Wat als je het slachtoffer bent van een van de grootste bankroven uit de Nederlandse geschiedenis?

Het kluisje dat je hebt gehuurd bij de bank is gekraakt. De schade kan worden vergoed, maar probeer maar eens aan te tonen wat er in je kluisje heeft gezeten. Dat is in veelvoud aan de hand in Oudenbosch.

Beeld Raymond Rutting

‘Helaas, alles weg.’ Door de schuifdeuren verlaat Lia Damen (48) de Rabobank in Oudenbosch. Binnen heeft ze zojuist met eigen ogen haar bankkluisje gezien, waarin ze een kilo goud en een kilo zilver had opgeslagen. ‘Het slotje was geforceerd’, vertelt ze op een bankje aan het water, terwijl ze bladert door de papieren die ze van de bank heeft meegekregen. Haar klomp goud en klomp zilver bleken verdwenen. ‘Het enige wat nog in het kluisje lag was een schriftje met aantekeningen.’

Damen is slachtoffer van vermoedelijk een van de grootste bankroven uit de Nederlandse geschiedenis. Drie weekeinden geleden drongen inbrekers de ondergrondse kluisruimte binnen van het Rabobank-filiaal in het Brabantse dorp Oudenbosch. Daar kraakten ze ruim drie- van de zeshonderd kluisjes, waarin klanten uit de wijde omgeving hun kostbaarheden hadden ondergebracht. Ze glipten ongezien weg met een miljoenenbuit. Een professionele bankroof, stelt de politie. Van de daders geen spoor.

Sindsdien verkeren ruim driehonderd klanten in grote onzekerheid, niet alleen over de vraag of de buit ooit wordt teruggevonden, maar of zij überhaupt een vergoeding krijgen. De Rabobank vergoedt tot 45 duizend euro schade, zoals de polisvoorwaarden voorschrijven, maar dan moeten gedupeerden wel ‘aannemelijk’ maken wat ze in hun kluisje hadden opgeborgen. Daar zit de crux. ‘Ik was er vooraf niet van uitgegaan dat ik foto’s had moeten maken’, zegt Damen. Het goud en zilver was een aanvulling op haar pensioen, nagelaten door haar vorig jaar overleden echtgenoot. ‘Hij had het van lang geleden, dus ik heb ook geen aankoopbewijs.’

Sinds vorige week ontvangt de bank dagelijks een dozijn gedupeerden, die vooraf een inventarisatie van hun ontvreemde waar hebben ingeleverd. Het gaat om uiteenlopende spullen – goud, bankbiljetten, erfstukken, bruidsschatten – waarvan de waarde al snel in de tienduizenden euro’s loopt. Wanneer alle schade is opgetekend, doet de Rabobank namens iedereen aangifte.

Maar lang niet alle gedupeerden hebben tot dusver een inventarisatielijst ingediend. ‘Niet iedereen die een kluisje huurt meldt zich na een kraak, omdat het geld of goed niet koosjer was’, zegt Cyrille Fijnaut, emeritus hoogleraar criminologie. ‘Dat kunnen ook gewone burgers zijn die er bijvoorbeeld zwart geld hebben weggestopt, of erfstukken waarvan de rest van de familie niet mag weten.’ Het zou hem allerminst verbazen als tussen de gedupeerden ook criminelen zitten, ‘afgaande op mijn ervaring met grote strafdossiers waarin dit soort kluisjes af en toe opduiken’.

De terughoudendheid van sommige klanten komt ook voort uit wantrouwen jegens de Rabobank. Onlangs kwamen tientallen gedupeerden op eigen initiatief bijeen. Ze spraken af het inventarisatieformulier voorlopig niet in te vullen. Ze willen eerst met eigen ogen zien wat er ontbreekt uit hun kluisje, voordat ze de bank informeren over de vertrouwelijke inhoud. Met hulp van een advocaat willen deze gedupeerden samen optrekken, in het uiterste geval om te procederen tegen de bank.

Heeft een gezamenlijke claim zin? Stef Smit, directeur van ConsumentenClaim, geeft het weinig kans. ‘Vooralsnog lijkt het een overmachtssituatie voor de Rabobank, tenzij blijkt dat de beveiliging niet op orde was of dat er sprake is geweest van een inside job.’ In dat geval zouden de gedupeerden de bank aansprakelijk kunnen stellen voor een wanprestatie, zegt Smit, zoals ConsumentenClaim dat bij woekerpolissen doet. ‘Maar dan nog lijkt me een collectieve claim lastig, omdat de schade telkens op individueel niveau moet worden vastgesteld.’

Buiten het Rabobank-filiaal in Oudenbosch staat een vrouw met een grijze muts er verslagen bij. ‘Hoe moeten we aantonen wat we 25 jaar geleden hebben gekregen?’, zegt de 53-jarige vrouw van Iraanse komaf, die net als veel andere gedupeerden niet met naam in de krant wil (‘Ik denk niet dat mijn man dat goed vindt’). De gouden erfstukken – ‘niet 14, maar 24 karaat’ – die ze hier had opgeborgen, waren meer waard dan de 45 duizend euro die de Rabobank vergoedt, verzekert ze. ‘We zoeken naar bewijs, maar vorig jaar is de harddisk met al onze foto’s kapot gevallen.’

De Rabobank heeft twintig medewerkers fulltime op de zaak gezet. Een van de prioriteiten is het uitzoeken van de vijfduizend voorwerpen die de inbrekers verstrooid over de vloer achterlieten – vooral sieraden en munten. De afwikkeling gaat maanden duren, voorziet de bank, het filiaal blijft voorlopig dicht.

Voor de geblindeerde ramen van de hoofdingang staat Dopke van Broekhoven te mopperen. ‘Die kraak was meer dan twee weken geleden, dan is het toch raar dat de bank nog steeds dicht is? Ik vind het zielig voor die mensen, maar nu zijn anderen de dupe.’ In het dorp circuleren inmiddels volop geruchten over de bankroof. ‘Ik heb gehoord dat er veel zwart geld in de kluisjes lag’, zegt Van Broekhoeven. Ze klikt haar tongpiercing tegen haar tanden. ‘Je mag het niet zeggen, maar dit is van binnenuit gedaan. Hoe konden ze anders inbreken zonder dat het alarm afging?’

Op het bankje aan het water laat Damen een foto zien van een forse brandkast. ‘Thuis heb ik deze kluis staan. Mijn man was wars van banken, daarom had hij belegd in goud en zilver. Ik wilde het niet in ons huis bewaren, dus toen hebben we een kluisje bij de bank genomen.’ Het is bittere ironie, maar Damen blijft er gelaten onder. ‘Ze vroegen net of ik het kluisje nog wilde blijven huren’, grinnikt ze. ‘Nou, ik heb niks om erin te doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden