'Brexit-dag'

Wat een feestdag had moeten zijn, is een dag van reflectie en wanhoop geworden

Vrijdag 29 maart stond in de agenda als ‘Brexit-dag’. Maar ‘al dat ik weet, is dat het morgen vrijdag is’, aldus de Conservatieve parlementariër Nigel Evans, een dag na een van de krankzinnigste dagen uit de Britse politieke geschiedenis. Wat gebeurt er op de dag die geen Brexit-dag zal worden?

Remain-campagnevoerder Steve Bray richt zijn blik op het parlement Beeld EPA

29 maart is een historische dag in de Britse geschiedenis. Het was op deze dag in 1912 dat de ontdekkingsreiziger Robert Falcon Scott op 43-jarige leeftijd overleed tijdens de Terra Nova Expeditie naar de Zuidpool. Precies 107 jaar na de dood van ‘Scott of the Antarctic’ staat 29 maart in het teken van een andere expeditie die dreigt uit te lopen op een heroïsche mislukking: de Brexit.

Wat de dag van de ‘onafhankelijkheid’ had moeten worden, het betreden van wat Boris Johnson op zijn churchilliaans de ‘zonovergoten hooglanden’ noemde, is nu een moment van reflectie en stille wanhoop. Dit was niet wat Theresa May voor ogen had toen ze twee jaar geleden besloot om artikel 50 op 29 maart in werking te laten treden. Zou de premier die geografie heeft gestudeerd in Oxford niet hebben stilgestaan bij het lot van Falcon Scott, dit erelid van de Royal Geographical Society?

Nu zal het de dag worden waarop haar Brexit-akkoord waarschijnlijk voor de derde keer wordt weggestemd. Naar oud-Engels gebruik: hanged, drawn and quartered. Haar eigen lot hangt aan een zijden draadje. Boven de gebroken premier cirkelen de aasgieren, de Johnsons en Javids, de Hunts en Hancocks, allemaal vastbesloten om de zevende Conservatieve premier op rij te worden die door het Europese vraagstuk wordt vernietigd. Voor de Conservatieven is het vasteland een soort Antarctica aan het worden.

Anticlimax

Voor de brexiteers zal het een dag van bezinning zijn, de dag die symbool komt te staan voor hun onverenigbare verwachtingen. De een droomde van een Nieuw Venezuela, de ander van een Nieuw Singapore, net zoals Labour na de oorlog droomde van een Nieuw Jeruzalem op Britse bodem. Wat volgde na twee jaar van geklungel en getwijfel: een anticlimax, een damp squib zoals de Engelsen zulks noemen. Vrij naar T.S. Eliot, in zijn gedicht The Hollow Men: ‘Zo eindigt Brexit / Niet met een knal maar met een zacht gejank.’

Opvallend somber was zelfs Johnson eerder deze week, de cheerleader van de Brexit. ‘Dit had een week moeten worden van nationale vieringen. Een week waarin kerkklokken luiden, munten geslagen worden, postzegels worden uitgegeven en vreugdevuren worden aangestoken als bakens van vrijheid van heuveltop naar heuveltop.’ Wat we kregen? Uitstel, en misschien afstel. Het gevolg van, aldus Boris, ‘een van de meest protoplasmische demonstraties van ongewerveldheid sinds het Precambrium.’

Minder eloquent zullen de teksten zijn die zullen klinken bij de intocht van Nigel Farage met zijn troepen die twee weken geleden uit Sunderland waren vertrokken voor hun ‘Mars tegen het Verraad’, eindigend met een manifestatie in Westminster ‘om de Brexit te redden’. Ze zullen gezelschap krijgen van deelnemers aan The Great British Brexit Rally. Bij deze Race naar de Onafhankelijkheid hebben de bestuurders van de Old Timers, alle 27 lidstaten aangedaan. Als blijk van goede wil.

Anti-Brexit

De stemming zal vrolijker zijn bij anti-Brexit evenementen.

Neem het Africa Express-festival in Waltham Forest. Onder leiding van Damon Albarn van Blur, die opgroeide in dit deel van Londen, zullen Afrikaanse en Europese musici samen spelen, het idee ‘Alle mensen worden broeders’ uitdragend. Elders in Londen vindt een heus Brexit-concert plaats, waar musici en schrijvers benadrukken wat de Britten en Europeanen gemeen hebben. Het Britse Aurora Orkest speelt onder meer Les Illuminations, een zangcyclus waarbij poëzie van Arthur Rimbaud op muziek is gezet door Benjamin Britten.

Ook Haydns Afscheidssymfonie zal klinken, met een ironische knipoog.

Bij de London School of Economics (LSE) zal er worden gedebatteerd over de vraag of het referendumresultaat ‘de laatste oprisping was van een imperialistisch, op nostalgie gebaseerd wereldbeeld’ en of ‘het eiland na de Brexit bereid zal zijn de wereld van het heden of het verleden te bewonen’. Terwijl de knappe koppen op de LSE filosoferen, proberen de verweesde volksvertegenwoordigers in het Lagerhuis-theater een uitweg te vinden uit het limbo waar het eiland in verzeild is geraakt.

Vanuit Northumberland gaat Brexit-stemmer Ian Fairhurst, een van de kiezers die in deze krant voor het referendum waren geprofileerd, met ‘wanhoop’ kijken naar ‘de idioten die het gekkenhuis hebben overgenomen’. Sommige brexiteers hebben foto’s van juichende massa’s met Union Jacks verspreid met het bijschrift ‘Jim Bowen Day’. Dat is een verwijzing naar de presentator van de spelshow Bullseye die bekend kwam te staan om deze ‘troostende’ woorden aan het adres van verliezende deelnemers: ‘Kijk, wat je had kunnen winnen.’

May’s laatste troefkaart

Stem op mijn akkoord en ik vertrek, beloofde de Britse premier Theresa May woensdagavond. Ze speelde zo haar laatste troefkaart. Maar ze kreeg het Lagerhuis opnieuw niet mee.

Hoe lang laat het Lagerhuis May nog zitten?
Ze staat bekend als De Kat met Negen Levens, maar voor Theresa May lijkt het einde nu echt in zicht te komen. Wie van haar partijgenoten durft de rol van Brutus te spelen?

En wie moet Brussel in Londen bellen nu May buitenspel staat?
‘Wie moet ik bellen, als ik Europa aan de lijn wil krijgen?’, vroeg Henry Kissinger zich in de jaren zeventig af. Een soortgelijke vraag speelt nu in Brussel zelf: welke van de 650 volksvertegenwoordigers doen ertoe nu het Lagerhuis controle heeft genomen over het Brexit-proces? Deze vier spelen een hoofdrol bij het verzet tegen Mays Brexit.

Kun je het Brexit-proces nog maar moeilijk volgen? Lees en luister dit en je bent weer helemaal bij
De poging om uit de EU te vertrekken is inmiddels een politiek steekspel geworden waar eigenlijk niemand meer wat van snapt. Onze correspondent in Londen, Patrick van IJzendoorn, geeft verduidelijking in deze nieuwe aflevering van het Volkskrantgeluid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden