Was Merkel 'secretaris propaganda' in de DDR?

BERLIJN - Het is een gegeven waar elke in de DDR opgegroeide Duitse politicus vroeg of laat mee te maken krijgt. In hoeverre was hij of zij verknoopt met het communistische systeem in het voormalige Oost-Duitsland? Een kleine zes maanden voor belangrijke Bondsdagverkiezingen is Angela Merkel aan de beurt.


De bondskanselier was - volgens een boek dat morgen verschijnt - als bètawetenschapper nauwer betrokken bij het DDR-systeem dan zij tot dusver heeft toegegeven. Merkel zou onder meer secretaris 'voor agitatie en propaganda' van de communistische jeugdorganisatie Freie Deutsche Jugend (FDJ) zijn geweest.


De titel van het boek van de journalisten Günther Lachmann (Die Welt) en Ralf Georg Reuth (Bild) is saillant: Das erste Leben der Angela M. Aan de hand van 'nieuwe documenten en getuigenverklaringen' schetsen Lachmann en Reuth de eerste 35 jaar in het leven van de Duitse bondskanselier.


Merkel was - aldus het boek - als jonge vrouw een zogenoemde reformcommuniste, weliswaar gematigd kritisch ten opzichte van de starre leiding in de DDR, maar nog steeds communiste. Ze was aan het eind van de jaren tachtig onder de indruk van de glasnost en perestrojka van Sovjet-leider Michael Gorbatsjov. Zij zag - en dat is opmerkelijk voor de vrouw die anno 2013 namens de conservatieve CDU de baas is in Duitsland - nog een toekomst voor een 'democratische, socialistische' DDR. De DDR zou in die visie een zelfstandig land blijven, naast de Bondsrepubliek Duitsland.


Pas in december 1989, de Muur was al gevallen, trad ze toe tot de burgerbeweging Demokratischen Aufbruch (DA), die op dat moment al voor hereniging van de beide Duitslanden was. Niet lang daarna ging de DA op in de CDU. Eind 1990 werd Merkel lid van de Bondsdag en kort erna minister van Milieu onder Helmut Kohl. In 2005 werd ze zelf bondskanselier.


De auteurs van Das erste Leben der Angela M. hebben voor publicatie een aantal vragen bij Merkel neergelegd. Zij had echter 'geen tijd' voor hen. Al eerder, in het boek Angela Merkel - Mein Weg, heeft ze ontkend dat ze FDJ-secretaris 'für Agitation und Propaganda' in de DDR was.


Merkel werd in 1954 in Hamburg geboren. Haar vader, dominee, nam zijn gezin niet veel later mee naar Oost-Duitsland. Zijn Luthers-Evangelische kerk onderhield in die eerste jaren nauwe betrekkingen met de communistische leiding van de DDR. Pas in de jaren zeventig kwam er meer afstand en kritiek op het systeem. Merkels vader, Horst Kasner, stond bekend als de 'rode dominee'.


Angela Merkel studeerde natuurkunde. Als wetenschapper maakte ze studiereizen naar Polen, Tsjecho-Slowakije en de Sovjet-Unie. In de jaren tachtig raakte ze enthousiast over de hervormingen in Polen. Ook repte ze na bezoeken aan het Moskou van Michael Gorbatsjov over de 'fantastische ontwikkelingen in het land van de perestrojka'.


De SPD eist van Merkel 'meer openheid over haar DDR-tijd'. De FDP en de Groenen reageren milder. Antje Hermenau, voorzitter van de Groenen in het parlement van Saksen, zegt: 'Wie als Angela Merkel in de DDR lid was van de Academie voor Wetenschappen, en voor uitwisselingen naar de Sovjet-Unie reisde, was niet staatsvijand nummer 1. Dat weet in het Oosten iedereen die ouder is dan 45 jaar. Compromissen sluiten hoort bij het leven.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden