Wat als Nederland het Oekraïneverdrag afwijst - en vier andere vragen over het verdrag

Premier Rutte deed vandaag een emotionele oproep aan de oppositie om in te stemmen met het associatieverdrag met Oekraïne. Maar wat als Nederland het verdrag niet ratificeert?

Beeld anp

Waar ging het verdrag tussen de EU en Oekraïne ook weer over?

Het verdrag bestaat uit twee delen: een associatieakkoord (samenwerking op gebied van veiligheid, opbouw rechtsstaat, corruptiebestrijding) en een handelsakkoord (opheffen import/exporttarieven). Het was de hand die EU naar het Oekraïense volk reikte na de revolutie in 2013-2014. Alle regeringen van de EU-landen hebben het verdrag getekend, alsook de voorlopige inwerkingtreding ervan (in 2016) goedgekeurd. Het verdrag moet echter ook geratificeerd worden door de nationale parlementen.

Is Nederland het enige land dat nog niet geratificeerd heeft?

Ja. De andere 27 lidstaten en Oekraïne deden dat afgelopen twee jaar, België ratificeerde op 1 februari 2016 als 27ste EU-land. In Nederland moeten de Tweede en Eerste Kamer hun goedkeuring nog geven. Na het afwijzende referendum op 6 april, ontbreekt de benodigde meerderheid in de Eerste Kamer.

Wat gebeurt er met het verdrag als Nederland niet ratificeert?

Daarna zal het kabinet de andere lidstaten én Oekraïne officieel informeren dat ratificatie niet meer aan de orde is. Daarmee belandt de EU vervolgens op onbekend terrein: het is niet eerder voorgekomen dat een handelsverdrag in de ratificatieprocedure sneuvelde.

Betrokkenen verwachten langdurig overleg in Brussel over hoe dan verder te gaan. Ondertussen blijft de voorlopige toepassing van het verdrag gewoon van kracht. Juristen in Brussel wijzen op het Verdrag van Wenen inzake verdragenrecht. Dat verdrag stelt dat de voorlopige inwerkingtreding van een verdrag gekoppeld is aan de verwachte ratificatie. Valt de hoop op ratificatie weg, dan is met het verdrag ook de voorlopige toepassing van tafel. 'De hamvraag is wanneer die conclusie getrokken wordt', zegt een Brusselse expert.

Het eindfeest van Geenpeil waarbij Jan Roos met collegae en sympathisanten de uitslag van het referendum over het associatieverdrag van de EU met Oekraine gevolgd wordt.Beeld anp

Staat Oekraïne dan helemaal in de kou?

De politieke wil in Brussel om Kiev te helpen is groot en daarmee ook de lenigheid van geest om de Nederlandse blokkade te omzeilen. Premier Rutte zelf suggereerde eerder dat de Europese Commissie het huidige verdrag met Oekraïne opknipt in twee stukken: het handelsdeel (wegvallen douaneheffingen) en het associatie (samenwerkings)deel. Het handelsakkoord wordt dan door een meerderheid van de lidstaten goedgekeurd (Nederland overstemd), aan de samenwerkingsafspraken (op gebied van veiligheid, rechtsstaat, milieu, sociale rechten) kan Nederland zich unilateraal onttrekken. Brusselse experts waarderen de creativiteit van Rutte, maar benadrukken dat er meerdere wegen zijn die naar Kiev leiden.

Ondermijnt een 'nee' de Nederlandse positie in de EU?

Het wordt zeker niet gewaardeerd als Den Haag het verdrag met Oekraïne de nek omdraait. Rutte komt onder vuur te liggen, net als de Waalse premier Magnette afgelopen dagen vanwege zijn (inmiddels gestaakte) verzet tegen het handelsverdrag met Canada. Maar Brussel is één grote onderhandelingstafel en de disgenoten zijn allemaal politici. Rutte's Europese collega's weten hoe het is om thuis in politieke problemen te zitten. Dat begrip wint het van de boosheid over een gesneefd verdrag.

De Waalse premier Magnette kwam afgelopen dagen vanwege zijn (inmiddels gestaakte) verzet tegen het handelsverdrag met Canada onder vuur te liggen.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden