Opinie

'Wat doen we met al die mensen die ontevreden zijn op hun werk of ruzie maken met hun partner?'

Iedere dokter weet dat de beste behandeling het qua doeltreffendheid nog altijd aflegt tegen preventie. Je kunt je uiterste best doen om een stoornis te verhelpen, maar voorkomen werkt altijd beter. 'En het is vermoedelijk goedkoper', betoogt psychiater Bram Bakker.

Minister Edith Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) komt aan voor de wekelijkse ministerraad. Beeld anp

In de onafzienbare reeks voorstellen die moeten leiden tot lagere kosten van de geestelijke gezondheidszorg verscheen vorige week een advies van het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) in de media.

Op de radio hoorde ik Jan Derksen, een hoogleraar psychologie en Peter Niesink, de directeur van de Nederlandse Vereniging van Psychiaters commentaar leveren. De heren waren het niet eens, maar brachten beide wel goede argumenten in ter onderbouwing van hun standpunten.

Niesink was het in hoofdlijnen wel eens met het CVZ: de behandeling van psychische stoornissen moet declarabel zijn, maar relatieproblemen en ruzie met de baas zijn voor eigen rekening. Dat klinkt redelijk, niet? Derksen stelde daar tegenover dat juist het vroegtijdig behandelen van psychische klachten een manier is om te voorkomen dat mensen uiteindelijk in de GGZ behandeld moeten worden, en dat is veel duurder. Dat klinkt ook aannemelijk, en er schijnt ook onderzoek te zijn dat deze stelling onderbouwt.

Kostbare gevolgen
De overgrote meerderheid van alle deskundigen op dit terrein zal het er mee eens zijn dat we de behandeling van psychiatrische ziekten als schizofrenie moeten vergoeden. De zelfstandige bijdrage van tweehonderd euro die minister Schippers dit jaar invoerde als vorm van bezuiniging lijkt nu al veel meer te gaan kosten dan ze oplevert. Mensen gaan namelijk de zorg die ze nodig hebben mijden, met alle kostbare gevolgen van dien op het moment dat ze in de war raken omdat ze hun medicijnen niet meer hebben gebruikt. Niet doen dus, geld vragen aan mensen die ten gevolge van de psychiatrische stoornis in meerderheid trouwens al van een minimaal inkomen moeten leven.

Maar wat doen we met al die mensen die ontevreden zijn op hun werk, ruzie maken met hun partner en geen puf meer hebben om hun lichamelijke conditie op peil te houden? Gaan we die dwingen er op eigen rekening iets aan te doen? Dat gaat niet werken. Ze zullen thuis blijven tot het niet langer gaat. Tot het relatieprobleem heeft geleid tot een depressie en het conflict op het werk is ontaard in een alcoholprobleem. Pas dan gaan ze naar de dokter, en niet zelden ook dan nog niet eens. Met alle kostbare gevolgen van dien. Ook op lichamelijk terrein, want stress veroorzaakt meer dan enkel psychiatrische stoornissen.

Iedere dokter weet dat de beste behandeling het qua doeltreffendheid nog altijd aflegt tegen preventie. Je kunt je uiterste best doen om een stoornis te verhelpen, maar voorkomen werkt altijd beter. En het is vermoedelijk goedkoper.

Vraag aan een willekeurige bedrijfsarts wat de belangrijkste verklaring is van het arbeidsverzuim in ons land en hij zal je melden dat het om psychische problemen gaat. Niet allen bij depressie of burnout, maar ook als de klacht chronische vermoeidheid, lage rugpijn of een whiplash is.

Hulp
Wil je voorkomen dat mensen uitvallen, dan zul je moeten investeren in hulp voor hun psychische problemen. Zoek niet enkel naar objectiveerbare afwijkingen, wat trouwens meestal een dure en tijdrovende zoektocht door de gezondheidszorg oplevert, maar besteed ook, en liefst vroegtijdig, aandacht aan de betekenis die klachten hebben voor mensen. Dat klinkt vaag, maar je kunt het best concreet maken. Vergoed de behandeling door de professionals in de omgeving van de huisarts, zoals de eerstelijns psycholoog. Vraag deze mensen wel om hun werkzaamheden toetsbaar te maken en reken ook goed door wat het oplevert. Het antwoord heeft Jan Derksen al gegeven: lagere kosten van de zogenaamde curatieve GGZ.

Bram Bakker is psychiater en schrijver.

 
Wil je voorkomen dat mensen uitvallen, dan zul je moeten investeren in hulp voor hun psychische problemen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden