Wasdom

Van een wat brute womanizer tot liefdevolle belijder van soul, familie & god zelve; de ontwikkeling die Cody Chesnutt in tien jaar doormaakte is terug te horen in zijn muziek. Vanavond staat hij in de Melkweg in Amsterdam.

Op zijn debuutalbum The Headphone Masterpiece ging het nog over 'sexy bitches that I fuck with my big black penis'. En nu? Op Cody Chesnutts vorig jaar verschenen tweede album Landing on a Hundred is de sleutelzin: 'I was a dead man, I was asleep, I was a stranger in a foreign land 'til I met thee.'


Tussen 2002 en nu is er het een en ander gebeurd met de zanger en multi-instrumentalist. 'Tegen de tijd dat de wereld The Headphone Masterpiece hoorde, was ik al anderhalf jaar met het materiaal aan het toeren. Ik had niet zoveel meer met die plaat. Ik was al een andere richting op gegaan. Ik was...'


Volwassen geworden?

'Precies.'


Hij praat kalm, bescheiden bijna, zoekend naar de juiste woorden als hij zijn voormalige zelf beschrijft. De 44-jarige liedjesschrijver, die eigenlijk Antonious Thomas heet, was een womanizer uit Atlanta, die in Los Angeles als songwriter actief was voor het befaamde hiphoplabel Death Row Records. Met een overdaad aan braggadocio (hiphopterm afgeleid van 'to brag', opscheppen, red.)bewierookte hij zichzelf. Nummers met titels als Serve this Royalty, Brother with an Ego en My Women, My Guitars spreken boekdelen. Hij leidde een rock 'n' roll-leven, was getrouwd en had tegelijk relaties met twee andere vrouwen. De 36 nummers op het dubbelalbum The Headphone Masterpiece had hij opgenomen nadat zijn band Crosswalk - nog voor het debuutalbum - was gedropt door de platenmaatschappij. Reden: de zwarte jongens pasten niet in het het r&b-format.


Daarna volgde de samenwerking met The Roots. De nieuwe versie van het nummer The Seed dat ze met Ches- nutt opnamen, zou de grootste hit worden van deze hip- hopband. En het verschafte Chesnutt een breder publiek. Plus de solide cultstatus van de klassieke vrijgevochten artiest die niets meer nodig heeft dan een slaapkamer, wat apparatuur en zijn goddelijke talent.


De kwaliteit van Chesnutts debuutalbum The Headphone Masterpiece (2002) is evident. Al voelt het egoïstische machismo dat hij tot over de top doorvoert hier een beetje ongemakkelijk. Soms werkt het zelfs op de lachspieren. Muziektijdschrift Pitchfork besprak de plaat weliswaar lovend maar noemde Chesnutt tegelijk een misogyne schoft.


Zijn nieuwste album Landing on a Hundred, opgenomen in de Royal Studios in Memphis, waar Al Green en Buddy Guy ook opnamen, is weelderig in zijn arrangementen en instrumentatie. Het is een soulbelijdenis in twaalf delen ondersteund door Chesnutts superieure muzikaliteit. Met liefde voor en een diepe buiging naar klassieke soulwerken, werken strijkers, koortjes en alerte blazers eendrachtig samen om liedjes en luisteraar te verheffen.


Landing on a Hundred doet hier en daar denken aan Marvin Gaye's geëngageerde werk en is mijlenver verwijderd van The Headphone Masterpiece. Chesnutt: 'Ik speel live niets meer van Masterpiece. De vibe is nu helemaal anders. En voor de gevoelige zaken die ik wil overbrengen met dit album, moet ik volledig helder zijn. Veel van de nummers op Masterpiece stroken niet meer met de manier waarop ik tegenwoordig mijn leven leid.'


Voorheen playboy, nu familyman Chesnutt legt op Landing getuigenis af. In Everybody's Brother voert hij een met drugs worstelende oom op, uit zijn jeugd in Atlanta. 'I used to smoke crack back in the days... but now I'm teaching kids at Sunday school and I'm not turning back.' Over zichzelf: 'I used to walk out on my family.' En als het koortje afsluit met het laatste 'no turning back', waar nog snel een hammondorgeltje doorheen glipt, klinkt niets minder dan een 'amen'.


Vooral Till I Met Thee spreekt boekdelen, een nummer waarin hij zowel zijn ontmoeting met God als de geboorte van zijn zoon in 2003 behandelt. 'Dat is een en hetzelfde voor mij. De geboorte van mijn zoontje heeft me ontvankelijk gemaakt voor onschuld en het verlangen om die onschuld te bewaren. Het maakte me bewust van mijn taal en mijn toon, want ik wil dat mijn kinderen (hij heeft er twee, red) in huis kunnen luisteren naar mijn muziek. Veel liedjes van The Headphone Masterpiece kan ik niet met ze delen.'


