Wat een bestuursakkoord is, en waarom het dit jaar problemen oplevert

Vandaag wees het merendeel van de 418 Nederlandse gemeenten een deel van het bestuursakkoord af, dat de takenverdeling tussen het rijk en lokale overheden regelt. Waar liep het op stuk?

Annemarie Jorritsma-Lebbink, voorzitter van de VNG, spreekt woensdag op het congres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.Beeld anp

Voor de uitvoering van haar beleid is het kabinet niet alleen afhankelijk van de ambtenaren in Den Haag, maar ook van de lokale overheden. Veel overheidstaken op het gebied van zorg, sociale zekerheid, ruimte en natuur worden immers door gemeenten en provincies uitgevoerd.

Afspraken over wie verantwoordelijk is voor de uitvoering van welk beleidsterrein moeten door elk kabinet weer worden besproken met de lagere overheden. Dat gebeurt door middel van een bestuursakkoord. De verantwoordelijke ministers moeten hiervoor onderhandelen met vertegenwoordigers van de provincies, gemeenten en waterschappen.

De gemeenten worden vertegenwoordigd in de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). De VNG sloot eind april een conceptbestuursakkoord met Den Haag. Dat concept moest vandaag tijdens de jaarvergadering van de VNG worden goedgekeurd.

Bezuinigingen
Deze kabinetsperiode ligt het akkoord echter extra gevoelig vanwege de grote bezuinigingen die het kabinet wil doorvoeren. Op de budgetten wordt in totaal 1,8 miljard euro bespaard. Daarnaast wil het kabinet een aantal verantwoordelijkheden overhevelen van het rijk naar de gemeenten. De gemeenten nemen onder meer de jeugdzorg over, een deel van de taken uit de zorgwet AWBZ en de nieuwe wet Werken naar Vermogen, waarin de bijstand, de uitkering voor jonggehandicapten Wajong en de sociale werkplaatsen worden gebundeld.

Het grootste struikelblok van het akkoord bleek de gedwongen bezuinigingen op arbeidsplaatsen voor arbeidsgehandicapten. In de nieuwe plannen wordt het moeilijker een plek in de sociale werkplaats te bemachtigen. Ook het krijgen van een bijstands- of Wajonguitkering zal lastiger worden. Veel gemeenten verzetten zich hiertegen. Zij vrezen dat tienduizenden arbeidsgehandicapten buiten de boot gaan vallen.

Protesten
Bij het VNG-congres in Ulft protesteren de vakbonden en arbeidsgehandicapten vandaag tegen de plannen. Enkele honderden actievoerders verzamelden zich vanochtend bij het congrescentrum.

VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma liet deze week, mede onder druk van grotere gemeenten zoals Amsterdam en Utrecht, al weten dat VNG op een aantal punten opnieuw wil onderhandelen. In een brief riep ze gemeenten op om in te stemmen met het akkoord, behalve met het omstreden onderdeel over de sociale werkvoorziening.

Vandaar dat op het congres het akkoord in stemming werd gebracht, zonder het gedeelte over werk. Daarover wil de VNG nu opnieuw onderhandelen met het kabinet. Premier Rutte zei eerder deze week dat hij dat niet ziet zitten. 'Er is een compleet bestuursakkoord of er is geen bestuursakkoord', zei hij.

Doordrukken
Toch zal het kabinet het gesprek weer aan moeten gaan, nu de gemeenten vandaag niet akkoord zijn gegaan met de plannen. Rutte kan de plannen doordrukken, maar de onvrede en het verzet binnen de gemeenten zal de uitvoering van het akkoord niet ten goede komen.

De oppositiepartijen PvdA, SP en GroenLinks riepen vandaag het kabinet op om opnieuw met de gemeenten te gaan onderhandelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden