Wat de verkiezingsuitslag voor Le Pen en haar Front National betekent

Marine Le Pen presenteerde zich als de stem van 'het volk'. Toch werd ze ruimschoots verslagen door Emmanuel Macron, die ze steeds als de kandidaat van 'de elite' afschilderde. Hoewel het Front National nog nooit zo veel stemmen heeft gehaald, is de uitslag een tegenvaller voor een partij die dacht misschien het Elysée te halen.

Marine Le PenBeeld afp

Le Pen kondigde gisteravond aan het Front te willen omvormen tot een brede 'patriottische' partij. Ze legde verder niet uit wat ze daarmee bedoelde. Wellicht zal de naam Front National verdwijnen. De positie van Le Pen zelf zal ook onder druk komen te staan. Vooral in het Zuiden van Frankrijk vinden veel FN-kiezers en -politici dat zij haar linkse economische koers moet laten varen en zich beter kan concentreren op de kernthema's van het Front: islam, immigratie en de Franse identiteit.

Is de uitslag een succes voor Le Pen?

Met 34 procent procent blijft ze ver verwijderd van het Elysée. In de peilingen heeft ze op 41 procent gestaan. Anderzijds haalde het FN nog nooit zo veel stemmen. Haar vader Jean-Marie haalde in 2002 maar 18 procent.

Heeft Marine Le Pen het Front National 'ontdemoniseerd'?

Sinds haar aantreden in 2011 voerde Le Pen een consequente strategie van dédiabolisation, 'ontdemonisering'. Het Front moest een gewone, fatsoenlijke partij worden. Zelfs haar vader Jean-Marie werd uit de partij gezet nadat hij een gaskamergrap te veel had gemaakt.

Le Pen heeft een enorme voortgang geboekt. Het FN is een gevestigde partij geworden met een stabiele basis en een groeiende aanhang. De tijd dat mensen zich schaamden voor hun FN-stem is allang voorbij. Het Front National is niet meer de duivel van weleer. Marine Le Pen is minder controversieel dan haar antisemitische vader met zijn obsessies voor Frans Algerije en de Tweede Wereldoorlog. Bovendien hebben de gevestigde partijen een flink deel van het discours van het Front National overgenomen. Vooral Nicolas Sarkozy schuurde dicht tegen het Front aan, maar ook andere politici verhardden hun standpunten inzake islam en immigratie.

Wat betekent deze uitslag voor de koers van het Front National?

De economisch linkse koers van Le Pen en haar luitenant Florian Philippot is omstreden binnen het Front National. Vooral in het Zuiden vinden veel FN-kiezers dat de partij veel meer nadruk zou moeten leggen op haar traditionele thema's: islam, immigratie en de Franse identiteit.

De tegenvallende uitslag verzwakt de positie van Le Pen en Philippot. Aanvankelijk zetten zij zwaar in op het verlaten van de euro. Een grote meerderheid van de Fransen bleek echter niets te voelen voor zo'n sprong in het duister. Daarop paste Le Pen haar standpunt aan: de Fransen zouden de franc terugkrijgen voor hun boodschappen, terwijl grote bedrijven zouden werken met euro's of ecu's. Dit voorstel werd niet begrepen en ondergroef Le Pens geloofwaardigheid. Door deze mislukking zal de druk toenemen om de economisch linkse koers te laten varen en van het Front National een harde rechtse anti-immigratiepartij te maken.

Wat betekent de uitslag voor het leiderschap van Le Pen?

Le Pen voerde een zwakke campagne. In de tweede ronde leek ze terug te komen, maar ze gaf zichzelf een doodklap door haar desastreuze optreden in het televisiedebat van vorige week woensdag. Haar agressieve, smalende houding maakte absoluut geen presidentiële indruk en ze was warrig over de euro.

Het doet de vraag rijzen of Le Pen ooit een presidentsverkiezing kan winnen. Ze heeft zichzelf een solide basis verschaft onder lager opgeleiden, maar heeft moeite om door te breken naar een middenklasse die haar stijl te vulgair vindt. Ze wilde van het FN een gewone partij maken, maar was woensdag absoluut geen gewone kandidaat.

Bovendien koesteren veel Franse kiezers nog altijd een groot wantrouwen tegen de familie Le Pen en hun partij met fascistische wortels. Le Pen leek dat te beseffen in de toespraak waarin ze haar nederlaag toegaf. Ze kondigde aan het Front om te vormen tot een brede patriottische beweging. Misschien verdwijnt de naam Front National, wellicht zal er ooit een leider gevonden worden die niet besmet is met de naam Le Pen. Voorlopig lijkt die echter niet voorhanden. Als Marine zou vertrekken, zou Marion Maréchal-Le Pen de meest voor de hand liggende opvolger zijn.

Meer over de Franse presidentsverkiezingen

Wat zal president Macron gaan doen? Kan hij zijn belofte van liberale hervormingen waar maken?

De EU haalt opgelucht adem na Macrons winst. Maar euforie lijkt misplaatst, waarschuwen diplomaten (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden