Wat een uitzicht

Eva Hoeke zoekt de mooiste terrassen van Nederland. Petra Possel bespreekt het eten. Op weg naar Schiermonnikoog vonden ze bij Lauwersoog 't Ailand, vol vissersverhalen en échte vis.

Als u naar Schiermonnikoog gaat - en dat gaat u, tenminste, dat is wel te hopen, want hoeveel nationale parken aan zee hebben we nou helemaal? - kunt u zich op de weg ernaartoe al fijn verheugen op wuivend helmgras, dansende kokkels en koffie bij Hotel van der Werff, of gelijk maar een borreltje, u bent er dan toch, maar aan al die vrolijke peinzerij komt een abrupt end wanneer u bij de boot aankomt en nog een uur hebt te verhapstukken in Lauwersoog. Niet dat we Lauwersoog onder de mat willen schuiven hoor, helemaal niet, maar qua Leven & Brouwerij zijn daar nog wel wat puntjes te pakken.


Sommige opgeruimde types maken dan vast een fotootje, bestuderen de kaart of checken de omgeving, want zulke mensen maken het beste van alles. Anderen zitten gewoon wat voor zich uit te suffen. Maar de meesten maken de fout dan maar ergens excuuskoffie met kogelharde nougat te gaan zitten potverteren, en dat is jammer, want wie een beetje moeite doet en een stukje doorloopt, nog voorbij restaurettes als Schierzicht en Sterkenburg, komt uit bij 't Ailand, de culinaire liefdesbaby van Jan & Barbara Geertsema-Rodenburg. Wel even opletten, want het kan zijn dat je er zomaar voorbij stiefelt: het stalen frame, de betonnen vloer en doorsneemargrieten in gele krabbenbakken zien er niet heel restauranterig uit. En zo was het ook helemaal nooit bedoeld, want 't Ailand begon veertien jaar geleden als informatiecentrum. Dat kwam zo: Jan (nu 44) had een vissersboot, voer op het Wad, joeg op harder, kwam terug in de haven, sloeg de buit op in zijn garagebox, deed een tukje, zette een pot koffie en ging dan weer op pad. Maar als de stalen deur op warme dagen open stond, gluurden voorbijgangers steeds vaker naar binnen met vragen als: wat doet u hier? Wat zijn dat voor netten? Waar komt die vis vandaan? En op een dag dacht Jan: weet je wat, als ze me toch van mijn werk houden, laat ze me dan maar een kwartje betalen ook. Et voilà, het idee voor een informatiepunt was geboren.


Maar ja, mensen willen dan ook graag een visje proeven.


En een drankje drinken.


En een muziekje horen. Zij het dat die muziek de marifoon is waarop de gesprekken van de kustwacht met de schepen in de buurt te horen zijn.


En voor je het weet heb je een restaurant.


Inmiddels runt Jan dat samen met zijn Barbara (45), een vrouw die 'helemaal níéts met vis had' toen ze Jan leerde kennen. Sterker, ze had niet eens wat met Jan zelf; de keren dat ze elkaar tegenkwamen in de kroeg klikte het voor geen meter. Maar ze had wél wat met varen, en de dag dat Jan aan boord kwam van haar motorjachtschip De Internos - '36 meter vrijheid' - was het ineens vlam, pan, nooit meer naar huis.


Zo gaat dat.


Terug naar 't Ailand, dat 't Ailand heet omdat Groningers die een dagje naar het strand gaan dat 'een dagje Thailand', noemen, en met Thailand bedoelen ze het ailand en dat eiland is dus Schiermonnikoog. Datzelfde onderkoelde vind je ook terug in het interieur: spartaanse houten tafels, een poster met zestig soorten schollen en een rek met kranten 'van vandaag & gisteren' en dat was het wel zo'n beetje. Maar het terras op het dak geeft je het gevoel nergens meer aan zee te zijn dan hier: schepen aan de steiger, Schier aan de einder en zout in je neus.


Daar gaat een mens van mijmeren, en laat het maar aan Jan en Barbara over om je op gang te helpen, want goeie vissers hebben goeie verhalen. Over heel korte nachten bijvoorbeeld, en over verdwaalde huilers die met veel liefde en gedoe weer naar hun moeders worden gebracht. Over het onbuigzame karakter van de harder versus het sukkelige van een bot en natuurlijk over storm op zee en alle drukte vandien, want het schip zelf kan heel wat hebben, maar de inventaris wil er nog weleens aan gaan. Barbara: 'Als het flink aan het stampen slaat, kan je eenmaal terug in de haven direct door naar IKEA.'


Tsja, in dat geval zouden wij ook geen werk maken van de binnenboel. Nee, in 't Ailand draait het om rijke zeeën, bolle zeilen en vis zonder geouwehoer, en dat is mooi zat. En nu snel terug naar de boot, jongens. Thailand wacht.

Net als de inrichting is ook het eten zonder opsmuk. Verse vis, duurzaam gevangen, zo puur mogelijk opgediend.

Bij 't Ailand doen ze niet aan stevig paneren. En ook niet aan kruidenmixen. En niet aan ravigottesaus uit een spuitfles. Ze bakken de vis op de plaat en dienen die zo puur mogelijk op, met een partje citroen en verder geen fratsen. 'We zijn een proeflokaal, we willen dat je echt verse vis proeft', vertelt de dame in de bediening.


Dat die vis vers is, weten we zeker. We proeven het, maar ook de openingstijden van het proeflokaal stellen gerust. 'Geopend: vrijdag, zaterdag en zondag. We hebben elke week verse vis vanaf vrijdag plm. 15.00 uur'. Tegen die tijd zijn de vissersboten dus terug van zee met de vangst, zoals harder, garnalen, kokkels, heek, langoustines, schol, scharretong en oesters van het Wad. De eigenaren zijn aangesloten bij de Goede Vissers. Da's een collectief dat het duurzaam vissen wil bevorderen. En dan gaat het niet alleen om de vis, of daar genoeg van is, maar ook om de vismethode. Alles wat op het bord komt, is in orde, ook dat stelt gerust.


We vragen een bord met van alles en dat is precies wat er komt. De Waddenoesters zijn klein, fijn en zacht zilt. De garnalenkroketten, gemaakt door een vissersvrouw uit het Noord-Hollandse Wieringen, zijn ook klein maar propvol garnalen en nergens melig. De harder (eigen vangst) met een dun laagje huisgemaakte tomatenpasta is heerlijk, maar de langoustines zijn net iets te kort gekookt. Dan komt er nog een kleine poon voorbij en ten slotte wat gerookte zalm uit Alaska, een beetje vreemde eend in deze bijt, maar wel met een lekker zachte rooksmaak en droog in plaats van olievet. We drinken een biologische Riesling van Weingut Drautz-Able, helaas uit een duralex glas, en genieten vanaf het dak van het eindeloze uitzicht. Dit mag van ons nog uren duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden