'Wat er nu in Syrië gebeurt is niet minder dan een genocide'

Op het balkon staan borden met aangekoekte afwas en een kapotte terrasstoel. De chaos van dit studentenhuis in de binnenstad van Utrecht voldoet aan alle clichés. Aan de andere kant van de tuindeur zit, omringd door stapels borden, een twintiger met oordopjes in achter zijn laptop te studeren.

Abdel-Qader Zalkha en Fouad Hallak bij de Russische ambassade in Den Haag. De twee Syrische vluchtelingen zijn opgepakt nadat ze zich hadden vastgeketend aan een poort.Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant

Het is de huisgenoot van Abdel-Qader Zalkha (24). In betere tijden studeerde hij zelf ook. Rechten, aan de universiteit van Aleppo. Net als zijn Nederlandse huisgenootjes zit hij hier, in zijn studentenhok van 450 euro, grote delen van de dag achter zijn computer gekluisterd. Maar hij hoeft geen tentamens voor te bereiden of zich stuk te bijten op wetteksten. Zalkha kijkt via zijn laptopscherm toe hoe zijn geboortestad door aanvallen van het Syrische regime te gronde wordt gericht.

'Het is een zelf opgelegde gevangenis', zegt hij over zijn bijna permanente verblijf op deze 9 vierkante meter in de Utrechtse binnenstad. Hier heeft hij wifi. Hier wacht hij, sigaretten rokend en gekluisterd aan WhatsApp en Facebook, op schaarse tekens van leven van achtergebleven vrienden en van zijn twee oudere broers in Oost-Aleppo. Ze bevinden zich in de wijken die nu dagelijks met bommen onder vuur worden genomen door dictator Assad, gesteund door de Russen.

'Wat er daar nu gebeurt is niet minder dan een genocide', zegt de Syrische student later in een Utrechts café om de hoek van zijn huis, omringd door vrienden Fouad Hallak (27) en Akram Saud (26). 'Dit is ongekend in de 21ste eeuw.' Om de jongens heen puft winkelend publiek uit van het zoeken naar verlate Sinterklaascadeaus of vroege kerstpresentjes. 'En het lijkt wel of het niemand in Europa iets interesseert. De wereld kijkt toe hoe een volk wordt afgeslacht en niemand grijpt in.' Hij werpt zijn handen wanhopig in de lucht, een gebaar dat hij tijdens het gesprek nog vaker zal maken. Dit interview heeft ook geen zin, weet Hallak. 'Het gaat niks veranderen. Dit is puur geschiedschrijving. Dat we later kunnen teruglezen dat we het allemaal wisten, en dat de internationale gemeenschap niets deed.'

Ze moeten ergens naartoe met hun onmacht, zegt Zalkha. Daarom hebben de vrienden een actie voorbereid bij de Russische ambassade in Den Haag, waar ze zich dinsdag zullen vastketenen aan het hek. Dat ook dat protest niks verandert, weten ze. 'Maar we kunnen toch niet alleen maar toekijken? We moeten íets.'

Syrische demonstranten gearresteerd in Den Haag

Dinsdagmiddag zijn de hiernaast geïnterviewde Abdel-Qader Zalkha en Fouad Hallak gearresteerd nadat zij zich bij de Russische ambassade in Den Haag met handboeien hadden vastgeketend aan een poort. De Syriërs droegen borden bij zich met 'Stop your terrorism on Aleppo' en 'Stop killing our people'. Doordat zij de oprit blokkeerden, kon het ambassadepersoneel er dinsdagmiddag met de auto niet in of uit. Omdat door hun demonstratie het functioneren van de ambassade in het gedrang kwam, werden ze na anderhalf uur door de politie ingerekend. Ze hebben zich niet tegen hun arrestatie verzet.

De wanhoop van Zalkha en zijn vrienden wordt gevoeld door veel Syrische vluchtelingen in Nederland. Een groot deel van hen komt uit Aleppo en omgeving, de tweede stad van Syrië die op zijn laatste benen loopt in zijn verzet tegen de dictatuur. Terwijl hier discussies gaande zijn over inburgering en de taal leren, zitten de vluchtelingen met hun hoofd in hun smartphone, kijkend naar de val van hun stad.

De afgelopen week hebben de troepen van Assad meer dan de helft van de wijken ingenomen die in handen waren van de Syrische oppositie. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov liet er geen misverstand over bestaan wat er gebeurt met achterblijvers: wie zich niet gedwee laat afvoeren naar regeringsgebied, is een terrorist. En terroristen worden afgemaakt.

Zalkha staat daarom schrap. Als hij door zijn telefoon scrollt, komt hij namen tegen van vrienden die er niet meer zijn. Hij vreest elk moment een bericht te krijgen dat ook een van zijn broers is omgekomen. Of allebei. 'Ik heb geprobeerd te bedenken hoe ik dan zal reageren. Wat ik kan doen om dan overeind te blijven. Maar het lukt me niet daar een voorstelling van te maken.'

Tekst gaat verder onder afbeelding.

Syrische vluchtelingen Akram Saud (staand), Abdel-Qader Zalhka (links) en Fouad Hallak (rechts) bekijken het nieuws uit Syrië op een laptop.Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant

Vorige week donderdag hoorde hij dat een bom tientallen burgerslachtoffers had gemaakt in de wijk waar zijn broers een nieuw heenkomen hebben gezocht. Anderhalve dag leefde hij tussen hoop en vrees. 'Er is daar nu bijna geen internet meer. ADSL-verbindingen worden afgebroken zodra het regime de wijk in komt. Alleen enkele activisten hebben nog internet via een satellietverbinding.' Pas op zaterdag kreeg hij contact via WhatsApp met een kennis die zijn broers op vrijdag nog levend had gezien. Een halve dag later kreeg hij een bericht van zijn broer zelf: 'Geen zorgen, we zijn er nog. Bid voor ons dat we dit overleven.'

Zalkha weet niet meer wat hij moet antwoorden. 'Er is daar geen hoop meer. En ik kan het hen niet geven. Mensen worden afgeslacht, en zij kunnen de volgende zijn.' Er knaagt bovendien een ongemakkelijk schuldgevoel aan hem. Dat hij zijn land heeft achtergelaten en hier veilig zit, aan de muntthee in een Utrechts café, terwijl de kans niet onaanzienlijk is dat zijn familieleden op korte termijn worden uitgemoord. 'En ik schaam me dat ik hen op geen enkele manier kan helpen.'

De korte telefoongesprekjes, als hij zijn broers dan soms toch te pakken krijgt, gaan gek genoeg vaak over futiliteiten. 'We lachen nog steeds samen. De laatste keer pestte ik mijn broer dat het niet goed gaat met Manchester United, zijn favoriete team. En dan roept hij weer dat mijn team, Real Madrid, de volgende Champions League niet gaat halen. Als ik dan heb opgehangen denk ik: wat bizar dat wij over voetbal praten, terwijl de bommen vallen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden