oordeelden de deskundigen. 'In andere sectoren worden voor functionarissen met een vergelijkbare functiezwaarte soms salarissen betaald die kunnen oplopen tot 150- à 170 duizend euro.'

Aan de andere kant komen politici op een heel andere manier aan hun baan dan gewone stervelingen. Meestal worden ze niet zozeer individueel gekozen, maar komen ze in het kielzog van een lijsttrekker in de Kamer terecht. 'Over de individuele geschiktheid en prestaties zegt dit verder weinig', aldus Verdien ik wel genoeg? Dat maakt een vergelijking met het bedrijfsleven ingewikkeld.


Hoe zit het met de extra's?

Democratie gaat niet op een koopje: de betalingen aan Tweede Kamerleden kosten het Rijk jaarlijks 32 miljoen euro. Daarvan gaat ruim 16 miljoen op aan salarissen en zo'n 7 miljoen aan onkostenvergoedingen. De rest is voor wachtgeld en pensioenen.

Kamerleden kunnen aanspraak maken op vier soorten onkostenvergoedingen. De eerste is een vaste reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer die erg lijkt op de gelijkaardige vergoeding voor gewone ambtenaren. Daarnaast mogen Tweede Kamerleden de reiskosten voor binnenlandse dienstreizen declareren. Die vergoeding bedraagt netto 28 cent per kilometer met een maximum van 17.500 kilometers per jaar.

Naast deze twee reiskostenvergoedingen krijgt elk Kamerlid nog een vaste onkostenvergoeding van 2.670 euro netto per jaar. Die mogen parlementariërs naar eigen inzicht besteden, bijvoorbeeld aan de verhuiskosten van een vleugelpiano naar het Binnenhof (een voornemen van FvD-voorman Thierry Baudet).

De kassa rinkelt het hardst bij de verblijfskostenregeling. Op grond daarvan kan een Kamerlid maaltijden en hotelovernachtingen tijdens het verblijf in Den Haag betalen. De hoogte van deze vaste onkostenvergoeding ligt tussen de 6.000 en 20 duizend euro per jaar en is afhankelijk van de afstand tussen het woonadres en het Binnenhof. Kamervoorzitter Arib heeft als enige Kamerlid recht op een auto met chauffeur.

Daar bovenop mogen Kamerleden bijklussen. SGP-Kamerlid Elbert Dijkgraaf is ook hoogleraar aan de Erasmusuniversiteit. Die bijbaan levert hem 18.500 euro per jaar op. GroenLinks-lijsttrekker Jesse Klaver spande vorig jaar de kroon wat bijverdiensten betreft. Hij ontving 22 duizend euro aan royalty's voor zijn boek over economisme. Kamerleden mogen ongeveer 15 duizend euro per jaar bijverdienen. Hebben ze meer neveninkomsten, dan wordt de helft van dat bedrag gekort op hun schadeloosstelling, tot een maximum van 37.500 euro.

Kamerleden die al dan niet vrijwillig hun Kamerzetel opgeven, krijgen daarna maximaal drie jaar en twee maanden wachtgeld. Het wachtgeld bedraagt in het eerste jaar 80 procent van de schadeloosstelling, daarna daalt dit naar 70 procent. Tijdens de wachtgeldperiode moet de oud-politicus solliciteren naar een passende functie. Er zijn uitzonderingen: Kamerleden die na hun vertrek vijf jaar of minder te gaan hebben tot hun AOW, kunnen wachtgeld krijgen totdat hun pensioen ingaat. Voor nieuwe Kamerleden is het maximale wachtgeld afgetopt op een kleine tweeënhalf ton.

Thierry Baudet wil zijn vleugel meeverhuizen. Beeld Bas van der Schot / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden