Was Loe de Jong onzorgvuldig?

Loe de Jong leerde ons dat Nederlanders pas laat in de oorlog wisten wat er met de joden in de concentratiekampen gebeurde....

Michel Krebs, slachtoffer: 'Wij hadden in 1942 geen flauw idee van de Endlösung en dat gold voor iedereen trouwens. We zaten in de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam, in afwachting van deportatie, maar mijn moeder heeft er ons op het laatste moment uit gekregen.'

Johannes Houwink ten Cate, hoogleraar holocaust: 'Feitelijke kennis had niemand, kon niemand hebben, ondanks alle berichten. In joodse kring werd onophoudelijk gespeculeerd.Vuijsje probeert het verdringingsmechanisme buiten de discussie te houden, dat kan niet.'

Maarten Asscher, directeur boekhandel: 'Ik ben onder de indruk van de gedegen werkwijze van Vuijsje. De vele feiten versterken elkaar en maken het heel aannemelijk dat men al in een vroeg stadium op de hoogte was.'

Chris van der Heijden, historicus en schrijver van Grijs Verleden: 'Het heeft tot diep in 1943 geduurd voordat de eerste berichten uit de kampen doordrongen. Ik heb Loe de Jong bepaald niet gespaard in mijn boek. Maar hier moet ik het toch voor hem opnemen. De berichten in de pers waren ook niet zo eenduidig als Vuijsje beweert. In de illegale pers was een flinke discussie over wat geloofd moest worden over de Endlösung'.'

Houwink ten Cate: 'De media werden in de oorlogsjaren ten diepste gewantrouwd, veel meer dan nu. Ook de Britse radio werd niet geloofd. Berichten over de razzia's werden pas geloofd als men ze met eigen ogen had gezien.'

David Barnouw, Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie: 'Uit dagboeken van Amsterdammers blijkt dat de een meer wist dan de ander; zelfs binnen zo'n kleine gemeenschap waren de verschillen groot. Daarom is dit een enorm lastige materie.

'In een voorbeeld in de krant suggereert Vuijsje dat De Jong bepaalde dingen welbewust heeft verzwegen. Maar over dat specifieke geval schrijft hij een paar pagina's verderop veel meer en daarover heeft Vuijsje het niet.'

Ad van Liempt, journalist: 'Ik heb de pagina's herlezen waarin De Jong rekenschap aflegt over het weten en niet-weten van de jodenvervolging. Dat is een bijzonder genuanceerd verhaal.'

Houwink ten Cate: 'In onze beroepsgroep is het gevaar van oogkleppen levensgroot. Hoewel Vuijsjes opvatting mij een stap te ver is, juich ik alle belangstelling ervoor toe. Uiteindelijk gaat het over ons.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden