Nieuws Duurzaamheid

Warmte aftappen uit gracht of rivier: veel Nederlandse huizen zijn zo ’s winters warm te houden

Onderzoekers van kennisinstituten Deltares en CE Delft hebben per wijk in kaart gebracht hoe de kansen liggen oppervlaktewater te gebruiken als bron voor duurzame verwarming. 

Verwarmingssysteem in een verzorgingstehuis door oppervlaktewater. Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant

‘Eén graad Celsius oogsten van de Rijn zou in theorie alle huizen in Nederland kunnen verwarmen’, zegt Ronald Roosjen, energie-expert van waterkennisinstituut Deltares. ‘In de praktijk moet de afstand tussen het water en de huizen niet groter dan vijf kilometer zijn.’ 

Aquathermie is duurzaam en kansrijk in het waterrijke Nederland, stelt hij, vooral in grotere steden in het westen en langs de grote rivieren en meren. Bovengemiddeld scoren steden als Amsterdam en Rotterdam die zich voor 83 procent kunnen verwarmen met oppervlaktewater, Utrecht en Zwolle voor 87 procent en Amersfoort zelfs 91 procent, zo blijkt.

TEO (Thermische Energie uit Oppervlaktewater) en TEA (Thermische Energie uit Afvalwater) halen warmte uit oppervlakte- en afvalwater om er woningen mee te verwarmen. Lees hier hoe dat precies werkt.

Vooral waar huizen op een kluitje staan, zijn warmtenetten kansrijk. In delen van bijvoorbeeld Amsterdam, Rotterdam en Nijmegen liggen ze al. Daar zorgt nu de restwarmte van elektriciteits- en afvalcentrales voor de benodigde warmte. De warmteoogst kan zowel in kleinschalige systemen in de gracht als met koelwaterinstallaties waar nu fabrieken, energiecentrales en datacenters mee worden gekoeld. In Nijmegen zou het koelsysteem van een afgedankte kolencentrale kunnen dienen om de hele stad te verwarmen, denkt Roosjen.

Goede isolatie nodig

Probleem is wel dat vooral goed geïsoleerde huizen geschikt zijn. Nieuwbouw of grondige gerenoveerde woonblokken liggen het meest voor de hand. Als er geen warmtenet ligt en de wijk uit slecht geïsoleerde woningen bestaat, wordt het een kostbare aangelegenheid. En ook warmtepompen zijn allerminst goedkoop. ‘Toch kan de aanleg van warmtenetten in stedelijk gebied de warmtevoorziening regelen’, denkt transitiedeskundige Rutger van der Brugge van Deltares. ‘De warmtepompen hoeven niet in elk huis maar kunnen net als elektriciteitshuisjes een hele wijk collectief voorzien. En met de aanleg van een warmtenet kun je kosten besparen door het werk tegelijk te doen met de renovatie van riool, wegen of huizen.’

De onderzoekers vinden dat aquathermie een serieuze kans verdient in de zogeheten regionale energiestrategie (RES). Na het Klimaatakkoord, dat vermoedelijk over tien dagen wordt gesloten, moeten volgend jaar alle gemeenten, ingedeeld in 33 regio’s bepalen welke alternatieven voor aardgas kansrijk zijn. ‘Ook de kosten moeten dan duidelijker worden’, zegt Van der Brugge.

‘Duur’

Aquathermie is een interessante optie voor duurzame energieontwikkeling die we goed moeten onderzoeken, reageert Martien Visser, lector Energietransitie aan de Hanze Hogeschool in Groningen. ‘Mijn zorg is wel dat het duur is en er weinig ruimte voor kostendaling lijkt. Hoog tijd dat we enkele cases gedegen uitwerken en proefprojecten starten. Dan doen we ervaring op en wordt de financiële onderbouwing van aquathermie, bijvoorbeeld als alternatief voor warmtenetten met biomassa, duidelijker.’

Beeld de Volkskrant
Hoe roder het gebied, hoe beter de mogelijkheden voor verwarming van gebouwen door in de zomer warmte ‘af te tappen’ van grachten, rivieren en meren. Beeld Deltares
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.