VIER VRAGEN OVERRECHTSZAAK THIJS H.

Was Thijs H. ontoerekeningsvatbaar – en welke rol speelde de GGZ-instelling?

Rechtbanktekening van Thijs H. tijdens de pro-formazitting in de rechtbank van Maastricht. De Hagenaar wordt verdacht van het doden van een vrouw in de Scheveningse Bosjes en van het doden van een vrouw en een man op de Brunssummerheide. Beeld ANP

Twijfels zijn er over zijn geestelijke gesteldheid. Maandag begint de inhoudelijke behandeling van de rechtszaak tegen Thijs H. (28), die begin mei vorig jaar drie mensen doodstak in Den Haag en op de Brunssummerheide. Vier vragen over deze geruchtmakende zaak, waarvoor de rechtbank in Maastricht vijf dagen heeft uitgetrokken.

Was Thijs H. volledig ontoerekeningsvatbaar, of toch niet (helemaal)?

Deskundigen van het Pieter Baan Centrum hebben hem na onderzoek volledig ontoerekeningsvatbaar verklaard. Volgens hen verkeerde hij tijdens de moorden in een ernstige psychose, waardoor hij niet wist wat hij deed. De verdachte zelf ontkende eerst iets met de steekpartijen te maken te hebben. Maar tijdens de eerste pro-formazitting in augustus deed hij een bekentenis: ‘Ik heb de moorden gepleegd.’

Stemmen in zijn hoofd zeiden dat hij mensen moest doden, aldus H., anders zou zijn familie iets worden aangedaan. Daarom stak hij op 4 mei 2019 eerst de 56-jarige Etsuko dood in de Scheveningse Bosjes in Den Haag, waar hij op kamers woonde. Dat was echter niet genoeg, waarna hij drie dagen later op de Brunssummerheide – niet ver van zijn ouderlijk huis in Brunssum - ook de 63-jarige Diny en de 68-jarige Frans doodstak.

Volgens het PBC begonnen de psychotische verschijnselen al een jaar voor de moorden. Dat diens omgeving geen alarm sloeg, kan volgens de deskundigen komen doordat H. goed is in verbergen. Toen H. werd gearresteerd, reageerden studiegenoten en ex-collega’s stomverbaasd: hoe kan zo’n aardige en slimme jongen worden verdacht van een drievoudige moord?

Hij studeerde culturele antropologie in Leiden en daarna industriële ecologie in Delft. Tussendoor werkte hij als data-analist bij een veelbelovende start-up. ‘Een doodgewone, leuke, slimme jongen met een enorme potentie’, zei zijn toenmalige werkgever. ‘Ergens in het hoofd van Thijs is het fout gegaan.’

Hoewel veel wijst in de richting van volledige ontoerekeningsvatbaarheid, blijft justitie toch twijfelen over zijn precieze geestesgesteldheid. Op zijn computer is ontdekt dat Thijs H. op Google heeft gezocht naar ‘hoe gedraag je je als je psychotisch wilt overkomen?’ en ‘hoe kun je rechters voor de gek houden?’. Het OM sluit niet uit dat hij zijn psychische klachten simuleert of aandikt. Justitie heeft hierover aanvullende vragen gesteld aan het PBC.

Onlangs werd bekend dat justitie maandenlang telefoongesprekken van H. vanuit de gevangenis heeft afgeluisterd. Volgens een woordvoerder waren die tapgesprekken belangrijk voor de ‘totale waarheidsvinding en kennis over de verdachte als persoon’.

Wel of niet volledig ontoerekeningsvatbaar – waarom is dat zo belangrijk in deze zaak?

Dat bepaalt uiteindelijk de strafmaat. Indien H. volledig ontoerekeningsvatbaar wordt verklaard, kan hij geen celstraf krijgen. Dan wordt hij als geestelijk ziek bestempeld en kan hem alleen een tbs-maatregel met dwangverpleging worden opgelegd. Dat hebben de deskundigen van het PBC aan de rechtbank geadviseerd.

Als hij niet volledig ontoerekeningsvatbaar wordt verklaard, kan hij wel een gevangenisstraf wegens moord of doodslag opgelegd krijgen, al dan niet in combinatie met tbs. Vooral voor nabestaanden kan dat uitmaken: een celstraf dient immers ook als vergelding voor het leed dat de dader hen heeft berokkend.

Speelt de ggz-instelling waarbij H. onder behandeling was, nog een rol in de rechtszaak?

Ggz-instelling Mondriaan staat niet terecht, maar haar rol zal zeker ter sprake komen bij de bespreking van de feiten en persoonlijke omstandigheden. Dat zal pijnlijk zijn voor de nabestaanden: H.’s moeder heeft op 5 en 6 mei tevergeefs om hulp voor haar zoon gevraagd bij een van de filialen van Mondriaan in Heerlen, aldus het AD. Dat was na de steekpartij in de Scheveningse Bosjes, maar vóór de moorden op de Brunssummerheide. 

Hij leek wel bezeten en siste soms naar haar, zo meldde zijn moeder. Maar ze werden met een slaappil weggestuurd: H. moest gewoon wennen aan zijn nieuwe adhd-medicijnen. Voor de nabestaanden van de twee slachtoffers op de Brunssummerheide is dat een onverteerbare gedachte: als H. toen wel was opgenomen, hadden hun geliefden nog geleefd.

Politieonderzoek op de Brunssummerheide nadat twee doden waren gevonden.Beeld ANP

Eerder was al bekend dat H. zich direct na de moorden zelf meldde bij Mondriaan, in verwarde toestand en met bloed op handen en kleding. Hij werd opgenomen, maar wist ’s avonds via een stapeling van stoelen over een muur te klimmen. Aan het eind van de avond brachten zijn ouders hem terug naar de kliniek. De volgende morgen wist hij weer te ontsnappen, gebruikmakend van de chaos als gevolg van een steekincident in de kliniek. Pas toen alarmeerde Mondriaan het OM ‘om te voorkomen dat er meer slachtoffers zouden vallen’.

Een onderzoekscommissie oordeelde dit voorjaar dat de behandelaars van de ggz-instelling hun beroepsgeheim eerder terzijde hadden moeten schuiven en al bij de eerste opname van H. (met bebloede handen en kleren) de politie hadden moeten inlichten. Ook vond de commissie dat H. ‘onvoldoende werd gemonitord’. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd was milder: het beroepsgeheim weegt zwaar en de behandelaars stonden in hun recht toen ze de politie niet meteen waarschuwden dat H. mogelijk bij een misdrijf betrokken was.

Welke invloed hebben drugs- en medicijnengebruik gehad op zijn geestelijke toestand?

Dat komt zeker tijdens de rechtszitting aan de orde. Het PBC heeft dat ook onderzocht. Volgens het OM heeft H. ‘veelvuldig’ drugs gebruikt. Maar advocaat Serge Weening nuanceert dat: hij rookte weliswaar wiet, maar harddrugs zou hij reeds geruime tijd voor de delicten hebben afgezworen.

Ook het slikken van medicijnen, tegen een psychose of depressie, kan een tragische rol hebben gespeeld: sommige medicijnen kunnen juist een rol spelen bij het ontstaan van een psychose. H. gebruikte dextroamfetamine, een geneesmiddel voor adhd dat onder de Opiumwet valt en op de illegale markt soms ook wel als speed wordt verhandeld.

Tijdens de regiezitting vroeg de officier van justitie aan de verdachte welke andere medicatie hij had in de periode voor de moorden. Gebruikte hij olanzapine of andere antipsychotische middelen? ‘Op advies van mijn advocaat beantwoord ik vandaag geen vragen’, zei H. telkenmale. Volgens zijn advocaat was hij op dat moment ‘te kwetsbaar’ omdat hij net uit een psychose kwam.

Verder lezen 

Thijs H. heeft bekend dat hij in mei 2019 drie moorden heeft gepleegd. Hij zou in een psychose zijn geweest. Maar het Openbaar Ministerie twijfelt aan zijn verklaring. 

Schizofreniepatiënt Bart vertelt over zijn ervaringen: ‘Als je een psychose hebt,ga je door een hel. Het is echt lijden’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden