Was vouwen? TV aan!

Nuttige tips over kindertelevisie, die poel van visueel vertier, zijn aan ouders niet besteed. De KRO, JM en uitgeverij Zwijsen doen deze week desondanks een poging....

HET IS een misvatting dat kinderen minder gevoelig waren voor de influisteringen van de media in de tijd dat zij zich moesten behelpen met één of twee televisiezenders die, verpakt in een notenhouten kastje, een overzichtelijke wereld toonden in zwart en wit. Ook toen kon de identificatie met jeugdidolen bedenkelijke vormen aannemen.

Neem het jongetje dat in het voorjaar van 1967 zó opging in de levensechte nabootsing van een episode uit het bewogen leven van Ivanhoe, dat hij een aflevering van de Thunderbirds dreigde te missen. Gelukkig maakte een vriendje, dat met een figurantenrol was afgescheept, hem hierop attent. Zonder aarzeling sprong hij uit de boom van waaruit hij de Zwarte Ridder in een hinderlaag had willen lokken. Hij had Ivanhoe immers wel krassere staaltjes zien uithalen! Maar eenmaal beneden gearriveerd, wist hij beter. Zijn rechter been lag gehavend naast hem. 'Gebroken', stelde zijn vriendje kordaat vast. 'Nu kan ik de Thunderbirds niet zien', antwoordde het slachtoffer - voor hij zich realiseerde dat dit niet zijn grootste zorg was.

De Ivanhoe-adept had zich wellicht aan nog grotere gevaren blootgesteld als hij aan Batman verslingerd was geraakt. Maar daarvoor had zijn moeder hem behoed. Want Batman was taboe. Net als de modale stripfiguur trouwens, en die vreeeselijke Mick Jagger. De Beatles en Asterix mochten weer wél. En Ja Zuster Nee Zuster uiteraard. Er was geen touw aan vast te knopen. De moeder had nog geen media-opvoeding genoten, zoveel is duidelijk. Ze moest op eigen kracht en zonder ruggespraak met deskundigen bepalen aan welke indrukken zij haar kinderen mocht blootstellen. En dat was onbegonnen werk natuurlijk.

Des te vreemder is het dat het thema media-opvoeding pas nu, vele audio-visuele revoluties later, met kracht ter hand wordt genomen. De KRO, de educatieve uitgeverij Zwijsen, de openbare bibliotheken, het 'vakblad voor ouders' J/M en de Stichting Lezen gaan de dolende ouders voortaan de ondersteuning bieden die zij tot dusverre zo node hebben gemist. 'Nu is het aanbod onbeheersbaar geworden', zegt de hoogleraar Ontwikkelingspsychologie Willem Koops in een toelichting op het initiatief. 'Ouders hebben hun grip op radio, televisie, cd-roms, videogames, computers en internet verloren, en daar kunnen ze in principe maar weinig aan doen.'

Het klinkt logisch en urgent. Natuurlijk is het zo dat het aloude boek, de radio en de televisie worden geflankeerd door andere informatiedragers, en natuurlijk is het zo dat ouders Batman gemakkelijker buiten de deur konden houden dan zijn hedendaagse nazaten. Die dringen zich immers niet een half uur per week aan de tere kinderzieltjes op, maar bijna 24 uur per dag.

De kinderen van nu hebben echter met de kinderen van toen gemeen dat ze maar één ding tegelijk kunnen doen. Ze staan, met andere woorden, niet gelijktijdig aan al deze invloeden bloot. Het is dus maar de vraag of ze per saldo zoveel meer informatie in zich opnemen dan in de aangeharkte jaren van tante Hannie Lips. En wat de impact van die informatie betreft: omgeven door de waas van nostalgie, mag Ivanhoe dan even aaibaar lijken als de kleinste Teletubbie, in zijn glorietijd sidderden jeugdige kijkers bij zijn aanblik.

Hoe het ook zij: de vijf partners van het multi-media project Waar kijken ze naar? stellen zich op het standpunt dat de gemiddelde ouder onvoldoende is toegerust om het kroost te behoeden voor een verdrinkingsdood in de poel van visueel vertier waarin het moderne huishouden is getransformeerd. Vandaar dat zij hun diensten aanbieden. De KRO heeft het betere peuter- en kinderprogramma tot speerpunt van zijn beleid opgewaardeerd. En binnenkort zal presentator Stefan Stassen - voorlopig bij wijze van proef - de ouders van televisiekijkende kinderen laten zien hoe zij zich een weg moeten banen door het aanbod.

De eerste aflevering heeft betrekking op de televisiehelden. Op de hedendaagse equivalenten dus van Ivanhoe. Wie zijn zij, wat roepen zij bij de kinderen op en waarom? De media-opvoeding heeft verder betrekking op de manier waarop peuters met de televisie moeten omgaan. Hun ouders wordt geadviseerd vooral samen met hen te kijken en het gebodene te bespreken. Verder kunnen ouders tips tegemoet zien over intensief computergebruik dat het gezinsleven nochtans niet ontwricht, over de kunst van het voorlezen, over de onvermoede dimensies van de openbare bibliotheek, en over sabbel-bestendige boekjes waarmee de allerkleinsten kunnen worden ingewijd in de genoegens van het lezen.

Dergelijke handleidingen voor de inrichting van het moderne gezinsleven hebben iets gemeen met reportages in glanzende lifestyle-bladen over de inrichting van stulpboerderijen: heel leuk, je hebt er alleen zo weinig aan als je geen stulpboerderij bewoont. Men kan best aannemen dat er alleraardigste kinderprogramma's zijn, en dat het leuk is deze aan een kringgesprek te onderwerpen, maar het leven van alledag zit zo meestal niet in elkaar.

Het behoort evenmin tot de mogelijkheden van de jonge ouders om op een doordeweekse dag naar een programma te kijken waarvan zij de doelgroep vormen. Nee, de televisie en de PC hebben doorgaans een heel andere functie. Ze worden vaak ingeschakeld om de ouders in de gelegenheid te stellen om in betrekkelijke rust te koken of de was te vouwen. Dat de kinderen daarbij bedroevend vaak de voorkeur geven aan Pokémon boven het Klokhuis, neem je als ouder op de koop toe. Jij had vroeger immers ook graag naar Batman gekeken als het van moeder had gemogen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden