Column

'Wat als de zeehond nooit meer bovenkomt omdat jij de tel bent kwijtgeraakt?'

Het rekenkundige broertje van het Nationale Dictee is een stille dood gestorven, schrijft columnist Lidy Nicolasen. 'Ik ben bang dat er nooit meer iemand met het Gouden Telraam zal thuis komen.'

Philip Freriks leidt het Groot Dictee der Nederlandse Taal in 1995.Beeld ANP

Schrik niet, mijn laagste rapportcijfer was een 1. Het hoogste een 10. Helaas hebben we het daar nu niet over. Natuurlijk was ik aan het puberen, had de leraar de pik op me en klapte er in mijn hoofd op tijd een luikje dicht. Ik geef je die 1 voor de moeite, zei de leraar sardonisch, hoewel ik dat woord toen nog niet kende. 'Vals', was mijn oordeel. In een achterafstraatje heb ik van de 1 een 7 gemaakt, om mee thuis te komen.

Optellen, aftrekken, hoofdrekenen, allemaal geen probleem. Maar zette een trein koers van A naar Z en moest er onderweg iemand uit of in, dan verzette ik mijn zinnen. Ik slaagde er bijtijds in het cijfer weg te werken. Ronduit wonderbaarlijk was het dat ik doorstroomde naar een bètaschool, waar ik wanhopig bleef vragen of mijn rekenmethode tenminste deugde, te midden van klasgenoten die moeiteloos twee, drie, vier oplossingen voor één som op het schoolbord uitschreven.

En met die bollebozen gaat het dus helemaal niet goed. Ze zijn niet slechter gaan rekenen, maar ze zijn minder excellent dan toen. Ze zijn door zwakkeren zoals ik naar beneden getrokken. Er zijn minder nerds, minder kinderen die wiskundige oplossingen uit hun mouw schudden. Zat in 1995 nog 12 procent op het hoogste niveau, vorig jaar was dat 5 procent. De zwakkeren halen intussen wel allemaal het basisniveau. Wat dat precies betekent, weet ik niet, maar ik wed dat er nooit meer een 1 op een rapport staat.

Rekenkundige analfabeten
Een paar jaar geleden werd een verplichte rekentoets op de pabo's ingevoerd. De aspirant juffen en meesters waren namelijk rekenkundige analfabeten gebleken en hoe breng je kinderen de liefde voor cijfers bij, als je die zelf ten enenmale ontbeert. Optellen, aftrekken en de hele rataplan moest weer populair worden. Meeliftend op de trend organiseerde de Volkskrant toen samen met de HBO-raad een Nationale Rekentoets, naar het voorbeeld van het nog immer populaire Nationale Dictee.

De prijs was niet een deftige pennenset maar een kunstig vormgegeven Gouden Telraam. Plaats van handeling was niet de Eerste Kamer maar een gewone collegezaal. Presentatoren à la Philips Freriks waren er ook, van wie ik me Ronald Plasterk en Joost Prinsen herinner. De NPS zond de happening uit, en naast razend enthousiast kandidaten waren er uiteraard Bekende Nederlanders. De laatsten werden telefonisch geronseld, de eersten geselecteerd via de krant.

Na de eerste keer werden pen en papier verbannen om voortaan te voorkomen dat de snelste rekenaar al na tien minuten opgewekt 'bingo' gilde en sudoku's (die kwamen net in de mode) uitdeelde om de tijd te doden. De presentator bepaalde het ritme en de kandidaat volgde met een druk op de knop. Geen krassende pennen maar mummelende monden in de weer met treinen van A naar Z. Of deze: 'Een zeehond komt van tijd tot tijd boven water om te ademen, ook als hij slaapt. Aan het begin van het uur ligt de zeehond op de bodem van de zee in slaap. In 8 minuten stijgt hij naar het wateroppervlak en ademt in. In 3 minuten is hij terug op de bodem. Waar is de zeehond na een uur?'

Sadist
De schrijver van het Nationale Dictee werd deze week goedmoedig uitgemaakt voor sadist. Hij lachte sardonisch en gevleid, want het was bedoeld als compliment voor inventiviteit. Het rekenkundige broertje is intussen een stille dood gestorven. Ik ben bang dat er nooit meer iemand met het Gouden Telraam zal thuis komen. Niet omdat de echte rekenaars op zijn. Bel ze midden in de nacht en ze veren opgewekt overeind voor een lastige som. Nerds. BN'ers hebben allang afgehaakt. Hun angst voor cijfers grenst aan haat. Want wat als de zeehond nooit meer bovenkomt omdat jij onderweg de tel bent kwijtgeraakt?

Lidy Nicolasen is redacteur van de Volkskrant. Iedere zaterdag schrijft zij een column voor Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden