Was Heerlens burgemeester goed of fout?

Marcel van Grunsven Beeld Vk

Was Marcel van Grunsven, die van 1926 tot 1961 burgemeester van Heerlen was, goed of fout tijdens de oorlog, of goed noch fout? Voor de Heerlenaren was het altijd zonneklaar: hij was een góéde burgemeester in oorlogstijd geweest. Iemand die zijn goede relaties met de Duitsers benutte om het verzet te steunen. 'Eindelijk een echte burgemeester', zou koningin Wilhelmina over hem hebben gezegd.

Die reputatie hield stand tot oktober 2013. Toen publiceerde de Heerlenaar Joep Dohmen, onderzoeksjournalist bij NRC Handelsblad, een zedenschets van Heerlen (De Geur van kolen) waarin hij een ander licht wierp op de fraaie conduitestaat van Van Grunsven. Hij zou onvoldoende afstand hebben bewaard ten opzichte van Duitsers en onnodig veel hand-en- spandiensten hebben verricht. Maar dankzij zijn connecties ontkwam hij na de oorlog aan een schorsing of reprimande.

Dohmens bevindingen bleven in Heerlen niet onopgemerkt. De SP-fractie in de gemeenteraad drong aan op nader onderzoek. Drie historici, verenigd in het collectief History Works, boden de gemeente hun diensten aan - 'op eigen kosten, als visitekaartje voor verantwoord wetenschappelijke research'.

Ze schreven een boek, Eindelijk een echte burgemeester, dat gisteren, op de zeventigste verjaardag van de bevrijding van Heerlen, werd gepresenteerd. Dohmen ervaart het boek vooral als een afrekening met hemzelf. 'Ik heb tien pagina's over Van Grunsven geschreven, en krijg er nu 330 voor terug.'

Vooringenomenheid

De auteurs verwijten Dohmen dat hij 'selectief in de bronnen heeft geshopt' met de bedoeling Van Grunsven te discrediteren. Wat op collaboratie leek - de acceptatie van een paar flessen wijn van een Duitsgezinde ondernemer, de (late) plaatsing van bordjes 'Voor Joden verboden' - was dat in werkelijkheid vaak niet. Want niets is wat het lijkt bij de burgemeester in oorlogstijd. Dohmen zou daarvoor onvoldoende oog hebben gehad. Ook zou hij te veel betekenis hebben toegekend aan getuigenissen van vijanden van Van Grunsven.

Het verwijt van vooringenomenheid is echter vooral op de onderzoekers van History Works van toepassing, zegt Dohmen. Voor hen was eerherstel van Van Grunsven de inzet van hun 'verantwoord wetenschappelijke research'.

Inmiddels dreigt de controverse te politiseren. Tegenover de Volkskrant sprak Koos Hussem, de uitgever van de contrapublicatie, het vermoeden uit dat Dohmen en de SP bondgenoten zijn bij de postume beschadiging van Van Grunsven. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen had hij Dohmen althans tussen juichende SP'ers zien staan. 'Te bespottelijk voor woorden', noemt Dohmen deze aantijging. 'Ik heb geen enkele uitslag toegejuicht en ik ben nooit lid geweest van een politieke partij'. En zo ging het op dag van Van Grunsven vooral over Joep Dohmen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.