Wassen Warhol

De foto's van Andy Warhol in de Kunsthal in Rotterdam zijn geweldig. Maar we zagen ze al. De echte Warhol vind je er niet. Of is dit 'm?

Daar sta je dan in de Rotterdamse Kunsthal, kijkend naar foto's uit het leven van Andy Warhol, de Factory-tijd. Tasje met fascinatie aan de ene arm, koffertje scepsis onder de andere, want: foto's van Andy Warhol? Waarom? Alles was toch al bekend? Er verscheen vijf jaar geleden nog een immens dik boek over de popkunstenaar (ruim zeshonderd pagina's), voorzien van alle mogelijke onbekende documenten en foto's en uitspraken. De Kunsthal moet wel met een heel bijzonder beeld van Andy Warhol komen, een ánder beeld van Warhol, een beeld van de onvervalste mens achter de mythe, willen we hier in gaan trappen.


Doet de Kunsthal niet. De kleine vijftig foto's die er hangen, zijn afkomstig uit de kunstcollectie Cobra to Contemporary van Carla en Hugo Brown, Britse directeur van een geluidsisolatiebedrijf. Dit echtpaar verzamelt alles, nou ja, alles tussen Cobra en hedendaagse kunst, en heeft inmiddels tegen de duizend werken, waaronder veel van Andy Warhol. Welke werken dat zijn, en waarom het echtpaar Brown nu zo veel waarde hecht aan foto's die werden gemaakt in de tijd dat Warhol en zijn collega's in de New Yorkse studio the Factory werkten, wordt uit de summiere en algemene kunsthistorische informatie die de Kunsthal geeft niet duidelijk. Het is alsof deze omvangrijke verzameling voor de Kunsthal gewoon een aanleiding was om weer eens iets met Andy Warhol, die ouwe publiekstrekker, te doen, zonder zich daarbij al te veel af te vragen of dat nu wel nodig was.


Alles wijst daarop. 'Nieuwe', onbekende beelden vind je in de Kunsthal niet. Daar zijn de foto's die Ron Galella, 's werelds beroemdste paparazzo, aan het begin van de jaren zeventig van de kunstenaar nam: geweldige beelden, maar je zag ze eerder. Daar de beelden van Christopher Makos, van Warhol met andere beroemde mensen, zoals John Lennon en Salvador Dalí: idem dito.


Foto's van een ándere Andy Warhol dan, de authentieke Andy Warhol? Hangen hier ook niet. Elke foto bevestigt het beeld dat er al die tijd al was: dat van de oppervlakkige, stoïcijns uitziende en bezonnebrilde kunstenaar, zo belangrijk voor de loop van de kunstgeschiedenis.


Dat laatste geeft een inzicht waardoor je de foto's op een andere manier gaat bekijken. Sta je daar, het hoofd vol van het hedendaagse gehengel naar echt- en eigenheid in kranten en op televisie, druk op zoek naar de méns achter Andy Warhol en slechts tevreden wanneer die zijn masker voor je opzij schuift - zie je plots dat je al die jaren gewoon naar de echte Andy Warhol keek. Fotografisch gezien dan. Dat dít hem is, de onvervalste Andy Warhol, die uitspraken deed als: 'Ik hou van saaie dingen' en: 'Ik ben niet intelligenter dan ik eruit zie', en van wie velen dachten dat hij een toneelstukje opvoerde.


Wat het al die tijd zo verwarrend maakte is dat het lijkt alsof Warhol daadwerkelijk een masker op had. Sterker nog: dat hij op bijna alle foto's die van hem werden gemaakt op een wassen beeld lijkt. Ook hier. Al die topfotografen die destijds om hem heen zwierven, Steve Schapiro, Cecil Beaton, Klaus Behr - en geen van hen ving een andere Andy dan de fotografen voor en na hen. Hun foto's zijn bijzonder wat betreft compositie of situatie, dat wel, maar de man die zij fotografeerden zag er steeds hetzelfde uit. Houterig, hologig, afwezig. Onecht. Op één foto van Bob Gruen, waarop Warhol staat te praten met (alweer) John Lennon, lijkt het gezicht van de kunstenaar zelfs te smelten.


Fotografisch gezien is het fascinerend dat iemand die wordt gezien als een van de grootste persoonlijkheden uit de kunstwereld er in de ogen van andere beeldmakers altijd uitzag alsof-ie inwisselbaar is. Maar die gedachte is helaas niet het uitgangspunt van de tentoonstelling in de Kunsthal, die noch antwoorden noch aanknopingspunten biedt. En of het Hugo en Carla Brown gaat om meer dan alleen beroemde plaatjes van een beroemde man, daar kom je niet achter. Je hoopt het. Maar dat is niet genoeg. Dat maakt Warhol's World, ondanks de bezienswaardige foto's die hier te zien zijn, tot een wassen neus.


Warhol's World. Foto's uit de collectie Cobra to Contemporary. T/m 1 april in de Kunsthal, Rotterdam. kunsthal.nl


Paparazzo Ron Galella

De New Yorkse paparazzo Ron Galella had een aantal favoriete 'prooien'. Jackie Kennedy was er één van. Uren wachtte hij tot hij haar in een onbewaakt ogenblik kon vangen met zijn camera. Ook Andy Warhol behoorde tot Galella's uitverkorenen. In 2008 verscheen er een boek vol met snapshots van de kunstenaar: Warhol by Galella. That's Great! De paparazzo moet iets in hem hebben herkend. Ook Warhol was immers een mensenjager, altijd vergezeld van een foto- of filmcamera. Zo staat hij dan ook op veel van Galella's foto's. Twee fotografen die elkaar in het vizier hielden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden