Column

Was DSB een gezond bedrijf?

Bedrijfsonderzoeker Pieter Lakeman riep donderdag 1 oktober 2009 om 7.45 uur rekeninghouders op hun geld weg te halen bij de bank van Dirk Scheringa. 'DSB moet failliet', zei hij in het programma Goedemorgen Nederland.

De curatoren van DSB Bank verwachten dat alle schuldeisers van de in 2009 gefailleerde bank hun geld terugkrijgen. Beeld anp

Hiermee ontketende de vroege vogel een bankrun. Tien dagen later hadden rekeninghouders meer dan 600 miljoen euro van hun rekening gehaald en was de bank in grote liquiditeitsproblemen gekomen. De geldautomaten waren leeg.

In het weekeinde van 10 en 11 oktober probeerden minister Wouter Bos en DNB-president Nout Wellink in overleg met de grote andere banken stiekem DSB te redden. Toen de mislukte reddingspoging uitlekte, was DSB reddeloos verloren. Er moest surséance worden aangevraagd en op 19 oktober ging DSB failliet. 'Een volkomen gezond bedrijf is kapotgemaakt', riep Dirk Scheringa.

Op het eerste gezicht heeft hij een punt. De bezittingen van DSB waren hoger dan de schulden. Vrijdag werd bekend dat de schuldeisers volledig worden gecompenseerd als ze afzien van de gederfde rente. Ondanks het feit dat de afwikkeling van het faillissement door de curatoren 50 miljoen euro heeft gekost, krijgt iedereen al zijn geld terug, ook de spaarders die roekeloos meer dan 100 duizend euro bij de DSB hadden uitstaan. De Nederlandsche Bank krijgt haar gegeven voorschot op de depositogarantieregeling eveneens tot op de laatste cent terug.

Dit betekent niet dat DSB een volkomen gezond bedrijf was. Integendeel, het was administratief een zootje. Er liepen onduidelijke geldstromen van de bank naar Scheringa's persoonlijke hobby's, voetbalclub AZ en het Museum voor Realisme. Er lagen enorme schadeclaims van klanten die gedupeerd waren door de koppelverkoop van hypotheken met koopsompolissen. Er waren daarom bestuurders opgestapt, zoals Frank de Grave.

In 2010 concludeerde de onderzoekscommissie Scheltema dat 'DSB Bank er nooit had mogen komen'. 'De kern van het probleem was voorzitter Scheringa en De Nederlandsche Bank ging slecht met dat probleem om.' Op het moment van het faillissement leed de bank wel degelijk zware verliezen. Het kostte de bank meer om geld aan te trekken dan dat ze verdiende met geld uitlenen: een zogenoemde mismatch. Op het moment dat DSB failliet ging, hoefde de bank echter geen rente meer te betalen over het geleende geld. Tegelijkertijd kreeg DSB wel rente over het uitgeleende geld. Het businessmodel van DSB werd daardoor in één klap viabel.

Banken hebben het geluk dat, in tegenstelling tot andere bedrijven, na een faillissement de inkomsten doorlopen, terwijl een groot deel van de kosten wegvallen. Daardoor kregen ook de crediteuren van Van der Hoop Bankiers (failliet in 2005) al hun geld terug.

Pieter Lakeman trad terecht als klokkenluider op. Hierdoor is groter financieel leed voorkomen.

Hij trok vroeg aan de bel. Niet te vroeg.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden