Wat er gebeurde na het bed van Madonna

Ester Gould en Reijer Zwaan maakten Strike a Pose, een documentaire over de zeven dansers die in 1990 te zien waren in de zeldzaam succesvolle documentaire Truth or Dare. Wat is er van hen geworden?

De zes dansers uit Strike a Pose.

Reijer Zwaan was 11 toen hij Truth or Dare voor het eerst zag, in de bioscoop, met zijn stiefmoeder, vader en zus. Het was - bleek later - de film die zijn leven blijvend zou beïnvloeden. 'Ik dacht: waarom zouden we naar een film over de tournee van Madonna gaan? Maar na afloop wilde ik die film nog een keer zien, en nog een keer, en nog een keer. Ik heb hem meer dan twintig keer gezien. Ik was dan wel 11, maar dat stoere, dat vrije, sprak enorm tot mijn verbeelding. Madonna roept: 'Do we care what other people think?' En haar dansers roepen: 'Nooooo!'

De documentaire uit 1991 (in Europa uitgebracht onder de titel In Bed with Madonna) is een verslag van voor én achter de schermen van Madonna's wereldwijde Blond Ambition Tour, een van de meest legendarische concerttours in de geschiedenis van de popmuziek - denk aan voguen, aan de door Jean Paul Gaultier ontworpen punt-bh, aan Express Yourself, aan het veelvuldig gebruik van katholieke symboliek en de masturbatiescène op Like a Virgin: het Vaticaan riep op tot een boycot, de Canadese politie dreigde de zangeres te arresteren.

Truth or Dare wordt de tot dan toe succesvolste documentaire ooit, met een opbrengst van bijna 30 miljoen dollar. Madonna heeft de hoofdrol, maar de belangrijkste bijrollen zijn voor haar flamboyante dansers, door de popster eigenhandig geselecteerd uit honderden gegadigden. De zeven jongens van rond de 20 - zes homo, één hetero - vormen een vrije, vrolijke, alternatieve en uitbundige familie met aan het hoofd Madonna, hun zelfverklaarde moeder (dan 32).

Nu, 25 jaar later, zijn de dansers - het zijn er nog zes - weer hoofdpersonages in een documentaire, ditmaal van de Nederlandse makers Reijer Zwaan (35) en Ester Gould (40). Hun Strike a Pose ging in februari in première op het filmfestival van Berlijn, draait in mei op het Hot Docs Festival in Toronto en werd geselecteerd voor het Tribeca Film Festival in New York, waar vrijdag de Amerikaanse première plaatsvindt, in aanwezigheid van de hoofdrolspelers. Vanaf 26 mei draait Strike a Pose in de Nederlandse bioscopen.

Madonna in Truth or Dare.

Zwaan is adjunct-hoofdredacteur van Nieuwsuur, Gould is documentairemaker. Drie jaar geleden, op een etentje bij een gezamenlijke vriendin, vertelde Zwaan over zijn levenslange fascinatie voor de Madonna-film Truth or Dare en stelde de vraag: wat zou er van die jongens zijn geworden? Dat drie dansers een rechtszaak tegen Madonna hadden aangespannen en dat een van hen aan aids was overleden, maakte de nieuwsgierigheid alleen maar groter.

Gould: 'Ik vond het meteen een briljant filmidee. Ik was 17 toen ik Truth or Dare zag. Ik was meer fan van Prince dan van Madonna, maar ik was onder de indruk, niet zozeer van de muziek, maar van de sterke vrouw die ze was. Iedereen kon zichzelf zijn, dat was haar boodschap, en dat had iets heel bevrijdends.'

Zwaan: 'Madonna heeft het steeds over zelf keuzen maken, over niet in een hokje gestopt willen worden, over zijn wie je bent, over zelfverwezenlijking en zelfexpressie. Haar boodschap was uitgesproken politiek. Dat is, vind ik nu nog steeds, waanzinnig gedurfd. Er is geen popster die dat nu nog op die manier doet - Madonna zelf trouwens ook niet meer.'

De filmmakers schreven de zes dansers en de moeder van de overleden danser in de lente van 2013 een lange brief, waarin ze vroegen om een ontmoeting - waarna het nog ruim een jaar en vele urenlange telefoongesprekken duurde voor ze allen hun medewerking wilden toezeggen.

Zwaan: 'Luis Camacho was de laatste. Het duurde meer dan een jaar om hem te overtuigen. Hij was onzeker, dikker dan hij eigenlijk wilde zijn, hij werkte bij een cateringbedrijf. Hij zei: het enige wat mij tegenhoudt, is mijn ego. Waarom zou ik willen dat mensen mij zien zoals ik nu ben?'

Gould: 'Wij wisten dat onze film geen flauwe terugblik zou worden op die tour, het zou geen film worden die draait om sappige roddels over Madonna. Ik denk dat die dansers, hoe sceptisch ze aanvankelijk ook waren, dat hebben aangevoeld.'

Terugkijkend bleek achter de filmwerkelijkheid van Truth or Dare voor de dansers meestal een heel andere, veel minder vrije en schaamteloze werkelijkheid schuil te gaan. Zwaan: 'Carlton was de eerste die we ontmoetten, in een koffiebar in Los Angeles. Hij was tijdens de tour hiv-positief, maar hield dat verborgen voor de andere dansers. We vroegen hem: hoe was het om avond na avond op een podium te staan en te dansen op Express Yourself terwijl je met zo'n groot geheim rondloopt? Op dat moment begon hij te huilen en zei: 'I was acting all grand, but I was feeling fucking small.'

Berlinale

De zes dansers zagen Strike a Pose voor het eerst tijdens de première op de Berlinale in februari. Documentairemaakster Ester Gould: 'We wilden dat ze de film op groot doek zouden zien. We hoopten dat het makkelijker voor ze zou zijn door mooie reacties uit de zaal, en dat was ook zo. Ze werden overspoeld door liefde. Het is misschien niet zo chic om te zeggen, maar de helft van de zaal was in tranen. Er waren mensen die de dansers opnieuw bedankten, niet alleen vanwege het verleden, maar vanwege hoe kwetsbaar ze in onze film durfden te zijn.'

Hij was niet de enige: drie van de zeven dansers waren hiv-positief, maar verzwegen dat uit schaamte angstvallig voor de rest. Zwaan: 'Ik had me nooit gerealiseerd dat je geestelijk kapot kunt gaan als je hiv-positief bent. Het was zo'n groot contrast - dat zelfvertrouwen dat de dansers uitstralen tijdens die tour, en aan de andere kant dat geheim, de schaamte.'

Gould: 'Bijna iedereen weet hoe het is om je anders te voelen, dat kan op duizend manieren. Dat is zoiets fundamenteel menselijks - zelfs mijn opa en oma, die niks met Madonna hebben en die in 1990 al oud waren, zelfs zij hebben met natte oogjes zitten kijken.'

Een van de grote vragen van hun film Strike a Pose: wat gebeurt er met je als je op je 19de zoiets groots meemaakt?

Het antwoord is enigszins ontnuchterend. Een van de dansers raakte verslaafd aan heroïne, een ander aan drank. Eentje werkt voor een cateringbedrijf, een ander bij een diner in Las Vegas, eentje geeft dansles, weer een ander is yogadocent. Slechts een van de zeven bleef zijn carrière lang dansen in shows van andere grote popsterren.

Zwaan: 'Wij waren bijna in tranen toen we Oliver in die diner in Las Vegas aan het werk zagen. We waren bang dat hij zich zou schamen, maar dat doet hij helemaal niet; hij is blij dat hij niet meer drinkt, nog leeft en geld verdient. Jose en Luis waren iconen van het New Yorkse uitgaansleven. Zij hebben Madonna leren voguen en nog steeds worden ze in de New Yorkse gayscene op handen gedragen. En toch heeft Jose geen cent te makken en woont hij bij zijn moeder.'

Gould: 'De entertainmentindustrie is keihard: hij krijgt nog wekelijks brieven van bewonderaars, maar er staat geen cent op zijn bankrekening.'

Hereniging

Het contact met Madonna verwaterde. En de dansers zagen en spraken ook elkaar niet meer - tot Gould en Zwaan een emotionele hereniging organiseerden, het ontroerende hoogtepunt van Strike a Pose.

Gould: 'Ze hebben elkaar hun verdere leven vermeden, omdat ze worstelden met de erfenis van die tour en met de vraag: wie ben ik geworden? Elkaar zien herinnert je aan wat voorbij is. Er speelde ook jaloezie, vroeger al, maar nu nog steeds. Het zijn ook diva's. Bij ons gingen ze vissen naar de anderen: heeft hij een groot huis, wat doet hij voor werk?'

De filmmakers hebben er bewust voor gekozen Madonna niet te benaderen voor een interview. Zwaan: 'Wij wilden dat het over de dansers zou gaan. Als we haar vijf zinnen hadden laten zeggen, was het over Madonna gegaan. Je doet Madonna er niet even bij.' Gould: 'Fondsen en omroepen vonden dat ze er wél in moest en dat ze kritisch door ons moest worden geïnterviewd, vanwege het drama. Er is ook tegen ons gezegd dat we niet kritisch genoeg waren ten opzichte van haar, dat we te veel fan van haar zouden zijn. Maar dat zijn we niet. We wilden alleen een andere film maken. Ja, Madonna is in sommige opzichten een bitch, who cares?'

Tongzoenen

De meest besproken scène uit Truth or Dare is die waarin Madonna, haar dansers en achtergrondzangeressen een spelletje truth or dare spelen. Als de Belgische danser Salim Gauwloos voor dare kiest, krijgt hij de opdracht danser Gabriel te tongzoenen, wat hij secondenlang doet, onder gejuich van de anderen.

Gabriel Trupin, de danser die later aan aids zou overlijden, spande naar aanleiding van die scène een rechtszaak aan tegen Madonna, omdat hij niet wilde dat de zoen in Truth or Dare te zien zou zijn. Gould: 'Die zoen is het enige waarover ik Madonna iets had willen vragen. We hebben veel gediscussieerd over de zaak. Wie heeft er gelijk, zij of Gabriel? Hij heeft haar gesmeekt het niet te gebruiken. Hij wilde niet op die manier gedwongen uit de kast komen. Ik begrijp hem, maar ik begrijp ook dat ze nou juist deze scène niet wilde schrappen. Als documentairemaker ben je altijd op zoek naar een gouden moment, en dit was zo'n moment.'

Opbrengst

Zwaan: 'Zij heeft besloten dat the greater good belangrijker was dan zijn individuele bezwaren. Een ding is zeker: het in beeld brengen van die zoen heeft veel betekend voor een heleboel mensen. Zoiets was nog nooit vertoond.'

En dan was er ook nog een rechtszaak over geld, aangespannen door Oliver, Kevin en Gabriel, die wilden delen in de opbrengst van Truth or Dare. Zwaan: 'Ze hebben betaald gekregen als dansers op een tour, en ze kregen goed betaald, maar voor de film kregen ze niks extra's. En die film werd de bestbezochte documentaire ooit. Uiteindelijk is er geschikt. De grotere vraag gaat natuurlijk over de relatie tussen Madonna en de jongens. Zij stelde zichzelf als hun moeder op - was dat terecht? Heeft ze hen na de tour in de steek gelaten? Ik vind dat Luis het het mooist verwoordt. Hij zegt: hoeveel vrienden van 25 jaar geleden heb jíj nog? Het beeld van een moeder die haar kinderen liet vallen, is te makkelijk.'

De makers nodigden Madonna uit voor de Amerikaanse première van Strike a Pose, aanstaande vrijdag. Of ze komt, weten ze niet. Zwaan: 'De film ligt bij haar, ze kan hem bekijken. Ik kan me bijna niet voorstellen dat we niet binnenkort iets van haar gaan horen.' Gould: 'Ik heb twee keer over haar gedroomd. Dat we gewoon lekker aan het kletsen waren.'

Strike a Pose is vanaf 26/5 te zien in de Nederlandse bioscopen.


Salim Gauwloos

Salim, in Truth or Dare 'Slam' genoemd, werd geboren in Vlaanderen en heeft Belgisch-Marokkaanse ouders. Op zijn 17de verhuisde hij naar de Verenigde Staten, waar hij nog altijd woont. Wil tegenwoordig geen Slam meer genoemd worden - hij vindt de naam oppervlakkig en te Amerikaans. Leeft nog altijd volgens het motto dat Madonna hem meegaf: als je wil kun je alles. Salim geeft over de hele wereld dansles.

Oliver Crumes III

Hiphopper uit een achterstandswijk van New Orleans. Gaf toe dat hij homofoob was voor hij werd geselecteerd voor de Blond Ambition Tour - hij was de enige hetero van de zeven. Over hem ging het gerucht dat hij met Madonna het bed zou hebben gedeeld. Danste na 1991 in Splash, een grote show in Las Vegas. Werkt tegenwoordig in een diner en geeft hiphoples aan kinderen.

Luis Camacho

Was eind jaren tachtig, samen met Jose Gutierez, een legende in het New Yorkse uitgaansleven en een gay-icoon. Samen leerden ze Madonna voguen. Worstelde in de jaren na de tour met een drank- en drugsverslaving en vertrok om die reden uit New York. Werkt als choreograaf en treedt op als zijn alter-ego Tatiana, vooral tijdens aids-benefietshows.

Carlton Wilborn

Springt in Truth or Dare naakt bij Madonna in bed, maar zijn zelfverzekerde houding van toen was vooral pose, zegt hij nu. Ook hij hield zijn hiv-besmetting verborgen voor de rest, een geheim dat zijn leven bepaalde. Carlton is tegenwoordig actief als acteur en als docent 'danceformation', een combinatie van dans en levenscoaching.

Jose Gutierez

De andere helft van het duo Jose en Luis: zij tweeën waren en bleven altijd het meest loyaal aan Madonna. Samen choreografeerden ze de videoclip van Vogue, waarvoor ze werden genomineerd voor een MTV Award. In 1993 brachten Jose en Luis een single uit, Queen's English, waarvoor Madonna de achtergrondzang deed. Jose twijfelde, net als Luis, hevig of hij mee wilde doen aan Strike a Pose. Hij danst nog steeds, onlangs in de nog uit te zenden televisieserie The Get Down van Baz Luhrmann, maar woont uit geldgebrek afwisselend bij zijn moeder en zijn vriend. Hij geeft vogueles aan LHBT-jongeren.

Kevin Stea

Spande met Oliver en Gabriel een rechtszaak aan tegen Madonna omdat hij wilde delen in de opbrengst van Truth or Dare. Werkte na de Blond Ambition Tour als danser en choreograaf samen met vele andere wereldsterren, onder wie Michael Jackson, Lady Gaga, Prince, David Bowie en Beyoncé. Pas in de laatste jaren, zegt hij, is hem duidelijk geworden hoe groot de impact van Truth or Dare is geweest.

Gabriel Trupin

Het lievelingetje van Madonna. Hij stierf aan aids in 1995, op 26-jarige leeftijd. Trupin hield zijn hiv-besmetting verborgen voor Madonna en de andere dansers tijdens de Blond Ambition Tour, en wilde niet dat de scène waarin hij tongzoent met Salim in Truth or Dare zou worden opgenomen omdat hij niet wilde dat iedereen wist dat hij homo was. De rechtszaak werd geschikt, de scène niet geschrapt. Zijn moeder Sue komt aan het woord in Strike a Pose.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden