KLOPT DIT WEL?

Was er in oktober een recordaantal asielzoekers?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: was er in oktober een recordaantal asielzoekers?

Beeld .

'Van A tot Z gelogen', bitste blogger Flip van Dyke toen onlangs op onder meer Teletekst het nieuws verscheen dat er in oktober een recordaantal asielzoekers ons land is binnengekomen. De cijfers geven hem, naar nu blijkt, gelijk: de toevoer van asielzoekers was in september over haar hoogtepunt heen en neemt al twee maanden af.

Volgens de cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek twee weken geleden naar buiten bracht, waren er in oktober 11.700 asielaanvragen, ruim drieduizend meer dan de maand daarvoor en 'meer dan ooit in een maand', aldus het statistiekbureau. Haast tienduizend aanvragen zouden afkomstig zijn van echt nieuwe asielzoekers: de rest bestaat uit hernieuwde aanvragen van asielzoekers die eerder werden afgewezen, en van statushouders die hun familie laten overkomen voor gezinshereniging.

Verkeerde cijfers

Maar de cijfers kloppen niet. In september waren er zoveel asielzoekers, dat niet alle aanvragen konden worden verwerkt en er dus aanvragen bleven liggen. 'Daardoor lijkt het alsof er in oktober meer asielzoekers naar Nederland zijn gekomen dan in september. Terwijl het tegendeel het geval is', erkent een woordvoerster van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) nu, de instantie die de cijfers aanlevert. In werkelijkheid waren er in september 12.800 aanvragen, en in oktober 9.100 - en daarbij zitten ook enkele honderden asielzoekers die opnieuw aanvraag doen, en nareizende familieleden.

Dat het CBS de verkeerde cijfers kreeg, komt volgens de woordvoerster omdat er behoefte was aan een tussenstand. 'De aantallen waren indicatief bedoeld, om het publiek een beeld te geven van de instroom.' Helaas werden die 'indicatieve' cijfers door diverse media en in de Tweede Kamer verstaan alsof er sprake was van een record.

Daling

Van Dyke, een particuliere blogger die zich heeft vastgebeten in de asielcijfers, verdenkt het ministerie ervan de cijfers bewust hoger te laten lijken. Helemaal uit de lucht gegrepen lijkt die aantijging niet. Zo liet de IND begin november per persbericht weten dat er 1800 asielzoekers naar Nederland waren gekomen: 'opnieuw een lichte stijging ten opzichte van de totale instroom in de week ervoor (toen 1700).'

Wat de dienst onvermeld liet, is dat het aantal asielzoekers twéé weken daarvoor 2200 was, en de week daarvoor 2500: door de bank genomen was er gewoon sprake van een daling. Bij andere gelegenheden meldde de dienst dat de asielinstroom 'hoog en stabiel' en 'onverminderd hoog' was en dat er 'nog geen afname' was.

Bovendien schakelde de dienst in juli in zijn maandelijkse cijferoverzicht plotseling over van 'eerste asielaanvragen' naar het veel ruimere begrip 'instroom', een getal waarin ook tweede aanvragen en nareizende familieleden zitten. Een praktische afweging, vertelt de woordvoerster, want dat zijn nu eenmaal de cijfers die in bij de IND het registratiesysteem worden ingevoerd. 'Die zijn uiteindelijk doorslaggevend.'

Factcheck

Maar Van Dyke wijst erop dat instanties zoals de VN-vluchtelingentak UNHCR en het Europese statistiekbureau Eurostat wél een onderscheid maken tussen nieuwe asielzoekers en herenigende gezinsleden, en vermoedt dat de IND bewust een verhullende cijfermist optrekt.

Opvallend in dat licht is de moeite waarmee deze factcheck tot stand kwam. Om de kerncijfers boven water te krijgen van wat momenteel toch een van de meest prangende politiek-maatschappelijke kwesties van het land is, waren meerdere sms'en, e-mailberichten en telefoontjes naar twee woordvoersters nodig, uitgesmeerd over een periode van tweeënhalve week.

'Het grote probleem', stelt Van Dyke, 'is dat de politiek zich er gewoon niet voor interesseert. Dat geeft de ambtenaren vrij spel.'

Beeld De Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.