Analyse

Wat betekent Simons' vertrek voor haarzelf en Denk?

Met haar vertrek laat Sylvana Simons het zorgvuldig geconstrueerde multi-etnische bouwwerk van Denk goeddeels ineenstorten. Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk streden de afgelopen twee jaar tegen het imago van 'Turkenpartij' en 'moslimpartij'. Met Simons slaagden ze er in dat beeld te logenstraffen. Maar de gedroomde verbinding tussen migrantengroepen loopt stuk in de eigen gelederen.

Sylvana Simons in het gebouw van de Tweede Kamer in mei van dit jaar.Beeld anp

Simons deelt Denk een harde klap uit en plaatst zichzelf op achterstand in de race naar een Kamerzetel. Want ook met haar eigen project 'Artikel 1' propageert ze verbinding tussen diverse Nederlanders, precies datgene waartoe ze bij Denk niet in staat blijkt. De partij verliest haar Surinaams-Nederlandse boegbeeld en blijft over met kandidaten van Turkse en Marokkaanse afkomst. Of Denk nog aspirant-Kamerleden met andere achtergronden achter de hand heeft, is nog niet bekend.

Het is een hard gelag voor partijleider Kuzu, die met veel inspanning heeft geprobeerd zijn beweging te verbreden. Maar de multi-etnische partij stokt niet alleen in de top. Uit nieuw opinieonderzoek van Kantar Public blijkt dat ook de achterban nog lang geen regenboog aan minderheden is. Veruit de meeste Denk-aanhangers zijn van Turkse komaf, 70 procent van hen is tevens sympathisant van de Turkse president Erdogan. Ook veel Marokkaanse Nederlanders zeggen op Denk te stemmen. Een 'Sylvana-effect' is uitgebleven: Surinaamse en Antilliaanse Nederlanders hebben amper interesse in Denk.

'Sylvana-effect'

Veel opiniepeilers hebben moeite met het peilen van Denk in hun kiezerspanels, de achterban zou daar ondervertegenwoordigd zijn. Kantar Public slaagde er alsnog in door specifiek in te zoomen op minderheden, zegt onderzoeker Tim de Beer. Uit de peiling blijkt dat Denk naar schatting, als er nu verkiezingen zouden zijn, tussen de 70 duizend en 150 duizend stemmen krijgt; genoeg voor één of twee zetels. De Beer: 'Met heel veel wind in de rug kan Denk op drie zetels komen.'

Maar de wind komt vandaag vol van voren. Simons had het beeld van conservatieve Turkenpartij moeten keren, maar onderstreept dat juist met haar vertrek. Een van haar redenen om op te stappen is dat Denk zich volgens haar te veel voegt naar homo- en vrouwonvriendelijke opvattingen die leven onder de Turks-Nederlandse achterban.

De Surinaams-Nederlandse Simons leek aanvankelijk een schot in de roos, toen zij zich op 18 mei aansloot. Denk en Simons beheersten met regelmaat het steeds hoger oplopende identiteitsdebat in het parlement en in de samenleving. In de zeven maanden dat ze kandidaat-Kamerlid was voor Denk kwam Simons veelvuldig op tv om te spreken over racisme. Ze oogstte veel verontwaardiging en haat, maar ook lof en waardering. Het Sylvana-effect leek echter groter buiten dan binnen Denk. Bij partijbijeenkomsten bleek al wat het onderzoek van Kantar Public bevestigt: Surinaamse Nederlanders bleven (op een enkeling na) weg.

'Vooral Turkse-Nederlanders gaan op Denk stemmen'

Surinaamse en Antilliaanse Nederlanders hebben vrijwel geen interesse in Denk. De politieke beweging krijgt vrijwel uitsluitend stemmen van Turkse en in mindere mate Marokkaanse Nederlanders. Dat blijkt uit kiezersonderzoek van Kantar Public, voorheen TNS Nipo, onder ruim 1140 Nederlanders met een migratieachtergrond. Lees hier meer.

Sylvana Simons met op de achtergrond ...Beeld anp

Op eigen kracht verder

Haar inschatting is dat ze op eigen kracht in de Kamer kan komen. Het valt te bezien, Kantar Public heeft de aantrekkingskracht van een lijst-Simons niet onderzocht. De cynische conclusie zou kunnen zijn dat voor Denk weinig verloren gaat, de achterban lijkt vooral af te komen op Kuzu, Öztürk en de Marokkaans-Nederlandse Farid Azarkan.

Het zal niet zo voelen voor Kuzu en Öztürk, die sinds hun vertrek uit de PvdA in november 2014 hebben gestreden tegen het stempel 'de lange arm van Erdogan'. De gemene deler van hun beweging moest de verontwaardiging zijn over het 'witte' Nederland waarin Nederlanders van andere afkomst zich tweederangs voelen.

Simons bewees dat het gedeelde emancipatie-ideaal sterker was dan de verschillen tussen haar en de Turkse- en Marokkaanse-Nederlandse gemeenschap. Toch wonnen de verschillen. Kuzu en Öztürk blijven achter met de beperkte achterban die zij proberen te ontstijgen.

Interview Sylvana Simons: 'Ik wil niet alleen maar tégen iets zijn'

Sylvana Simons verlaat Denk en begint haar eigen partij, Artikel 1. Waarom? 'Ik moest steeds vaker een stijl verdedigen die ik niet deel.' Lees hier het interview met Sylvana Simons (+).

Wat doet de migrantenstem?

Opiniepeilers zeggen een blinde vlek te hebben voor de 'allochtone stem'. Peiler Kantar Public probeert dat gat te vullen met een vandaag verschenen specifiek en representatief onderzoek naar stemgedrag van Nederlanders met een migratieachtergrond. Een kwart van de circa 300 duizend Turks-Nederlandse kiezers is van plan Denk te stemmen. De PvdA is nummer 2. De keuzevolgorde van de bijna 250 duizend Marokkaans-Nederlandse stemgerechtigden is PvdA, Denk en SP. Onder de 270 duizend Surinaams-Nederlandse kiezers genieten PvdA en PVV de voorkeur. De ruim 100 duizend Antilliaanse Nederlanders kiesgerechtigden kiezen vooral PVV, met PvdA en D66 ex aequo daarachter.

Daarbij moet worden aangetekend dat de intentie van de vier groepen om te stemmen fors achter ligt bij die van Nederlanders zonder migratieachtergrond.

De Nederlanders met een migratieachtergrond, zo blijkt verder uit het onderzoek, hebben het gevoel onder een vergrootglas te liggen. De helft zegt 'ja' op de vraag 'voelt u zich stelselmatig gediscrimineerd', waaronder een volgens Kantar Public-onderzoeker Tim de Beer 'overweldigende meerderheid' van Marokkaanse Nederlanders. Ruim vier op de tien respondenten beantwoordt de vraag met 'nee'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden