Achtergrondrechtbankuitspraak Thijs H.

Was Thijs H. volledig ontoerekeningsvatbaar? Het antwoord kan 24 jaar celstraf schelen

Was Thijs H. onder invloed van een psychose volledig ontoerekeningsvatbaar toen hij drie mensen doodstak in Den Haag en op de Brunssummerheide? Of was hij, ondanks zijn psychische problemen, in staat zelf keuzen te maken en slechts verminderd toerekeningsvatbaar? Over dat dilemma doet de rechtbank in Maastricht donderdag uitspraak. Het OM en de verdediging staan recht tegenover elkaar. De twee visies ontleed. 

De stoel van verdachte Thijs H. in de rechtbank in Maastricht, 30 juni.Beeld ANP

Openbaar Ministerie: Thijs H. was verminderd toerekeningsvatbaar

Thijs H. (28) kon zelf keuzen maken. De eis van het Openbaar Ministerie is daarom een lange gevangenisstraf (van 24 jaar) plus tbs met dwangverpleging. Daarmee trekt het OM de rapportage van de deskundigen van het Pieter Baan Centrum in twijfel. De psychiater en psycholoog van het PBC kwamen tot de conclusie dat H. volledig ontoerekeningsvatbaar was tijdens de fatale steekincidenten. Zij adviseren alleen tbs met dwangverpleging op te leggen.

Van meet af aan heeft het OM getwijfeld aan deze visie. In eerste instantie ontkent H. dat hij iets te maken heeft met de moorden. Vlak voor de eerste rechtszitting in augustus bekent hij opeens.

Pikant is dat hij kort daarvoor, eind juli, in de gevangenis bezoek heeft gehad van een psychiater. Zijn bezoek aan H. zou zijn geregeld op instigatie van zijn ouders en advocaat Serge Weening. De psychiater had eerder in het tv-programma Pauw gesuggereerd dat de moorden mogelijk waren gepleegd door iemand die tijdens een psychose bevelhallucinaties had gekregen.  

In een afgetapt telefoongesprek een dag voor dat bezoek vraagt zijn moeder aan H. of hij het ‘morgen spannend vindt’. Na het bezoek van de psychiater – en in het verdere verloop van het proces – houdt hij vol dat hij ‘opdrachten of berichten in codetaal’ kreeg om mensen te vermoorden.

Ook blijkt uit het requisitoir van het OM dat Thijs al begin juli aan zijn moeder (die advocaat van beroep is) vraagt: ‘Serge (zijn advocaat, red.) heeft al een aantal scenario’s geschreven, maar wat zou jij als zijnde advocaat zeg maar… voor scenario op kunnen stellen?’

Het OM vindt ook zijn zoekopdrachten op internet verdacht. Daaruit blijkt dat hij sinds begin vorig jaar veel interesse heeft voor wreedheden, seriemoordenaars, psychopaten en sociopaten, en manipulatie van andere mensen.

In de ogen van het OM heeft Thijs H. samen met zijn ouders en advocaat een beeld geconstrueerd van een langdurige psychose, die al vanaf medio 2018 aan de gang zou zijn. Hij heeft zijn verklaringen steeds aangepast, en volgens het OM zelfs gelogen, of was steeds ‘berekenend’ aan het afwegen wat hij wel en niet ging zeggen.

Het belang is groot, aldus het OM: alleen met een volledige ontoerekeningsvatbaarheid heeft H. immers kans om ‘binnen afzienbare tijd’ weer buiten te komen. ‘En dat weet hij zelf ook, zo volgt uit de afgeluisterde telefoongesprekken. Het advies ‘volledig ontoerekeningsvatbaar’ is waar op gehoopt werd.’

Behandeling in een tbs-kliniek duurt gemiddeld zeven tot acht jaar, zo valt te lezen op de website van het OM zelf. Al wordt daaraan toegevoegd dat ‘voor sommige tbs-patiënten behandeling geen zin meer heeft. Zij gaan dan naar een longstay-inrichting en komen vaak nooit meer vrij.’

Tijdens het requisitoir vraagt de officier van justitie zich af: ‘Heeft verdachte van begin tot eind een psychose gefaket? Wij weten het ook niet. Maar wat we wel weten is dat de input voor het onderzoek bij het PBC niet volledig betrouwbaar en niet compleet was. Dat er op zijn minst vraagtekens te zetten zijn bij de wijze waarop ‘het verhaal’ dat verdachte aan het PBC vertelde tot stand kwam. Een verhaal waarvan uw rechtbank terecht op de zitting vroeg: ‘Was het wel uw verhaal?’’

De verdediging: H. was volledig ontoerekeningsvatbaar

Omdat H. tijdens de moorden volledig ontoerekeningsvatbaar was, zou hij, conform het advies van het Pieter Baan Centrum, ontslagen moeten worden van alle rechtsvervolging en alleen tbs met dwangverpleging moeten krijgen. Dat vindt zijn verdediging. 

H. zelf zei erover in de rechtbank: ‘Als ik me niet gedwongen had gevoeld, dan had ik het niet gedaan. Dit is niet wie ik ben. Ik ben geen wreed mens. Ik leefde in een waanwereld.’

De advocaten hekelen het ongekend felle betoog van het OM, dat ‘sneer na sneer’ uitdeelde aan bijna iedereen: het PBC, de ouders, de verdediging. ‘Het OM ging er met gestrekt been in’, zegt H.’s tweede raadsman Joost de Bruin. Als ook maar de helft van de kritiek van het OM waar is, dan zijn de rapporteurs van het PBC ‘compleet ongeschikt voor hun vak’. De Bruin: ‘Hoe zouden we dan ooit nog kunnen vertrouwen op rapportages van het PBC?’

H. vluchtte in september 2018 al eens in blinde paniek het huis van zijn zus uit omdat hij ervan overtuigd was dat haar partner hem met een mes wilde vermoorden. En in november 2018 deed hij een serieuze suïcidepoging nadat hij via berichten had vernomen dat een vriend hem ging ‘martelen en doden’.

Eerdere behandelaars van H. opperden de mogelijkheid van een psychotische aandoening, aldus de verdediging, maar hebben onvoldoende doorgevraagd en ook ‘de verkeerde diagnose’ gesteld. Begin 2019 wordt add gediagnosticeerd, een subtype van adhd, en vanaf eind maart 2019 krijgt hij dexamfetamine voorgeschreven. Volgens de PBC-psychiater had de Limburgse ggz-instelling Mondriaan, waar H. werd behandeld, dat medicijn nooit mogen voorschrijven omdat het ook ‘een aanjager van psychoses’ is.

Advocaat Weening onderstreept dat een drugspsychose nimmer bij zijn cliënt is vastgesteld. Wel heeft de dexamfetamine volgens hem een rol gespeeld en ‘een escalatie in het brein van Thijs veroorzaakt’. Volgens de verdediging zijn de wisselende verklaringen van H. vooral te wijten aan de psychose waarin hij ook na zijn arrestatie enige maanden verkeerde. Weening stuurde daarop zelf de psychiater naar de gevangenis om een beeld te krijgen van zijn geestelijke toestand. Er is ‘geen groot complot’ waarin diverse mensen hem instrueerden hoe hij zich zou moeten gedragen als een jonge psychotische man, onderstreept de advocaat.

Aan de buitenkant zag je soms niets, door zijn bovengemiddelde intelligentie was hij volgens het PBC ook goed in het verhullen van zijn psychische problemen. ‘Maar van binnen ging hij kapot, was hij 24 uur per dag angstig’, aldus Weening. ‘En dan krijg je pillen die dat nog erger maken.’

Lees ook:

Justitie eist 24 jaar celstraf tegen Thijs H. Hij heeft op gruwelijke wijze drie mensen om het leven gebracht, aldus justitie. ‘Alle drie de slachtoffers zijn afgeslacht en dood achtergelaten.’ 

Pieter Baan Centrum: ggz-behandelaars hadden alarm moeten slaan over psychotische Thijs H. ‘Ergens in de loop van de tijd is de rode vlag op de achtergrond geraakt.’

Thijs H.: ‘Ik kreeg opdracht om mensen te doden. Maar van binnen was ik keihard aan het huilen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden