Column

Wat blijft het lauw in Nederland als het om de Brexit gaat

Wie ligt er in Nederland wakker van de Brexit? Ik ben ze nog niet tegengekomen.

Beeld anp

Op papier heten Engeland en Nederland natuurlijke bondgenoten. We zouden zogenaamd dicht bij elkaar staan. Dezelfde opvattingen delen over open economie en vrijhandel. Dezelfde trans-Atlantische blik koesteren voorbij het Kanaal. We bezitten samen onze succesvolle Anglo-Dutch companies zoals Shell en Unilever. En we delen met de Britten common sense, nuchter pragmatisme in politiek en economie en gevoel voor de betere popmuziek.

Maar oef, wat zien we hier allemaal weinig van terug. Niet in de Nederlandse politiek noch in de publieke opinie. Wat blijft het lauw in Nederland waar het om de Brexit gaat. Gelukkig kweet Nieuwsuur zich van zijn journalistieke taak, en kwam het deze week met een heuse Brexit-special. Met daarin een fraaie uitspraak van good old Hans Hoogervorst, oud VVD-minister en nu werkzaam - met boller gezicht - bij een of andere onduidelijke internationale boekhoudorganisatie in Londen. Hoogervorst zei onomwonden dat Brexit een ramp voor Nederland zou zijn. 'De EU wordt veel lelijker voor Nederland zonder Verenigd Koninkrijk erin.'

Het is een feit dat Nederland bij die landen hoort die economisch boven-proportioneel door een Brexit getroffen zullen worden. Deze week nog wees rating agency Fitch Nederland aan - naast Ierland, Malta en België - als grootste Europese slachtoffer van een Brexit. Allemaal landen met meer export naar het Verenigd Koninkrijk dan 8 procent van hun bbp.

Onze handel loopt gevaar! Normaal zou dat onze premier, die alleen maar opgewonden lijkt te raken van handel en De Toppers, in de hoogste staat van paraatheid brengen, maar ook Mark Rutte - naar verluidt een grote politieke vriend van de Britse premier Cameron - is verwaarloosbaar afwezig in het Brexit-debat. Zelfs als EU-voorzitter achter de schermen.

Sommigen zeggen (en dat gaat tot diep in de Brusselse machtscorridors): laat het Verenigd Koninkrijk toch alsjeblieft gaan. Het is altijd een pain in the ass geweest. Een dwarsligger, met één been in Europa en één been eruit. Bovendien is het ook nog eens een hardvochtig Angelsaksisch land, een 'on-Europese' klassensamenleving. Laat toch lopen. Dat is beter voor hen en beter voor ons.

Deze mensen onderschatten de mogelijke gevolgen van een Brexit. De gevolgen voor het Europees Project, en die voor ons eigen gemoed. Wie de Brexit-discussie in het Verenigd Koninkrijk een beetje volgt, die voelt zich daar met de dag ongemakkelijker onder. Het Brexit-debat is soms totaal hysterisch: Boris Johnson die de EU met het Duizendjarig Rijk van Adolf Hitler vergelijkt; David Cameron die voor een Derde Wereldoorlog waarschuwt, en IS en Poetin alvast feliciteert met een Brexit.

Pijnlijker is de hoogwaardige uitwisseling van zakelijke argumenten pro en contra het EU-lidmaatschap. Zelfs voor de meest eurofiele Europeaan is het geen pretje het Europees lidmaatschap zo steriel en genadeloos op de snijtafel van de analyse te moeten zien liggen.

Je kunt veel van de Britten zeggen, maar ze hebben een oer-intuïtie voor zelfstandigheid en democratische soevereiniteit. Wat wil je ook met een land dat sinds Willem de Veroveraar nooit meer bezet werd: 'Britons never will be slaves'. Met hun andere oorlogsgeschiedenis (patriottisme tegen nazi-Duitsland), hun eilandmentaliteit en parlementaire trots, staan Britten autonomer tegenover het Europees Project.

Ik had altijd gehoopt dat die Britse common sense-houding de EU weer met beide benen op de grond zou zetten. Dat het Brexit-referendum een breekijzer voor hervormingen zou zijn, die het door Brusselse overmoed uit de hand gelopen Europees Project weer op de rails zouden krijgen, dichter bij de Europese burger. Daar ziet het niet naar uit. De EU lijkt onhervormbaar.

Terwijl dit misschien wel de grootste tragiek is: de meeste Europeanen zijn eurokritische Britten geworden. Met een vergaande ambivalentie over het Europa van vandaag. Iedereen wil Europese samenwerking, maar weinigen zijn tevreden met de manier waarop dat nu gebeurt.

Misschien dat Brexit een schokeffect oplevert voor een betere Unie. Maar het kan ook de start zijn van de verdere aftakeling. Laten we daarom eerst nog even vanuit Nederland laten weten dat we de Britse common sense, humor en het democratisch oergevoel in het toekomstige Europees Project niet willen missen!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.