Ware redenen voor eigen bijdrage

Hemeltergend is de geldverspillende vestzak-broekzak logica die als bezuiniging wordt verkocht.

‘Het ministerie kan geen enkele groep uitzonderen van eigen bijdragen’, aldus het ministerie van Volksgezondheid vorige week in reactie op het tv-programma Nieuwsuur van 13 september. Nieuwsuur berichtte dat Gerard Weisman 175 euro moest gaan betalen om zijn werk te blijven doen. Weisman, manisch depressief, bakt appeltaarten voor de horeca, zoals ik vorige week schreef. Minister Klink wilde zelf in de uitzending niet reageren.
Gelukkig deed hij dat afgelopen zaterdag in de Volkskrant wel. Weisman hoeft geen 175 euro te betalen, schrijft Klink, maar slechts 12 euro. Twee regelingen worden hier door elkaar gehaald: eigen bijdragen voor ‘begeleiding’ en ‘tweedelijns ggz’. Tot inkomensafhankelijke eigen bijdragen voor begeleiding is in 2008 besloten; 21 juni zijn ze ingegaan. Voor minima 12 euro per maand. Wie dit niet kan betalen en schulden heeft, kan hulp vragen bij de gemeente zodat hij niet hoeft te stoppen, voegt de minister toe.
Hulp
Eigen bijdragen voor de zogenaamde ‘tweedelijns ggz’ – denk aan hulp van een psychiater bij een depressie – moet in 2011 ingaan. Het gaat om 175 euro, naar ik begrijp (de minister schrijft dit niet expliciet) ongeacht inkomen. (Het kan lager uitvallen tot 80 euro voor wie slechts 100 uur hulp per maand ontvangt.)
Bent u er nog? Houd nog even vol, want uw en mijn verwarring zijn exemplarisch voor deze hele problematiek. Ook gemeenteambtenaren die geacht worden hier beleid van te maken, snappen er geen snars van, zo bleek in mei uit een onderzoek van PC Kwadraat: ‘Inventarisatie gemeentelijke pakketmaatregel’.

Pas in de loop van 2009 kregen ze door dat er vanaf 2008 grote veranderingen op het spel staan. Nu, in 2010, weten ze nog niet wat ze moeten doen. Ze hebben geleerd om vraaggestuurd te werken en hier is de vraag niet bekend. Ze hebben wel 14 doelgroepen geformuleerd, maar tot hun teleurstelling komen die zelden opdagen op informatieavonden.
Doolhof
Klink heeft gelukkig afgelopen zaterdag in dit doolhof wat licht laten schijnen. Maar op de principiële discussie die er aan ten grondslag ligt, ging hij niet in: dat het kwetsend is om te moeten betalen om te werken. Dat de eigen bijdrage voor Weisman geen 175, maar slechts 12 euro zou zijn, doet aan het principe niets af.
Wat rechtvaardigt deze omkering van waarden? Niet alleen het CDA maar ook VVD, PvdA, D66 en GroenLinks zouden zich hier fel tegen moeten keren. Dat zijn immers partijen die elke belemmering voor arbeidsparticipatie willen wegnemen. Voor iemand met een minimuminkomen is 12 euro zo’n belemmering. Intussen levert het de schatkist vrijwel niks op. Het kan alleen bedoeld zijn als remgeld: hopen dat mensen er minder gebruik van maken en dus vaker thuis verpieteren.
Ook hemeltergend is de geldverspillende vestzak-broekzak logica die hier als bezuiniging wordt verkocht. Wie de eigen bijdrage niet kan betalen of schulden heeft, kan bij de gemeente aankloppen, stelt Klink. Dat betekent extra werk voor sociale diensten, schuldhulpverleners, hulporganisatie MEE en andere gemeentelijke diensten.

Geen extra hulp, maar extra bureaucratie: mensen helpen om geld uit het ene collectieve potje te schrapen en dit naar het andere collectieve potje over te hevelen. De eigen bijdragen van Weisman besparen ook in dit opzicht niets. Wat ze wel doen, is hem beledigen, kostbare tijd van hulpverleners verkwisten aan bureaucratie, en zijn angsten vergroten. Wie weinig geld heeft, vreest immers iedere rekening.
Verhoging
Dit is misschien een bezuiniging op de zorgkosten, maar een dito verhoging van de kosten voor bijzondere bijstand, schuldhulpverlening en maatschappelijk werk. Al wat Weisman doet of laat, betalen wij met zijn allen. Maar bijstand of schuldhulpverlening drukken niet op Klinks begroting. Dus kan hij trots roepen dat hij kosten bespaart, terwijl hij slechts kosten verplaatst. De enige ‘echte’ bezuiniging zal zijn: dat mensen als Gerard stoppen met werken en thuis vereenzamen. De schatkist raakt niet gevuld van 12 euro kostenverplaatsing. Pas als mensen van hulp afzien, is er sprake van echte besparingen. Pas als ze zich terugtrekken en thuis verkommeren.
Het doel van al deze eigen bijdragen is dus tweeledig: kosten verplaatsen van het ene ministerie naar het andere, en mensen van hulp en werk afhouden. Het zou Klink sieren dit tenminste eerlijk toe te geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden