Vijf feiten over Legalisering van online kansspelen

Wat betekent de online-gokwet voor het verslavingsbeleid?

Online gokken wordt vanaf medio 2020 legaal in Nederland. Tegenover de miljoenen voor de schatkist staat het risico op groeiende verslavingsproblemen. Wat staat er precies in de online-gokwet en welke gevolgen zijn al te voorspellen?

Ruim 1,8 miljoen Nederlanders gaven in 2018 aan weleens tegen betaling een online kansspel te spelen. Beeld ANP

Dinsdag maakte de Eerste Kamer een einde aan de lange parlementaire route die de online-gokwet heeft afgelegd. De Tweede Kamer debatteerde tientallen jaren over de wetgeving omtrent online kansspelen; de huidige gokwet dateert uit 1964. 

De nieuwe wet geldt voor alle kansspelen op internet: bingo, sportwedstrijden en casinospellen als roulette en blackjack. Het spelen hiervan was tot dusver illegaal in Nederland, maar dat weerhield zo’n 1,8 miljoen Nederlanders er vorig jaar niet van toch een gok te wagen. De gokmarkt is de laatste jaren fors gegroeid: tussen 2016 en 2018 nam het aantal illegale online-gokkers met 20 procent toe. De verwachting is dat deze groep verder zal toenemen door de nieuwe wetgeving.

Aanbieders van online-kansspelen stellen nu nog verschillende eisen aan een account of profiel op hun website. Bij bepaalde sites is het mogelijk een limiet in te stellen: het maximaal te besteden bedrag. Sommige aanbieders vragen dit vooraf, maar veel andere gokwebsites hanteren geen limiet. Dit gaat veranderen: de nieuwe wet verplicht alle aanbieders om limieten in te stellen. Zij vragen de spelers hiernaar bij de registratie van het account.

Er zijn drie limieten: de spelers moeten vooraf bepalen hoe vaak ze (per dag, week of maand) mogen inloggen, hoe vaak ze een bedrag storten op het account, en wat de maximale hoogte van het saldo op het account is. Het overschrijden van een limiet leidt tot een blokkade voor een dag. 

De limieten kun je altijd verlagen, maar om ze te verhogen geldt een wachttijd van 24 uur; een tweede verhoging kan pas na een week. Met deze aanpak wordt ernaar gestreefd gokverslaving in de kiem te smoren.

Persoonlijke registratie

In de huidige situatie kunnen alle Nederlanders – ook gokverslaafden – zich nagenoeg anoniem op de online-gokmarkt begeven. Om inzicht te krijgen in wie er op welk moment aan het gokken is, worden de eisen voor de persoonsregistratie fors uitgebreid. Alle online-aanbieders zijn voortaan verplicht om naam, adres, geboortedatum, telefoonnummer, bankrekeningnummer, e-mailadres, geslacht en burgerservicenummer te registreren. Gokwebsites hoeven de 1,8 miljoen accounts die al bestaan in Nederland niet te verwijderen, maar zullen met aanvullende vragen de onbekende gegevens moeten complementeren.

Belasting

Nederlanders betalen momenteel 30,1 procent kansspelbelasting over winsten boven de 449 euro. De nieuwe wet verlaagt het tarief naar 29 procent en legt de verantwoordelijkheid voor de belastingafdracht bij de kansspelaanbieder. De drempel van 449 euro vervalt. De kans is groot dat de netto-winstuitkering aan de speler omlaag gaat doordat de aanbieder de belasting verrekent.

Het kabinet hoopt zo meer belastinginkomsten uit het online-gokcircuit te genereren. Het ministerie van Financiën verwacht jaarlijks 28 miljoen euro extra inkomsten voor de staatskas.

Verslavingsdeskundigen

Aanbieders van online-kansspelen moeten volgens de wet ook een verslavingsdeskundige in dienst nemen die contact onderhoudt met zorginstanties om mogelijke verslavingen te voorkomen. Deze maatregel staat nog in de grondverf en moet de komende weken verder worden uitgewerkt.

Een woordvoerder van de Kansspelautoriteit zegt dat de intentie is om de verslavingsdeskundigen te kunnen laten ingrijpen – via e-mail of chat – bij mensen die richting een verslaving dreigen te gaan.

Maatschappelijke gevolgen

De nieuwe regels gelden voor alle organisaties en bedrijven die kansspelen op internet aanbieden in Nederland. Op dit moment is alleen de Nederlandse Loterij, bekend van de Lotto en Staatsloterij, bevoegd om online-kansspelen aan te bieden. Andere goksites waren tot dusver illegaal. De kans is groot dat het aantal aanbieders met een vergunning zal groeien.

Verantwoordelijk minister Dekker verwacht positieve gevolgen voor het verslavingsbeleid. Daarin dicht hij de verslavingsdeskundigen een belangrijke rol toe. De VVD-minister voorziet een samenwerking waarbij deskundigen en aanbieders naar een situatie streven waarin verslaving op tijd kan worden verholpen of zelfs voorkomen.

Niet iedereen is daar even gerust op. ‘Op grond van wetenschappelijke theorie en vergelijkingen met het buitenland mag je verwachten dat meer mensen online zullen gokken’, zegt hoogleraar gedragswetenschappen Arie Dijkstra van de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Kijk naar roken, alcohol en fastfood: zodra je de toegankelijkheid vergroot, zullen meer mensen er vatbaar voor worden.’

De drempel naar online gokken wordt enerzijds verlaagd door de nieuwe wet, omdat de overheid het goedkeurt en het etiket van illegaliteit verwijdert. Anderzijds kost het meer moeite om te kunnen gokken omdat mensen meer privégegevens moeten invullen. Toch betwijfelt Dijkstra of dat mensen zal tegenhouden. ‘Als een website helder en betrouwbaar communiceert en de aanbieder een vriendelijk en legaal ‘gezicht’ heeft, hoeft het invoeren van een bsn geen grote drempel te zijn om te gokken.’

Nieuwe sociale norm

Het legaliseren van online gokken zal de toegankelijkheid voor veel mensen juist vergroten, denkt Dijkstra. ‘Doordat de overheid online gokken heeft goedgekeurd, ontstaat een nieuwe sociale norm. Voor velen werkt een bevestiging van de overheid erg krachtig en kan het bepalend zijn voor gedrag. Meer mensen zullen online gokken normaal vinden, anderen volgen hen weer. Zo raakt online gokken geïnstitutionaliseerd.’

Als hoogleraar is Dijkstra gespecialiseerd in verslaving. Hij verwacht dat de nieuwe wetgeving tot meer verslavingen zal leiden. ‘Door de legalisatie zal het aantal gokkers toenemen. Onder die mensen zit altijd een kwetsbare groep: zo’n 2 tot 10 procent kan vatbaar zijn voor verslavingen’, benadrukt hij. ‘De overheid zit dus met een dilemma: of een strenge aanpak tegen verslaving met het risico dat mensen teruggaan naar illegale websites, of meer flexibiliteit met het gevaar dat het aantal verslaafden op legale sites groeit.’

Arie Dijkstra, hoogleraar gedragswetenschappen aan Rijksuniversiteit Groningen. Beeld Rijksuniversiteit Groningen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden