Wapenembargo Bosnië kan niet eenzijdig worden opgeheven

De Bosnische minister van Buitenlandse Zaken Mohammed Sacirbey zinspeelde er maandag op dat voor zijn regering de missie van Unprofor ten einde is....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Mochten de VS het wapenembargo inderdaad unilateraal opheffen - de Senaat moet zich vandaag of morgen over een resolutie van die strekking uitspreken - dan zullen de VN-blauwhelmen Bosnië verlaten. Dat hebben de VN in het verleden althans altijd gezegd. Als het zover komt, wordt algemeen gerekend op een zeer moeizame aftocht, die enkele maanden kan duren. De NAVO heeft op papier plannen gereed om de aftocht militair te begeleiden (operatie Determined Effort); de Amerikaanse president Clinton heeft toegezegd - uitsluitend voor dit geval - 25 duizend man grondtroepen aan de NAVO beschikbaar te stellen.

Omdat het zo'n moeizame operatie wordt, zou terugtrekking van Unprofor wellicht op zich kunnen laten wachten, zelfs indien de Senaat met een tweederde meerderheid vóór opheffing van het wapenembargo kiest. Een besluit van de Senaat is immers nog niet hetzelfde als een beslissing van de president. Clinton is op dit moment tegen opheffing van het wapenembargo, ten eerste omdat de Europese NAVO-partners en de Russen ertegen zijn, en ten tweede omdat hij dan troepen naar Bosnië moet sturen.

Zelfs als Clinton niet onder opheffing van het wapenembargo uit kan, blijven er onzekerheden. De VS kunnen immers formeel een door de VN uitgevaardigd embargo niet eenzijdig opheffen. Het is denkbaar dat Moskou zich in de Veiligheidsraad met kracht zal keren tegen zowel de opheffing van het wapenembargo als de evacuatie van Unprofor door de NAVO.

In de door senator Dole ingediende resolutie staat dat de opheffing van het wapenembargo ingaat zodra Unprofor Bosnië heeft verlaten, óf twaalf weken nadat de Bosnische regering formeel om het vertrek van Unprofor heeft gevraagd. Dat betekent dat de regering in Sarajevo - als de resolutie wordt aangenomen - belang heeft bij een zo snel mogelijk vertrek van Unprofor. Hoe eerder de VN-macht weg is, hoe eerder het wapenembargo immers wordt opgeheven.

De hartekreet van Sacirbey ('hun taak is ten einde') was geen officieel verzoek aan Unprofor om te vertrekken, maar zo'n verzoek zou binnenkort kunnen komen. In de praktijk zullen veruit de meeste landen met VN-troepen in Bosnië dan ook zo snel mogelijk weg willen. Dat geldt zeker voor Frankrijk, Groot-Brittannië en Nederland.

In theorie kan de vraag worden gesteld of Unprofor verplicht is weg te gaan als de regering in Sarajevo daarom vraagt. Strikt redenerend volgens de criteria van het volkenrecht is dat klaarblijkelijk niet zo. De VN bevinden zich in Bosnië op basis van een uitspraak van de Veiligheidsraad dat de toestand aldaar 'een bedreiging inhoudt van de internationale vrede en veiligheid'. (Het betreft de resoluties 770 en 771 van 12 augustus 1992.) Op grond van hoofdstuk 7 van het Handvest van de VN is die inschatting voldoende reden om ergens een VN-macht te stationeren die het behoud c.q. herstel van de internationale vrede en veiligheid moet bewerkstelligen.

Tot dusver is het echter nog nooit gebeurd dat de VN ergens bleven tegen de wil van de regering van het betrokken land. In resolutie 770 wordt ook met zoveel woorden de noodzaak bevestigd om 'de soevereiniteit, territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van Bosnië-Herzegowina te respecteren'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden