Wat betekent AIVD-succes voor nieuwe inlichtingenwet?

Uw politieke nieuwsbrief

Gebouw van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst in Zoetermeer. Beeld ANP

Goedemiddag. Het kabinet is trots op de Nederlandse inlichtingendiensten, maar wil verder niets zeggen over de onthulling in de Volkskrant en Nieuwsuur over het binnendringen door de AIVD bij Russische hackers. Nou ja, niets zeggen: in 'algemene zin' willen premier en ministers dit succes best wel even vieren.

Hier zijn uw Dagkoersen. Wilt u die dagelijks per mail ontvangen? Regel het eenvoudig via volkskrant.nl/dagkoersen.

Beeld de Volkskrant

SCOOP VAN DE DAG I
Is de Wiv wel nodig?

Hollands Glorie Potverdorie: Nederlandse geheime diensten blijken wereldkampioen hacken. De Volkskrant onthult samen met Nieuwsuur dat de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD) infiltreerde bij Russische hackers terwijl die in de Amerikaanse verkiezingstijd de Democratische Partij, het ministerie van Buitenlandse Zaken en zelfs het Witte Huis bestookten. Het is cruciaal bewijs en aanleiding voor de FBI om een onderzoek te beginnen. Verslaggever Joost de Vries ging de reacties hierover peilen in politiek Den Haag en stuitte op de vraag: is die nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, de Wiv, eigenlijk wel nodig?

Tegelijk met de gemeenteraadsverkiezingen op 21 maart wordt diezelfde vraag aan u gesteld, de kiezer. De Wiv geeft de AIVD en diens militaire tegenhanger MIVD meer mogelijkheden om inlichtingen te verzamelen, vooral op het digitale vlak. En juist op dat terrein laat Nederland de rest van de mondiale inlichtingengemeenschap achter zich, zo blijkt nu. Wat voegt de 'sleepwet', zoals de voor privacyschendingen vrezende tegenstanders de Wiv noemen, dan nog toe?

De voor de AIVD verantwoordelijke minister Kajsa Ollongren wilde het verband niet leggen tussen het hack-succes van de Nederlandse inlichtingendienst en de nieuwe Wiv én het referendum daarover. 'Maar in het algemeen', zei ze, 'is de technologie zo vooruit gegaan dat er een andere wereld is dan die van tien, vijftien jaar geleden (de huidige wet ging in 2002 in, red.). Vandaar dat de wet moet worden aangepast.'

Daar is Ronald van Raak van de SP het niet mee eens. 'Er wordt gezegd dat de sleepwet nodig is omdat we niks op de kabel kunnen. Nou, zo lang het gericht is zie je dat de AIVD en de MIVD ontzettend veel kunnen op de kabel. Heel knap werk van onze diensten.' Zo knap, zegt D66-Kamerlid Kees Verhoeven, dat het aantoont dat de nieuwe wet er juist wél moet komen. 'Dit laat zien hoe belangrijk het is dat de diensten voldoende capaciteit en technische mogelijkheden hebben. Dat die Wiv er moet komen heb ik natuurlijk al lang gezegd.'

Beeld Myrte van Gurp

SCOOP VAN DE DAG II
Om trots op te zijn

Over de onthulling van de Volkskrant en Nieuwsuur willen de ministers Ollongren (Binnenlandse Zaken) verantwoordelijk voor de AIVD en Ank Bijleveld (Defensie - MIVD) niets zeggen. Of toch wel? Het kabinet is trots op de inlichtingendiensten, die 'goed werk doen', zei Ollongren. Dat voelt als een kabinetsbevestiging van de scoop. Temeer omdat de minister benadrukt dat ze al eerder heeft gewezen op het risico van 'statelijke actoren die democratieën proberen te beïnvloeden'. En alsof ze de bevestiging wil benadrukken, verwijst de bewindsvrouw naar jaarverslagen van de AIVD die waarschuwen voor de risico's van cyberaanvallen en hacks door andere overheden.

Trots? 'Waanzinnig trots', is minister president Mark Rutte op 'onze diensten'. Hij deed geen moeite die trots te verhullen bij zijn persconferentie na afloop van de ministerraad vandaag, al zei hij om de zin: 'Op de berichten van de Volkskrant en Nieuwsuur kan ik niet ingaan.' Daarna volgde dan: 'Maar in algemene zin...' Wat voor de premier vast staat is dat de nieuwe Wiv onontbeerlijk is om nóg trotser te worden op de Nederlandse inlichtingendiensten. 'Juist bij het type aanvallen waar het hier over gaat - maar op de specifieke casus ga ik dus niet in - wil je ook patronen kunnen zien, wil je vervolgonderzoek kunnen doen. Daar heb je meer bevoegdheden voor nodig en de nieuwe Wiv biedt die.' Want, zo zei Rutte, een aanstaande digitale oorlog is denkbaar - als die nu al niet gaande is.

Verantwoordelijk minister voor de AIVD Kajsa Ollongren Beeld ANP

OOK DAT NOG
Nieuwe baan voor Spekman

Hans Spekman, die opstapte als voorzitter van de PvdA nadat de partij de grootste verkiezingsnederlaag uit de parlementaire geschiedenis had geleden, heeft een nieuwe baan. Hij wordt volgende week de eerste directeur van het nieuw opgerichte Jeugdeducatiefonds. Dat fonds biedt op aanvraag van leraren of schoolleiders financiële hulp aan kinderen uit gezinnen met een minimuminkomen. In die huishoudens is er vaak het geld niet om extra schoolkosten te betalen waardoor kinderen op een lager niveau blijven steken.

Brievenbus voor Bono

Spekmans partijgenoot, Europarlementariër Paul Tang, deed vandaag een stuntje in Ierland. Hij heeft een groene, Nederlandse brievenbus met een nee/nee-sticker gehangen aan het hek van de villa van de Ierse U2-zanger Bono. Tang bedoelde daarmee de brievenbusmaatschappij die Bono en U2 in Amsterdam hebben symbolisch terug te bezorgen. U2 ontwijkt volgens Tang al jaren belastingen door van het gunstige fiscale klimaat van Nederland te profiteren. Bono was niet aanwezig, vertrouwde een portier Tang toe. De PvdA'er wil dat Ierland en Nederland worden aangemerkt als belastingparadijs, maar kwam daarvoor één stem tekort in het Europees Parlement.

Paul Tang aan het hek van Bono. Beeld ANP

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.