De geboorte van zijn zoontje was dan wel een geheel nieuwe ervaring, de kennismaking met de Heer was goedbeschouwd een hernieuwde. Als kind al kreeg hij religie aangereikt. 'Maar dan zijn het nog niet meer dan bouwstenen die je zelf moet leren gebruiken. Mijn geloof was meer plichtmatig; de Bijbel en het kerkbezoek nam ik voor lief. Om echt te geloven moet je een bepaald bewustzijn krijgen. Je moet het verband kunnen begrijpen tussen de woorden en de schepping.'


Een lucide moment, een openbaring, als je het zo wil noemen, kreeg Chesnutt toen hij zich na Masterpiece herenigde met zijn familie en zich terugtrok op het platteland van Tallahassee, Florida voor een stevig potje soul searching. 'Zo'n natuurlijke omgeving doet je weer beseffen wat echt is. Wanneer je pal aan zee staat, of midden in een bos, is er geen virtuele werkelijkheid. Er is alleen maar 'jij'.'


Ook van huis uit meegekregen: de liefde voor de soul uit de jaren zestig en zeventig. Hij is van de generatie die opgroeide met klassiekers die een sociaal bewustzijn weerspiegelden. Stevie Wonder (Songs in the Key of Life), Curtis Mayfield, Bill Withers. 'Ik realiseerde me dat dat muziek was waarnaar vroeger de hele familie luisterde, muziek die ik deel met mijn familie.' Het is deels de reden dat de muzikale genres op Landing on a Hundred een smallere bandbreedte bestrijken dan op The Headphone Masterpiece, met zijn onbescheiden sterke exposé van rock, hiphop, soul en pop. 'Die klassieke soul vormt mijn fundament. De keuze daarvoor was zowel een bewuste als een natuurlijke. De boodschap van die songs kwam destijds hard aan in mijn gemeenschap. Deze keer wilde ik me beperken tot dat wat mij en mijn omgeving vertrouwd is.'


En de drang om zijn muzikale veelzijdigheid te tonen was sowieso al weggeëbd. Had hij nog wel met Crosswalk. 'Die band was destijds voor ons als zwarte jongens ook een soort statement: kijk eens, wij kunnen dit allemaal. The Headphone Masterpiece heeft me een beetje van die drang verlost, juist omdat ik het op dat album gedaan heb.' Als er toen al een sociaal bewuste component was, dan zat die meer in het feit dat Chesnutt muziek maakte die niet snel geassocieerd werd met een mainstream zwarte artiest. Al zaten er in zijn teksten al wel aanwijzingen in die richting. Zo zong hij in het nummer The Seed: 'If Mary dropped my baby girl tonight, I would name her rock 'n' roll' - een subtiel verwijt aan de muziekindustrie met zijn particuliere opvattingen over hoe zwarte muziek zou moeten klinken. 'Ik wilde ermee zeggen dat niet anderen mijn muziek definiëren. Dat doe ik. Ík ben de schepper ervan en ík geef het de naam die het moet hebben.' Hij vindt dat zwarte artiesten, en niet alleen zwarte artiesten, te snel en dwingend in een hokje geplaatst worden. 'Er worden hen twee beelden voorgeschoteld. Kijk, dit is wie je bent en dit is de manier hoe de massa je waarneemt. Het wordt makkelijker en het levert meer geld op als we je ook op die manier verkopen.' Net nog, op de hotel-tv, zag hij een rapvideo. Nederlandse jongens waarschijnlijk, hij kon ze niet verstaan. Maar hij herkende wel in alles het spiegelbeeld van de Amerikaanse gangstarapper. 'Het laat maar zien hoe ver het soms gaat. Het zegt: om in de hiphopgame mee te komen moet ik dít zijn.'


Hij voelt het als zijn verantwoordelijkheid inspiratie te bieden en een alternatief te tonen. In een interview met The Guardian zei hij dat hij met zijn muziek een bijdrage wil leveren aan een verandering in de zwarte Amerikaanse gemeenschap: 'We hebben nu echt volwassen mannen nodig die onze cultuur vertegenwoordigen.' Zijn gave wil hij gebruiken om andere mensen te raken en wat bewustzijn bij te brengen. 'Al was het maar omdat ik nog heel goed weet hoe onwetend ik zelf was in zoveel zaken.'


Cody Chesnutt, Landing on a Hundred


vrijdag 1/3, Melkweg Amsterdam, 20 uur.


Cody's Hoofdzaken


Zelfs in zijn uiterlijk weerspiegelt zich de spirituele ommekeer van de voormalige playboy die nu family man is geworden. Ging Cody Chesnutt in een vorig leven nog getooid met een flamboyante hoed die zo uit een blaxploitation-film afkomstig kon zijn, nu is er bijna geen foto meer te vinden waarop Chesnutt niet zijn gedeukte legerhelm draagt. Die hoed was van een van zijn ooms, die een nogal bewogen pooierachtig leven leidde. De helm heeft Chesnutt op de kop getikt in een dumpwinkel in Tallahassee, Florida, waar hij zijn nieuwe leven is begonnen. Hij treedt er altijd mee op, draagt 'm zelfs bij het songschrijven. Hij dient als symbool voor de strijd voor zijn ziel die hij heeft geleverd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden