Overzicht Gevolgen klimaatakkoord

Wat betekent het Klimaatakkoord voor u?

Minister Eric Wiebes (tweede van rechts) met Ed Nijpels, voorzitter van de klimaattafels. Beeld ANP

Het Klimaatakkoord raakt iedereen, dat was bij het begin van de onderhandelingen 1,5 jaar geleden al duidelijk. Een overzicht van de gevolgen voor de vier belangrijkste belanghebbenden. 

Huishoudens

Het Klimaatakkoord bevat ‘geen grote offers voor huishoudens’, zei minister Eric Wiebes vrijdag bij de presentatie. Het kabinet hoopt dat daarmee de dreigende kiezersrevolte, die opstak vanwege de eerdere versie van het akkoord, is afgewend.

Zo komt er een subsidieregeling voor isolatie en gaat de energiebelasting voor een gemiddeld huishouden volgend jaar met 100 euro omlaag. Verder komt er een warmtefonds waaruit ook huishoudens die nu geen financieringsmogelijkheden hebben, voor bijvoorbeeld een warmtepomp, een lening kunnen krijgen met een lage rente en lange looptijd. Deze kan, desgewenst, worden meeverkocht bij verkoop van het huis.

Gemeenten dragen bij door tot 2030 1,5 miljoen woningen en gebouwen te verduurzamen, waarbij de investering wordt terugverdiend door lagere kosten. Op wijkniveau worden gebouwen aardgasvrij gemaakt – over elf jaar moeten er ruim een miljoen zijn omgekat. Om gasgebruik te ontmoedigen, wordt belasting op elektriciteit verschoven naar gas.

Automobilisten

Wiebes wil de automobilist ‘niet uit de fossiele auto jagen, maar verleiden elektrisch te gaan rijden’. Daarmee denkt hij dat zijn eerdere doel haalbaar blijft: iedere auto die vanaf 2030 wordt verkocht is emissieloos (en rijdt op waterstof of op stroom). In de eerdere plannen stond een aanschafsubsidie voor zo’n auto van zesduizend euro. Maar om ‘oversubsidiëring’ te voorkomen, met name aan de beter bedeelden die toch al een Tesla konden betalen, wordt deze maatregel aangepast. De uitwerking komt er nog dit jaar, want vanaf 2020 moet de stimuleringsregeling gaan lopen.

Ook voor tweedehands emissieloze auto’s komt subsidie, omdat die nu vaak verdwijnen naar het buitenland. Om de binnenlandse vraag te verhogen maakt het kabinet ook geld vrij om tweedehandsrijders garantie te bieden op hun batterij en door ze laadtegoed te geven. Vanaf 2026 vervallen alle stimuleringsmaatregelen en wordt een vorm van rekeningrijden ingevoerd.

Tegen het zere been van de belangenclubs in de autobranche haalt het kabinet ook geld op bij de elektrische autorijder door de bijtelling volgend jaar al te verdubbelen van 4 tot 8 procent. Van de fossiele automobilist wordt alleen de dieselrijder geraakt: 1 cent accijns erbij in 2021 en 2022, en vanaf 2023 jaarlijks 2 cent erbij tot 2030. De automobilist wordt ook verleid helemaal uit de auto te stappen en de fiets te pakken: voor fietsenstallingen trekt het kabinet 75 miljoen euro extra uit.

Boeren

De landbouwsector verhoogde tijdens de onderhandelingen de eigen ambitie. De kritiek is dat ze die vooral proberen te halen door technische maatregelen. Zo trekt de overheid 250 miljoen euro uit voor betere stallen en voer, waardoor minder schadelijke stoffen als methaan en stikstof in de atmosfeer komen. Het extra geld dat is vrijgemaakt voor de verkleining van de veestapel is volgens milieuclubs veel te weinig en zorgt enkel voor een krimp van een paar procenten. ‘Terwijl de veestapel gehalveerd moet worden’, reageerde Joris Thijssen van Greenpeace.

Lof is er wel voor de plannen met de veenweidegebieden, die door de kunstmatig lage waterstand – om het boeren daar mogelijk te maken – veel CO2 loslaten en zorgen voor verzakkingen. Het kabinet gebruikt 100 miljoen euro om veenboeren uit te kopen. Met nog eens 176 miljoen euro worden boeren in het veengebied geholpen om minder intensief te werken of te verhuizen naar andere plaatsen. Om het boeren rond kwetsbare natuurgebieden (Natura-2000) minder belastend te maken, wordt 100 miljoen euro uitgetrokken. Voor meer bos is ruim 50 miljoen euro beschikbaar.

Bedrijven

Waar huishoudens winnen, verliezen de bedrijven. Onder meer door de hogere belasting op gas. Werkgeversorganisatie VNO-NCW maakt zich zorgen: ‘Het is nog volstrekt onduidelijk wat de optelsom van alle maatregelen gaat betekenen voor het mkb’. Grootverbruikers gaan een hogere ‘opslag duurzame energie’ betalen over hun verbruik, wat 550 miljoen euro moet opleveren voor verduurzaming.

Voor de zware industrie had Wiebes verder een ‘verstandige CO2-heffing’ beloofd. Die blijkt er als volgt uit te zien: bedrijven als Tata Steel en de raffinaderijen moeten een heffing betalen als zij door een afgesproken CO2-plafond gaan, maar krijgen dit geld terug om te verduurzamen. De boete kan oplopen tot 150 euro per ton CO2, een veelvoud van de huidige CO2-prijs. Milieuclubs zijn nog niet tevreden, want zij willen een systeem waarbij alle uitgestoten CO2 wordt belast. Bovendien zijn ze achterdochtig over de hoogte van de boete, die nog niet is vastgesteld door Wiebes.

Het afvangen en opslaan van CO2 (CCS genaamd) is een ander heikel punt. De vrees van tegenstanders is dat er te veel geld naar deze technologie gaat, ten koste van zonne- en windenergie. Wiebes belooft maximaal 6 procent aan belastinggeld uit de pot Stimulering Duurzame Energieproductie hiervoor te gebruiken, maar ditmaal zijn milieuclubs achterdochtig door de toevoeging ‘om en nabij’.

Het grote lichtpunt van het akkoord: de energiesector zegt vanaf 2025 geen subsidie meer nodig te hebben en belooft dat 70 procent van de opgewekte energie in 2030 uit zon en wind zal komen.

LEES WAT WE EERDER SCHREVEN OVER DE NIEUWE REGELINGEN OMTRENT HET KLIMAAT EN DE GEVOLGEN DAARVAN

Van het gas af met een elektrische ketel: ‘Stekker erin en klaar’

Deze koe moet de landbouw in zompig veengebied redden. Nadeel: ze is stronteigenwijs

De Nederlandse zonne-auto Lightyear One kan zonder laadpaal (als de zon maar schijnt)

Feike Sijbesma: ‘Je kunt jezelf of je bedrijf toch niet succesvol noemen in een wereld die faalt?’

Kabinet sluit compromis en wil zich ‘nuchter’ richting een groenere toekomst bewegen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden