Vijf vragen

Wat doen Russische bommenwerpers boven Nederland?

Twee Russische bommenwerpers drongen gistermiddag onaangekondigd het Nederlandse luchtruim binnen. Nederlandse F-16's kwamen tweemaal in actie om de Russen te onderscheppen voordat ze rechtsomkeert maakten. 'Volstrekt onacceptabel!' zei Rutte vandaag op zijn wekelijkse persconferentie. Wat deden de Russische vliegtuigen boven Nederland en hoe gevaarlijk is dat?

Een Russische Tupolev Tu-95. Beeld Wikimedia Commons

1. Wat doen de Russen in ons luchtruim?
Gistermiddag werden de Russische bommenwerpers al geëscorteerd door twee snellere Deense F16's, voordat ze werden overgedragen aan Nederland. Die gaf de begeleiding van de ongewenste gasten over aan de Britten. Omdat de Russen in het Britse luchtruim weer rechtsomkeert maakten naar Nederland, stegen de twee Nederlandse F-16's nogmaals op voordat de Russen noordwaarts verder vlogen.

Twee Nederlandse F16's zijn 24 uur per dag paraat in het kader van de Quick Reaction Alert-taak in NAVO-verband. Het Air Operations Control Station Nieuw Milligen zorgt ervoor dat de F-16's vanaf de vliegbases Volkel en Leeuwarden binnen enkele minuten opstijgen om vreemde vliegtuigen te observeren en te begeleiden.

De Russische bommenwerpers zijn Tupolevs, type TU-95 Bear. Het zijn zestig jaar oude militaire propellervliegtuigen voor de lange afstand. In kringen van deskundigen worden deze acties gezien als machtsvertoon: Rusland speelt een rol op het wereldtoneel en test de reflexen van het NAVO-bondgenootschap. Omdat het trage vliegtuigen zijn, worden ze lang van te voren gespot.

Premier Rutte: 'Volstrekt onacceptabel' Beeld anp

2. Zijn deze provocaties gevaarlijk?
In een periode van internationale spanningen en een dreigende nieuwe Koude Oorlog zijn de effecten in de publieke opinie groter dan normaal. Zo kopte de Telegraaf vandaag op de voorpagina met 'Brutale Russen rechtsomkeert, F16's achter Bear-bommenwerpers aan'. Premier Rutte zijn vanmiddag op zijn wekelijkse persconferentie: 'Natuurlijk is het niet handig in deze situatie. Het is volstrekt onacceptabel. Vandaar dat we onze F-16's er achteraan hebben gestuurd.'

Op het niveau van de vliegers aan beide zijden wordt er kameraadschappelijk gereageerd, meldt een ingewijde. Er zijn voldoende checks en balances ingebouwd om het niet te laten escaleren. Op het terrein van de praktische politiek wordt er door Buitenlandse Zaken een klacht ingediend bij de Russen. Gevaarlijk is het vooralsnog niet. Als er een schending plaatsvindt, moet de Commandant der Strijdkrachten afwegen of het belangrijk genoeg is om minister Jeanine Hennis van Defensie in te lichten. Zo niet, dan wordt het de volgende dag tijdens het ochtendberaad op het departement aan het Plein met de staf gedeeld.

Een F-16 oefent boven vliegbasis Volkel. Beeld anp

3. Komt het vaker voor dan vroeger?
De schendingen van het luchtruim zijn tegenwoordig bijna ritueel geworden, de Tupolevs komen enkele keren per jaar. Vijf jaar geleden was dat nog anders, voor 2009 drongen Russische vliegtuigen niet onaangekondigd het luchtruim van andere landen binnen. Sinds de Russische president Poetin het gevoel heeft dat er spierballenvertoon moet zijn, vindt dit plaats. Uit openbare bronnen blijkt dat vanaf sinds 2009 zestien keer melding is gemaakt van onaangekondigd Russisch bezoek door de lucht. Gemiddeld gebeurt het twee keer per jaar, in 2011 was het een piekjaar met zes Russische vluchten door het Nederlandse luchtruim.

4. Komen we er vanaf?
Gezien de voordelen die Rusland erbij heeft, is te verwachten dat we ook de komende jaren Tupolevs kunnen blijven verwachten. Zolang het Russische militaire machtsvertoon wordt opgepikt door westerse media is het voor president Poetin om propagandistische redenen interessant. Maar ook om militaire redenen is het voor de Russen boeiend te weten hoeveel tijd het de NAVO kost om te reageren en of ze nog net zo scherp zijn als de vorige keer.

De Russische president Poetin. Beeld belga

5. Wat doet Nederland als het weer gebeurt?
Precies hetzelfde: begeleiden tot ze op neutraal terrein zijn of in het luchtruim van een bondgenoot. Het ligt niet voor de hand dat dit gespreksstof wordt tussen premier Rutte en president Poetin. Van beide kanten zijn belangrijker onderwerpen denkbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.