Column

Was Europa beter af zonder euro?

Met de Brexit, de Griekse soap en de Italiaanse bankencrisis maken de Europeanen het zichzelf al moeilijk genoeg. Maar de komende weken zal een buitenstaander volop de gelegenheid krijgen meer zout te wrijven in de etterende wond die eurozone heet.

Joseph E. Stiglitz spreekt met journalisten op het jaarlijkse World Economic Forum in het Zwitserse Davos, op 30 januari 2009. Beeld epa

De 73-jarige Amerikaanse econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz gaat hier op oorlogspad. Of promotietour zoals het heet. Hij heeft een boek te verkopen dat gezien de titel The Euro: And its Threat to the Future of Europe in vruchtbare aarde zal vallen bij met name populistische groepen. Hij maakt gehakt van de eenheidsmunt op een manier waar Wilders en Farage een puntje aan kunnen zuigen.

Niet dat Stiglitz zelf tot die populistische groepen behoort of er enige sympathie voor koestert. Integendeel, hij is voorstander van een transferunie, waarbij rijke landen als Nederland en Duitsland onbeperkt geld overmaken in wat populisten de bodemloze Griekse put noemen. Het grote probleem is in zijn ogen dat de rijke landen de probleemlanden in Zuid-Europa afknijpen. Ze dringen die landen bezuinigingen op en bizarre structurele hervormingen als liberalisering van de etikettering voor brood en melk.

Deze bezuinigingen leiden tot vraaguitval in de probleemlanden, waardoor ze in een negatieve spiraal raken. Er had juist moeten worden geïnvesteerd in betere scholing en een nieuwe infrastructuur, zodat de landen zichzelf zouden kunnen opwerken en concurrerend kunnen worden.

Helaas is het europroject gekaapt door de neoliberalen, waartoe Stiglitz nogal gemakkelijk de regering van Merkel rekent, die de rijken rijker maken en de armen armer. De Duitsers en Nederlanders vullen niet de bodemloze Griekse put, maar de Grieken moeten hun laatste centjes ophoesten om de landen in het noorden nog welvarender te maken.

Daarom moet de euro maar worden ontmanteld, te beginnen door Duitsland (en Nederland) als hoofdschuldigen eruit te zetten. Weliswaar draagt Stiglitz ook nog twee andere alternatieven aan voor een oplossing van de eurocrisis (alsnog een transferunie of een flexibele euro met een gerevalueerde neuro en gedevalueerde zeuro) maar die zijn in dit electorale klimaat even politiek onhaalbaar als een D66-regering in Parijs.

Of Europa in zijn geheel economisch beter af zou zijn geweest zonder euro is moeilijk te bewijzen. Dan was Ierland mogelijk een tweede IJsland geworden. Duitsland en Nederland zouden een groot-Zwitserland zijn geweest met peperdure munten en een zwaar negatieve rente. En de Grieken zouden zich nog op ezeltjes verplaatsten, als ze zich niet en masse voor de grens bij Hazeldonk in een jungle hadden verzameld.

Dat de euro een onding is zonder een Verenigde Staten van Europa met een president als Stiglitz is wel duidelijk. Dat die potentiële president voor het verkeerde karretje zal worden gespannen even duidelijk.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.