Wapenembargo tegen Israël is nu geboden

Israël gebruikt tegen de Palestijnen wapens die via Nederland zijn geleverd en waarmee mensenrechten worden geschonden. Dit is vastgesteld door internationale organisaties....

IN de afgelopen tien jaar is aan Israël voor meer dan veertig miljoen euro aan wapenexportvergunningen verstrekt. Het ging daarbij vooral om allerlei onderdelen voor gevechtsvliegtuigen en helikopters. Daarnaast fungeert Nederland als spil voor de doorvoer van allerlei wapentrans porten van de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al, die op Schiphol, zoals in de nasleep van de Bijlmerramp in 1992 naar buiten kwam, een ongekende vrijheid genoot.

Afgelopen zomer besloot de Nederlandse regering het Israëlische anti-tankraketsysteem Gill aan te schaffen. In totaal mag Israël voor bijna 600 miljoen gulden anti-tank raketten aan de Nederlandse landmacht leveren. Het gaat hier om een antitankraket die op 2 november 2000 voor het eerst operationeel werd ingezet door het Israëlische leger bij beschietingen van de Palestijnse stad Beit Jala.

De VVD, de PvdA en het CDA vonden dat de antitankraket kon worden gekocht, ondanks de crisis in het Midden-Oosten. GroenLinks en D66 noemden de aankoop wel 'een verkeerd politiek signaal'.

De regels voor de export van Nederlandse militaire goederen zijn al jarenlang onderwerp van kritiek. De regering kan een exportvergunning weigeren als wapens worden vervoerd naar conflictgebieden of naar landen die de mensenrechten schenden, dan wel een wapen opbouw kennen die veel groter is dan de verdediging van het eigen grondgebied noodzakelijk maakt. Maar in de praktijk bleken en blijken de grenzen zeer rekbaar.

Enige jaren geleden viel het Tweede Kamerlid Van den Doel (VVD) op dat er 'ondanks de tientallen brandhaarden en sluimerende conflicten in de wereld er bijna geen regio is waar Nederland geen strategische goederen en wapens naar exporteert'. Een scherpe observatie die terecht de toepassing van het zogeheten spanningsgebieden criterium uit de Nederlandse en Europese wapenexportrichtlijnen onderuit haalt.

Nederland staat, volgens het Zweedse onderzoeksinstituut Sipri, in de top tien van de belangrijkste wapenleveranciers ter wereld. Israël is een van de belangrijkste afnemers van Nederlandse leveranties. Nederland exporteert dus militaire goederen naar spanningsgebieden en landen die het niet al te nauw nemen met de naleving van mensenrechten.

Wapenleveranties hebben vaak een directe invloed op de mensenrechtensituatie. Dit kan zijn omdat de wapens worden gebruikt tegen bevolkingsgroepen of om gericht individuen te vermoorden. Het mensenrechtencriterium voor wapenexporten wordt zeer eng gehanteerd; alleen wapens die daadwerkelijk en direct bij schending van mensenrechten worden gebruikt, worden niet geleverd. Dit laat buiten beschouwing dat transportmateriaal, om manschappen of wapens op plaatsen van bestemming te krijgen, een integraal onderdeel van een dergelijke militaire politiek is.

Gezien de grote schaal van schendingen van mensenrechten in de door Israël bezette Palestijnse gebieden, inclusief ernstige inbreuken op de Vierde Geneefse Conventie (oorlogsmisdaden) is het belangrijk dat Nederland in Europees verband een duidelijk signaal afgeeft. Bovendien is het onmogelijk dat aanvragen uit Israël zullen voldoen aan de criteria van het wapen exportbeleid zoals zijn vastgelegd door de Europese Raden van Luxemburg (1991) en Lissabon (1992). Immers, het is bekend dat Israël internationale verplichtingen niet nakomt en verdragen en de rechten van de mens schendt. En er kan ook niet worden ontkend dat er geen spanningen in het land zijn.

De Europese richtlijnen stellen dat lidstaten geen exportvergunningen mogen afgeven als er een duidelijke risico is dat de ontvanger de goederen zal gebruiken tegen een ander land of met gebruikmaking van militaire macht een territoriaal conflict zal ondersteunen. Hoewel Israël aan verschillende landen, met name aan Groot-Brittannië, de toezegging heeft gedaan dat door haar geleverde wapens niet tegen Palestijnen worden gebruikt, blijkt dit in de praktijk niet op waarheid te berusten. Vorige week werd bekend dat Israël omgebouwde Britse Centurion tanks heeft ingezet in verschillende Palestijnse steden.

Dit weerspreekt een 'geschreven toezegging' waarin Israël zegt dat het geen Britse wapens zou gebruiken in de bezette gebieden. In 2000 leverde Groot-Brittannië voor meer dan twaalf miljoen pond wapens aan Israël. Deze leveranties betroffen onder andere minutie, artillerie, gewapende gevechtsvoertuigen, aanvalshelikopters en tanks.

Er bestaat geen verificatiesysteem waarmee gecontroleerd kan worden of dergelijke wapens worden gebruikt bij het schenden van de rechten van de mens. Gezien de omvang van het materieel, het aantal manschappen van het Israëlische leger in de Palestijnse gebieden en de grote schaal waarop de rechten van de mens worden geschonden, zoals gedocumenteerd door verschillende Israëlische, Palestijnse en internationale mensenrechten organisaties, is het van belang dat er onmiddellijk een wapenembargo wordt ingesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden