Wat deed Spaanse imam in Vilvoorde? België ziet nog geen link met aanslagen Brussel

In het onderzoek naar de terreurgroep achter de dubbelaanslag in Barcelona en Cambrils is een link met België opgedoken. Abdelbaki Es Satty, de imam van Ripoll en vermoedelijke spilfiguur van het terreurnetwerk, blijkt van januari tot maart 2016 in Vilvoorde te hebben verbleven. Het Belgische OM zei maandag echter nog geen aanwijzingen te hebben dat er een verband is tussen de imam en de aanslagen in Brussel van 22 maart 2016.

Een moskee in Ripoll, Catalonië, waar de politie heeft gezocht naar aanwijzingen over imam Abdelbaki Es Satty. Beeld EPA
Een moskee in Ripoll, Catalonië, waar de politie heeft gezocht naar aanwijzingen over imam Abdelbaki Es Satty.Beeld EPA

Es Satty, een jonge veertiger, was imam in het Noord-Spaanse Ripoll, waar hij jonge moslims zou hebben geradicaliseerd en terroristen zou hebben gerekruteerd. De Spaanse politie denkt dat hij een van de drie doden is die teruggevonden werden na de explosie van een woning in Alcanar, de vermoedelijke uitvalsbasis van de terreurcel. Dna-onderzoek moet meer duidelijkheid scheppen.

De Spaanse politie vermoedt dat Es Satty tijdens zijn buitenlandse reizen naar Marokko, Frankrijk of België contact heeft gehad met leden van terreurbeweging IS. In België verbleef Es Satty kort voor de aanslagen van 22 maart 2016 in Vilvoorde, een Brusselse randgemeente waar veel moslimjongeren naar Syrië vertrokken. Hij had er contact met lokale moskeeën, waar hij werk zocht als imam.

Niet geradicaliseerd

'Tussen januari en maart van vorig jaar hield Abdelbaki Es Satty zich hier op', bevestigde de burgemeester van Vilvoorde Hans Bonte (SP.A) zondagavond in de Belgische media. In de naburige gemeente Diegem klopte hij aan bij moskee Youssef, met de vraag of hij er als imam aan de slag kon gaan. Bonte: 'Hij zei dat hij geen toekomst meer zag in Spanje en dat hij werk zocht als imam.'

'De moslimgemeenschap heeft de lokale politie gecontacteerd om meer over hem te weten te komen', aldus Bonte. 'Wij hebben daarop contact opgenomen met de politiediensten in Spanje. Drie maanden later hebben we antwoord gekregen dat hij niet bekend stond als geradicaliseerd.'

Uit de Spaanse media blijkt nochtans dat Es Satty banden had met veroordeelde en verdachte terroristen. Tijdens het onderzoek naar de aanslagen van 11 maart 2004 in Madrid werden in het appartement van hoofdverdachte Mohamed Mrabet Fhasi documenten van Es Satty teruggevonden. Mrabet werd door de Spaanse rechtbank veroordeeld voor de rekrutering van de terroristen van Madrid, maar werd in hoger beroep vrijgesproken.

Twaalf kilo hasj

In 2010 werd Es Satty opgepakt in de Spaanse enclave Ceuta met twaalf kilo hasj, en werd daarvoor veroordeeld tot een gevangenisstraf van vier jaar. In de cel zou hij volgens de Spaanse krant El Mundo vriendschap hebben gesloten met Rachid Aglif, die tot achttien jaar gevangenisstraf is veroordeeld voor zijn rol in de aanslagen in Madrid.

Es Satty ging uiteindelijk nooit aan de slag in de moskee in Diegem. Nadat hij door het moskeebestuur om een Verklaring Omtrent het Gedrag was gevraagd, liet hij zich niet meer zien. Het is niet gebruikelijk om zo'n VOG te vereisen, maar de imam van de Belgische moskee zou de houding van Es Satty verdacht hebben gevonden. 'Dat zou niet gevraagd zijn als er niet iets vreemds in hem zou zijn gezien', aldus Mimoun Aquichouch, de belangrijkste imam van Vilvoorde, in El País.

Es Satty had geen vast adres of verblijfsvergunning in België, maar verbleef er als toerist. In de loop van maart 2016 - volgens sommige bronnen april 2016 - keerde hij terug naar Ripoll. De Belgische inlichtingendiensten proberen te weten te komen waar hij precies verbleef in België, met wie hij contact had, en of hij in België al jongeren ronselde of zelf nog radicaliseerde.

Volgens burgemeester van Vilvoorde Hans Bonte is het nieuws van de link met de Spaanse terrorismeverdachte een harde klap voor zijn stad, die al jaren een felle strijd voert tegen radicalisering en positieve resultaten kan voorleggen. 'Als stad waren we sinds 2014 grotendeels verlost van het terrorismeprobleem, en nu worden we er onrechtstreeks weer aan gelinkt', aldus Bonte. Het feit dat de moskee van Diegem zelf om inlichtingen over Es Satty vroeg bij de politie en een VOG vereiste, ziet Bonte als een bewijs dat het antiradicaliseringsbeleid van zijn stad werkt.

Lees verder

De klopjacht op Younes Abouyaaqoub, de waarschijnlijke bestuurder van het busje dat op de Ramblas dertien mensen doodreed, gaat over de grens. De Catalaanse autoriteiten hebben aangekondigd dat de 22-jarige voortvluchtige 'in alle Europese landen' wordt gezocht. Ook onderzoekt de politie of een betrokken imam contact had met IS-leden in België en Frankrijk.

Het leven in Ripoll stond vooral in het teken van hard werken of van je pensioen genieten. Tot de aanslag op de Ramblas in Barcelona. Enkele betrokken terroristen zijn afkomstig uit het slaperige stadje, onder wie een imam.

Het Contactorgaan Moslims en Overheid werkt met een zwarte lijst van haatpredikers. Dat is nog vrij lastig: hoe kun je haatimams weren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden