Trump

Wat er in de anonieme brief vanuit het Witte Huis aan The New York Times staat - en wat het betekent

Wat schrijft de hoge functionaris in de anonieme brief in The New York Times? Een integrale vertaling, met kanttekeningen van Bert Lanting.

President Trump wordt op de proef gesteld op een manier die geen enkele Amerikaanse leider ooit heeft meegemaakt.

Het is niet alleen de almaar groeiende dreiging van de speciale aanklager. Of dat het land zo bitter verdeeld is over Trumps leiderschap. Of zelfs dat zijn partij de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden straks misschien verliest aan een oppositie die erop gebrand is hem ten val te brengen.

Het dilemma – dat hij niet helemaal lijkt te begrijpen – is dat veel hogere beambten in zijn eigen regering van binnenuit erg hun best doen om een deel van zijn plannen en slechtste ingevingen te dwarsbomen.

Dwarsbomen van Trump

Dit is ook de strekking van het boek van Bob Woodward. Trumps medewerkers laten zijn plannen soms letterlijk in de prullenmand verdwijnen. Voor Trump is het een bewijs dat de ‘diepe staat’ hem dwarszit.

Ik kan het weten. Ik ben een van hen.

Voor de duidelijkheid: ons ‘verzet’ is niet dat van het linkse volksdeel. Wij willen dat deze regering een succes wordt en zijn van mening dat veel van het huidige beleid Amerika nu al veiliger en welvarender heeft gemaakt.

Wij vinden echter dat onze eerste plicht die aan ons land is, en de president blijft zich gedragen op een manier die schadelijk is voor de gezondheid van onze republiek.

Daarom hebben veel door Trump benoemde functionarissen gezworen om te doen wat ze kunnen om onze democratische instellingen te behouden en de meer onbesuisde impulsen van Trump in te dammen tot hij president af is.

De kern van het probleem is dat de president amoreel is. Iedereen die met hem werkt, weet dat er geen kernwaarden lijken te zijn waardoor hij zich bij zijn beslissingen laat leiden.

Hoewel hij als Republikeins kandidaat is gekozen, toont de president weinig affiniteit met de idealen die van oudsher door de conservatieven worden beleden: vrije gedachten, vrije markt en vrije mensen. In het beste geval bewijst hij lippendienst aan deze idealen bij vooraf uitgeschreven gelegenheden. In het slechtste geval valt hij ze rechtstreeks aan.

‘Geen echte Republikein’

Hier klinkt duidelijk de frustratie door van de traditionele Republikeinen over Trump, die als een soort koekoeksjong hun partij heeft overgenomen. Van de vertrouwde Republikeinse waarden trekt hij zich niets aan.

Niet alleen bestookt Trump de massa met zijn opvatting dat de pers ‘de vijand van het volk’ is, maar hij vertoont in het algemeen antidemocratische en tegen vrije handel gerichte neigingen.

Begrijp me niet verkeerd. Er zijn lichtpuntjes die door de welhaast onophoudelijk negatieve berichtgeving over deze regering over het hoofd worden gezien: effectieve deregulering, een historische belastinghervorming, een steviger militair apparaat, en zo meer.

Maar die successen zijn behaald ondanks en niet dankzij de leiderschapsstijl van de president: onbezonnen, vijandig, kinderachtig en ineffectief.

Van het Witte Huis tot ministeries en publieke instellingen geven hogere beambten in privégesprekken toe hoe ze dagelijks versteld staan van de orders en daden van de opperbevelhebber. De meesten proberen uit alle macht hun werkzaamheden af te schermen van Trumps grillen.

In bijeenkomsten houdt hij zich niet aan het onderwerp en laat hij de discussie ontsporen; hij vervalt in zich steeds herhalende tirades en zijn impulsiviteit leidt tot halfbakken, slecht geïnformeerde en soms roekeloze besluiten die dan later weer moeten worden rechtgezet.

‘Je kunt gewoon totaal niet voorspellen of hij niet van het ene op het andere moment van mening zal veranderen’, klaagde een topbeambte onlangs tegen mij. Hij was tot wanhoop gedreven tijdens een ontmoeting in het Oval Office waarin de president een draai van 180graden maakte over een belangrijk beleidsbesluit dat hij amper een week eerder had genomen.

Dit onvoorspelbare bedrag zou nog verontrustender zijn als er in en rond het Witte Huis niet een aantal onbezongen helden rondliepen. Enkele van zijn assistenten zijn door de media weggezet als schurken. Maar achter de schermen hebben zij zich grote moeite getroost om slechte besluiten niet verder te laten komen dan de West Wing, ook al zijn zij daar duidelijk niet altijd in geslaagd.

‘Geen schurk, maar held’

Hier verraadt de anonieme schrijver zijn motief. Kennelijk gaat hij gebukt onder de kritiek op Trumps medewerkers. In plaats van hoon verdienen zij lof voor hun pogingen de president te beteugelen. IJdelheid, vinden critici.

Het is misschien een schrale troost in dit chaotische tijdsgewricht, maar Amerikanen moeten niet vergeten dat er ook nog volwassenen in het spel zijn. Wij zijn ons volledig bewust van wat er gaande is. En wij proberen het juiste te doen, ook als Donald Trump dat niet doet.

Het gevolg is een tweesporen-presidentschap.

‘Tweesporen presidenschap’

Hier slaat hij de spijker op de kop. Inderdaad staat het feitelijke Ruslandbeleid van de VS volkomen haaks op de bewondering die Trump aan de dag legt voor Poetin en zijn wens om de betrekkingen te verbeteren.

Neem het buitenlandbeleid: zowel in het openbaar als binnenskamers toont president Trump een voorliefde voor autocratische leiders en dictators, zoals president Vladimir Poetin van Rusland en de Noord-Koreaanse leider Kim Jung-un. Daarbij maakt hij niet de indruk dat hij enige oprechte waardering heeft voor onze banden met geallieerde, gelijkgestemde naties.

Wie goed kijkt, ziet echter dat de rest van de regering een heel ander spoor volgt, waarbij een land als Rusland ter verantwoording wordt geroepen voor ongewenste bemoeienis en daarvoor gestraft wordt, en waarbij bondgenoten over de hele wereld als gelijken worden behandeld in plaats van te worden weggezet als concurrenten.

Wat Rusland betreft, was de president bijvoorbeeld onwillig om zoveel van Poetins spionnen uit te zetten als vergelding voor de vergiftiging van een voormalige Russische spion in Engeland. Wekenlang klaagde hij dat hooggeplaatste stafleden toestonden dat hij tot steeds verdere confrontatie met Rusland werd gedwongen en uitte hij zijn frustratie over het feit dat de Verenigde Staten doorgingen met sancties opleggen aan Rusland vanwege het kwaadaardige gedrag van dat land. Maar het Nationaal Veiligheidsteam wist beter – die acties waren noodzakelijk om Moskou ter verantwoording te roepen.

Dat is niet het werk van de zogenaamde ‘diepe staat’. Dat is het werk van de stabiele staat.

‘Diepe staat’ of ‘stabiele’?

Hier probeert de schrijver zich al bij voorbaat in te dekken tegen het verwijt dat de ‘gevestigde machten’ Trump tegenwerken. Maar Trumps aanhangers zullen de ‘stabiele staat’ toch zien als de gehate ‘diepe staat’.

Vanwege deze door velen geconstateerde instabiliteit, werd er binnen het kabinet al snel gefluisterd over het inzetten van het 25ste Amendement.

Praten over afzetten Trump

Als er inderdaad serieus is gepraat over het inzetten van het 25ste Amendement, is dit het spectaculairste deel van het stuk. Met steun van de meerderheid van het kabinet kan de vicepresident de president ongeschikt verklaren om zijn taken uit te voeren. Maar het is riskant: tweederde van het Congres moet het goedkeuren. Dat is heel onwaarschijnlijk.

Daarmee zou een complex proces voor het afzetten van de president in werking worden gezet. Maar niemand wilde het land in een constitutionele crisis storten. Daarom blijven we doen wat we kunnen om de regering in de juiste richting te sturen totdat dit – op welke manier dan ook – voorbij is.

Onze diepere zorg is niet wat Trump het presidentschap heeft aangedaan, maar eerder wat wij als natie hem ons hebben laten aandoen. Wij zijn met hem diep gezonken en hebben laten gebeuren dat het maatschappelijk debat van alle beschaafdheid is ontdaan.

Senator John McCain heeft het nog het best gezegd in zijn afscheidsbrief. Alle Amerikanen zouden zich zijn woorden moeten aantrekken en moeten breken met deze valse stammenstrijd, met als hoger doel ons te verenigen in onze gedeelde waarden en onze liefde voor dit geweldige land.

Senator McCain is ons dan ontvallen, maar zijn voorbeeld niet – een leidende ster in het weer eerbaar maken van het openbare leven en onze nationale dialoog.

McCain duikt weer op

Ook hier klinkt weer de heimwee naar de oude Republikeinse Partij door. Trumps vijand McCain stond voor dialoog en verdraagzaamheid, terwijl de partij onder Trump voor politieke confrontatie kiest.

 Trump is misschien bang voor zulke eerbare mannen, maar wij zouden ze op een voetstuk moeten plaatsen.

Er is binnen de regering een stil verzet gaande van mensen die ervoor kiezen om ons land op de eerste plaats te zetten. Het echte verschil moet echter worden gemaakt door gewone burgers die verder kijken dan de politiek, de ander de hand toesteken en besluiten alle etiketten af te schaffen tot we er nog maar één hebben: Amerikanen.

De schrijver is een hoge beambte in de regering-Trump.

Vertaling: Leo Reijnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.