Warmtescan: nodig of overbodig?

Bewoners blijken geïnteresseerd in 'energielekscans' van hun wijk. Maar niet iedereen is overtuigd van het nut.

Het levert mooie, abstracte, kleurige plaatjes op en het moet het milieu goed doen. Steeds meer gemeenten met ambities op het gebied van duurzaamheid laten een zogeheten warmtescan maken vanuit de lucht, om het warmteverlies van de daken in hun gebied in kaart te brengen. De bedoeling is dat eigenaren die aan de kleur op de luchtfoto zien dat hun pand slecht is geïsoleerd, maatregelen treffen. Onder meer Amersfoort, Assen, Delft, Zoetermeer, Nijmegen en Edam-Volendam hebben zo'n warmtescan laten uitvoeren.


Met een thermische camera die de energie vastlegt die wordt uitgestraald, worden vanuit een vliegtuig opnamen gemaakt. Op detailniveau is te zien hoeveel warmte het pand verliest aan de hand van de temperatuur van het dak.


De gemeente Soest, die onlangs een 'energielekscan' heeft laten maken (kosten 25 duizend euro voor 20 duizend woningen), is overweldigd door de belangstelling van de inwoners. Voor de informatieavond die deze week over de scan werd gehouden, meldden zich veel meer belangstellenden dan er plaats was. Er zal een tweede avond worden georganiseerd, zegt wethouder Harry Witte (Gemeentebelangen Groen Soest). 'De scan blijkt absoluut een goed middel, dit triggert mensen, het werkt als een trein. We moesten op die avond tegen de mensen zeggen: nu gaan we echt sluiten, zo geïnteresseerd was men.'


Nijmegen was in 2008 de eerste gemeente die het middel van de warmtescan inzette 'voor meer bewustwording'. Opvallend is dat de gemeente geen inzicht heeft in de resultaten. Niet is onderzocht hoeveel huizen er extra door zijn geïsoleerd. 'Toch heeft het zin gehad, het heeft discussie op gang gebracht', zegt een woordvoerder.


In Amersfoort,waar in december 2009 een dergelijke warmtescan is gemaakt, zijn wel resultaten bekendgemaakt, die volgens de gemeente 'boven verwachting' zijn. Tegen de achthonderd bewoners hebben tot dusver een subsidieaanvraag gedaan om hun woning te isoleren, op zeshonderd was gehoopt.


Amersfoort heeft een site gemaakt waarop bewoners hun adres kunnen intikken om de warmtekleur van hun dak te bekijken. Maar dit goede resultaat is niet behaald met alleen het plaatsen van een interactieve kaart op een site, benadrukt Herman Schotman, projectleider energiebesparing voor bestaande bouw in Amersfoort. 'Er zijn wijkbijeenkomsten gehouden, waarop dan bijvoorbeeld een willekeurige bewoner wordt gevraagd naar zijn adres. Dan hoop je dat er op de warmtescan een heel rood plaatje van het dak uitkomt, om het publiek te laten zien dat actie echt nodig is.'


In Amersfoort is bij maar liefst 12 duizend woningen aangebeld om te informeren over de subsidiemogelijkheden. Zo'n drieduizend huishoudens hebben hierop een 'maatwerkadvies' laten doen, over isolatiemaatregelen en kosten. Schotman verwacht dat aan het eind van het jaar duizend woningen geïsoleerd zijn door deze acties. Wat scheelde: er waren subsidiepotjes voor zowel de advies- als de isolatiekosten, potjes die dreigen op te drogen.


Amersfoort heeft de ambitie een C02-neutrale gemeente te worden. Maar hoe groot is nu de milieubesparing van duizend geïsoleerde woningen, en hoe verhoudt deze zich tot de investeringen en inspanningen? Deze berekening wordt aan het eind van het jaar gemaakt, zegt Schotman. Maar één ding valt hem op: 'Er kijken nog steeds mensen naar die energiescan. Dan hoor ik, ik heb gekeken, en mijn dak is rood.'


Manager Martin Hendriks van Aerodata, het bedrijf dat de Amersfoortse warmtescan heeft uitgevoerd, zegt dat zij vijf jaar geleden in Frankrijk zijn begonnen met deze techniek, die nu bezig is aan een gestage opmars in Nederland. Hij vindt het geen duur instrument: omgerekend 1 à 2 euro per gescand gebouw, schat hij. 'Voor zo'n bedrag kun je amper een brief naar mensen versturen. Het blijkt dat mensen toch nieuwsgierig zijn naar de staat van hun dak en gaan kijken op zo'n site. Zo kun je een grote groep mensen betrekken bij zo'n onderwerp.'


Maar in Utrecht, waar milieuwethouder Mirjam de Rijk (GroenLinks) dit jaar zo'n warmtescan wil laten maken, leidt het plan tot een onverwacht felle discussie. Utrecht trekt 100 duizend euro uit voor het maken van de thermische luchtfoto's en het opzetten van een website.


Maar de oppositie in de gemeenteraad denkt niet dat Utrecht zo'n scan nodig heeft, omdat, volgens Leefbaar Utrecht en de VVD, van een groot deel van de stad al bekend is hoe het staat met de isolatie. 'Van de 40 procent woningen in corporatiebezit kunnen de woningcorporaties precies het isolatieniveau aangeven. Van de nieuwbouwwijk Leidsche Rijn kun je weten dat de huizen er goed zijn geïsoleerd, en van de jarendertigwijken is bekend dat de huizen er niet goed zijn geïsoleerd', aldus fractievoorzitter Vincent Oldenborg van Leefbaar Utrecht. Bovendien: 'Als iemand na alle campagnes over duurzaamheid zich er nog niet van bewust is dat het anders kan, zal hij ook niet in actie komen na zo'n foto en zo'n groen informatieteam aan de deur. En dwingen kun je ze niet.'


VVD-raadslid André van Schie noemt de scan zelfs 'volstrekt overbodig'. 'De wethouders vinden het gewoon leuk om het plaatje te zien.'


Opvallend is dat nu ook collegepartij D66 bedenkingen heeft. Raadslid Arjan Kleuver vraagt zich af of ook de wietkwekers ontmaskerd kunnen worden door de warmtescan. Dat zou een leuke bijvangst zijn, kun je denken. Maar volgens Kleuver dreigt aantasting van de privacy. Stel, je ziet het dak van de buurman wel erg rood kleuren. Die hoeft dan niet aan het wietkweken te zijn, hij zou ook onder de zonnebank kunnen zitten met het raam open, wat legaal is, redeneert Kleuver.


Kleuver ziet ook de positieve kanten. 'In andere steden is het middel heel succesvol. Maar voor de duidelijkheid: met zo'n warmtescan bespaar je nog geen energie.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden