Washington fikst Washington

Met zijn stapelgekke opeenstapeling van intriges in Washington is Scandal de hitserie van het seizoen op de Amerikaanse tv. De 'geweldig slechte' vrouwen stelen de show.

De Amerikaanse president Fitzgerald Grant is verliefd. Niet op zijn zwangere First Lady, maar op zijn voormalige woordvoerster Olivia Pope. Pope wil hun riskante affaire beëindigen. Wat doet Grant? Hij organiseert als dekmantel een jachttripje, laat Olivia uit haar huis gijzelen door de Secret Service en treft haar in het bos.


Ze praten over haar nieuwe relatie met een machtige senator, die trouwens onderzoek doet naar illegale afluisterpraktijken onder Grant. De twee zoenen; bodyguards draaien zich discreet om. Grant is jaloers. Hij wil seks, tegen een boom in het daglicht. Pope moet er niets van hebben, geeft hem een klap en vertrekt.


Het was op de fanblogs een veelbesproken scène; wie slaat nou de president? Maar het was niet eens de wildste scène in Scandal, die dit voorjaar doorbrak als hitserie op de Amerikaanse televisie. De reeks, die een jaar geleden begon, krijgt veel lof van recensenten en haalt schitterende kijkcijfers. #scandal is een toponderwerp op Twitter.


Scandal, dat wordt uitgezonden door tv-netwerk ABC, draait om een geslepen crisismanager - een fixer - in Washington. Dat is Olivia Pope, gespeeld door Kerry Washington. Zij was vorig jaar te zien in de speelfilm Django Unchained van Quentin Tarantino, maar de politieke actieserie Scandal is haar ware doorbraak.


Met de hulp van een uitgekiend team redt Pope de carrières, reputaties en soms de levens van Congresleden, topmanagers, lobbyisten, rechters en de president. Feilloos gekleed en geholpen door moderne technologie die zelfs de CIA nog nauwelijks begrijpt, lost zij problemen van vermogende klanten op. Haar vak is clean up. Dankzij Pope 'verdwijnen' dirty little secrets, de persoonlijke en professionele geheimen van haar cliënten.


Popes banden met het Witte Huis van de Republikeinse president Grant (acteur Tony Goldwyn) veroorzaken veel opwinding. De knappe Grant is een kruising van John F. Kennedy en de jonge Ronald Reagan - een blanke, gematigd-rechtse Obama. Onder Grants bestuur wordt er gemanipuleerd, gespioneerd en gemarteld. Soms speelt Pope een rol in dat vuile werk, soms is ze er slachtoffer van.


Macht en seks, die oeroude combinatie, zijn ook hier goed voor schokkend drama. Zonder al te veel te onthullen kan worden gemeld dat Pope in een samenzwering zit met een homoseksuele topadviseur van de president, de First Lady, een opperrechter en een Texaanse financier die aan de familie-Bush doet denken. Door de opeenstapeling van intriges wordt Scandal door veel fans verslavend genoemd, en bovendien stapelgek: 'batshit crazy', een term die vaak klinkt waar de serie ter sprake komt.


In het Washington van Scandal slapen de aantrekkelijke karakters met elkaar, wanneer ze elkaar niet in de val laten lopen. Goede rode wijn vloeit overdadig. Cynisme regeert. Pope en haar handlangers gaan ervan uit dat iedereen liegt en bedriegt.


Tegelijkertijd is Pope een romantica, met een zwak voor gestruikelde figuren die overeind proberen te krabbelen. Onder haar medewerkers is een voormalige CIA-agent, die zulke vreselijke dingen heeft moeten doen dat hij naast briljant ook bijzonder stug is; een zwijgzame autist met een gewelddadige tic.


In de jaren negentig was The West Wing de vaandeldrager van een nieuw genre: politiek Washington als decor voor een intelligente soap-met-spanning. Na de actieseries 24 op Fox, Homeland op Showtime en House of Cards op Netflix is Scandal het ultieme voorbeeld van dat genre.


Er is nooit een vergelijkbare serie gemaakt, beseffen steeds meer kijkers, die koortsachtig over de show twitteren, facebooken en bloggen. Een trouwe kijkster meldde vorige week op Twitter dat 'Olivia Popen' nu een werkwoord is: heikele problemen snel en creatief oplossen.


Ook de tv-recensenten zijn in het huidige, tweede seizoen vol lof. 'Met kleurrijke boeven, samenzweringen, waterboarden, moorden, R&B-songs en het beste homostel op de televisie is de serie een paranoïde koortsdroom', schrijft weekblad The New Yorker. 'Een perfecte wekelijkse orgie van politieke corruptie en seks en moord. Een sensatie', oordeelt popcultuurtijdschrift Rolling Stone.


Scandal is vooral zo fris, vindt dat blad, vanwege de badass vrouwen. Die zijn soms lief en dienend, maar ook 'geweldig slecht'. Glimlachend blijft de First Lady haar man de pas afsteken. Zonder scrupules maakt de diep-gelovige, vrouwelijke vicepresident van een aanslag op Grant gebruik om de macht te grijpen. Ook Olivia Pope is verre van engelachtig. Naast empathisch is ze koel en doortrapt.


Op kabelzender HBO is Girls de hitserie van dit moment. Maar Girls is - de titel zegt het al - meisjesachtig, jong. Scandal zet er een volwassen alternatief naast, over 'vrouwen met ballen', zoals een fanblog schreef.


Revolutionair is dat Scandal wordt gedragen door drie zwarte vrouwen. Nooit eerder is een grote netwerkserie door Afro-Amerikaanse vrouwen geïnspireerd en gemaakt. De zwarte bedenker, Shonda Rhimes, baseerde het script op de echte fixer Judy Smith, die ook donker is. Smith is nu co-producente van Scandal. Als crisismanager in Washington oefent ze al decennia stille invloed uit. Zo stond zij in de jaren negentig Bill Clinton bij, toen hij bijna ten val kwam door het seksschandaal rond Monica Lewinsky.


Kerry Washington, die 'Smith' speelt , is sinds 1974 de eerste zwarte vrouw die de dragende rol speelt in een dramaserie - een doorbraak die mooi past in het tijdperk-Obama.


Op de Amerikaanse tv worden zwarte vrouwen nog steeds als dom en sletterig afgeschilderd, vindt Rhimes: 'Die beelden hoef ik echt niet meer te zien.' Dus verzint ze al sinds de jaren negentig slimme, diepgaande rollen voor zwarte actrices. Haar personages zijn geen hoeren of single bijstandsmoeders, maar artsen, managers en advocaten.


Rhimes' eerder successen (Grey's Anatomy en Private Practice) stonden eveneens bekend om kleurrijke acteursensembles. Het multiculturele Amerika was daarin een feit, maar geen onderwerp van discussie of controverse.


In de Amerikaanse media, politiek en popcultuur zit ras nooit ver onder de oppervlakte als een explosieve kwestie. Het 'post-raciale' Amerika dat onder Obama zou opbloeien, is nog steeds een utopie. Maar in het werk van Rhimes bestaat het al jaren: een warm bad van vanzelfsprekend multiculturalisme, waar miljoenen kijkers zich elke donderdag graag in begeven.


In Scandal is kleur één keer ter sprake gekomen tussen de blanke president en zijn zwarte maitresse. In de tuin van het Witte Huis vraagt Pope aan Grant of hij soms niet voor haar kiest vanwege haar tint. Verontwaardigd noemt hij het een zwaktebod om de 'race card' te spelen. Zij laat het rusten.


Rhimes aanvaardt geen taboes, dat blijkt opnieuw uit Scandal. Naast huidskleur en sekse stort ze zich op actuele pijnpunten als politieke corruptie; Grant is dankzij stembusfraude aan de macht gekomen. Het homohuwelijk is een hot item in de VS. In Scandal is homoseksualiteit doodgewoon tot in het Oval Office, waar Grants gay topadviseur immers veel tijd doorbrengt - en deze machiavellistische raadgever adopteert een zwarte baby met zijn jongere vriend.


Het bespioneren van Amerikaanse burgers? Een feit onder Grant, zoals het dat is onder Obama en was onder zijn voorganger. Onbemande drones die filmen en schieten? Ja. Moordaanslagen? Natuurlijk.


De aflevering over marteling spant de kroon. Voor het eerst is op een landelijk tv-netwerk de omstreden ondervragingstechniek waterboarding uitvoerig in beeld gebracht. Op een black site (geheime locatie) ondergaat de oud-CIA-man die voor Pope werkt deze marteltechniek, waarbij de ondervraagde het gevoel krijgt dat hij verdrinkt en stikt. Zodoende is de vergelijking getrokken met de actieserie 24, waarin Kiefer Sutherland een geheim agent speelde. Ook daarin ging het om politieke intrige en ook daarin kwam marteling onomwonden in beeld.


Met een meeslepende soundtrack laat Scandal zien hoe we vrezen dat de politieke praktijk er weleens uit zou kunnen zien. Het resultaat is verslavend. 'Get me more' is een gevleugelde uitdrukking van Olivia Pope: meer informatie, meer belastend materiaal. Wie eenmaal begint aan Scandal, herkent die behoefte: get me more. Gelukkig zijn er inmiddels 26 afleveringen.


De dvd van het eerste seizoen van Scandal is te koop bij Amazon en andere Amerikaanse webwinkels. Het is nog niet bekend of en wanneer een Nederlandse omroep de serie gaat uitzenden.


NETWERKDRAMA

Scandal laat zien dat drama bij de Amerikaanse tv-netwerken volwassen is geworden. De drie grote netwerken (ABC, CBS en NBC) zijn door iedereen te bekijken en afhankelijk van adverteerders. Het waren abonneezenders als HBO en Showtime die de weg baanden met hoogstaand, filmisch drama, zoals Six Feet Under en The Sopranos. Zij hoeven niet te vrezen voor weglopende adverteerders en hun kijkers kunnen controverse waarderen. De netwerken hebben zich aangesloten bij de trend. Sommige populaire dramaseries kunnen wedijveren met de topfilms uit Hollywood. The Good Wife, van NBC, is een voorbeeld. In deze advocatenserie speelt Julianne Marguiles een harde, mooie juriste in corrupt Chicago. De serie is al twee jaar een favoriet onder kijkers en juryleden van de Emmy Awards.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden