nieuws democraten

Warren grootste doelwit in Democratisch debat nu ze koploper is

De Democratische strijd om het als kandidaat op te nemen tegen president Trump, is dinsdag verrassend een nieuwe fase in gegaan. Nieuwe koploper Elizabeth Warren was twee uur lang de gebeten hond in het vierde Democratische debat. De senator moest voor het eerst aanval na aanval doorstaan.

Senator Elizabeth Warren wacht geduldig af terwijl oud-vicepresident Joe Biden in de aanval gaat. Beeld AFP

Zelfs oud-vicepresident Joe Biden, die er niet van houdt om zijn Democratische concurrenten te bekritiseren, kon het niet nalaten om Warren onder vuur te nemen. Want wat voor kans maakt een progressieve senator met veel kostbare en omstreden plannen volgend jaar tegen Trump?

Niet veel, wilde Biden zeggen. Hij klopt zich al maanden op de borst dat hij met zijn gematigde ideeën en lange staat van dienst de meeste kans maakt om Trump van een herverkiezing af te houden. Peiling na peiling ondersteunt hem ook hierin. ‘Ik ga iets zeggen waar sommigen hier waarschijnlijk aanstoot aan zullen nemen’, zei Biden in de debatzaal in Ohio tegen zijn elf concurrenten. ‘Maar ik ben de enige op dit podium die iets belangrijks voor elkaar heeft gekregen.’

Warren werd in de verdediging gedrukt, iets wat ze tot nu toe niet gewend was in het Democratische kamp. Tot op heden moest ze vooral opboksen tegen Trump, die haar steeds neerbuigend ‘Pocahantas’ noemde omdat Warren claimde van Indiaanse komaf te zijn. ‘Als Democraten zullen wij alleen slagen als we groot dromen en hard vechten’, verdedigde ze haar vele ambitieuze plannen, zoals een betaalbare gezondheidszorg voor alle Amerikanen. ‘Niet wanneer we klein dromen en de strijd opgeven nog voor we zijn begonnen.’

Oud-vicepresident Joe Biden is nu verwikkeld in een nek-aan-nekstrijd met senator Elizabeth Warren. Alleen Bernie Sanders slaagt er tot nu toe in om dicht bij het tweetal te blijven. Beeld AFP

Kwetsbaarheid Warren

President Trump richt zijn pijlen steeds op Biden, maar de kandidaat die nu de hoogste ogen gooit in de Democratische strijd is een andere zeventiger. Elizabeth Warren is al weken bezig aan een gestage opmars, op een moment dat de eerste voorverkiezingen snel dichterbij komen. In staten die de race in februari aftrappen, Iowa en New Hampshire, heeft ze Biden al ingehaald. In een gemiddelde van de landelijke peilingen heeft Warren het verschil teruggebracht tot zes procentpunt.

Kortom, de 70-jarige senator heeft het momentum mee. Reden voor haar partijgenoten dinsdag om alle pijlen op Warren te richten en niet op Biden en Trump, zoals in de voorgaande debatten. Voor kandidaten die slecht scoren in de peilingen bood het debat een kans om alsnog indruk te maken. Warren was dus volop gewaarschuwd. Hoewel ze aanval na aanval wist af te slaan, maakte het debat de kwetsbare kanten duidelijk van Warren, een van de progressiefste senatoren.

De vraag die nu boven haar hoofd hangt, is of ze genoeg gematigde kiezers aan zich kan binden in een strijd met Trump. De president zal Warren, als ze de Democratische nominatie weet te winnen, met alle plezier bestempelen als een vertrouwde Democratische ‘liberal’ die de belastingen zal verhogen om haar plannen uit te voeren. Naast haar gezondheidszorgplan wil Warren ook gratis hoger onderwijs verwezenlijken evenals hogere belastingen voor Amerika’s rijksten.

Voor kandidaten als senator Cory Booker, vriend van actrice Rosario Dawson, was het debat belangrijk om hun presidentscampagne te redden. Twaalf van de twintig Democratische kandidaten scoorden genoeg in de peilingen om aan het debat mee te doen. Beeld AFP

‘Luchtfietserij’

Warren slaagde er met name niet in om duidelijk te maken hoe ze haar gezondheidszorgplan wil betalen. Net als Sanders wil ze het bestaande Medicare-systeem, dat nu alleen geldt voor ouderen, uitbreiden naar alle Amerikanen. Maar tot nu toe bleef ze vaag hoe dat allemaal betaald moet worden. ‘U staat erom bekend dat u een plan heeft voor alles’, aldus burgemeester Pete Buttigieg, die zijn kans schoon zag om te klimmen in de peilingen. ‘Maar er is geen plan op tafel gelegd waarin wordt uitgelegd hoe het gat van vele biljoenen dollars gedicht wordt.’

In tegenstelling tot Sanders, die ook hetzelfde voorstelt, weigerde Warren met een simpel ‘ja’ te erkennen dat de belastingen verhoogd zullen moeten worden. Buttigieg: ‘Wij hebben het vandaag gehoord. Een vraag die duidelijk beantwoord kon worden, werd niet met ja of nee beantwoord.’ Collega-senator Amy Klobuchar, die zich net als Biden en Buttigieg profileert als gematigd, beschuldigde Warren zelfs van ‘luchtfietserij’. 

Trump keek naar het debat en deed de Democraten na afloop af als een stel ‘clowns’. De president hoopt, als de ‘linkse’ Warren de nominatie wint, dat nog meer Democratische kiezers naar hem zullen overlopen. Met name in de Democratische staten die hij in 2016 wist te winnen, zoals Pennsylvania en Wisconsin. Ook in cruciale ‘swing states’ zoals Florida en Ohio, kan het progressieve imago van Warren met name conservatieve Democratische kiezers afschrikken.

‘Ik vind het er prima uitzien’, twitterde de president na een voorspelling van Moody’s Analytics dat hij in 2020 de belangrijkste swing staten zal winnen en herkozen wordt. Sinds 1980 heeft het bureau het altijd bij het rechte eind gehad, op 2016 na. Toen zagen ze niet, net als de meeste opiniepeilers, dat Donald J. Trump Amerika's 45ste president zou worden. 

Aanraakbaar voor haar aanhangers, gevreesd door de gevestigde orde

Elizabeth Warren maakt sinds kort een reële kans om de Democratische presidentskandidaat te worden. Haar plannen voor een ‘eerlijker Amerika’ jagen de gevestigde orde de stuipen op het lijf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden