Wanneer wordt speculant visionair?

Soms zijn schobbejakken ineens visionairs. In de financiële werd is het onderscheid tussen een frauduleuze, een domme en een gewiekste handeling vaak erg diffuus. Wat na verlies pure speculatie heet, wordt als het resultaat gunstig uitvalt een slimme deal genoemd. Een miskleun met derivaten, zoals bij de woningcorporaties, kan een enorm schandaal met enquêtecommissies worden of kan, zoals bij Greenpeace het geval lijkt, worden vergoelijkt als een foutje.


Afgelopen vrijdag maakten Jan en Peter Poot bekend te stoppen met hun roemruchte Chipshol-project. Dertig jaar lang probeerden ze op hun voor een habbekrats aangekochte suikerbietengrond een innovatief bedrijvenpark bij Schiphol te creëren, maar hun plannen kwamen nooit van de grond omdat ze naar eigen zeggen werden gedwarsboomd door Schiphol. Jammer, zo becommentarieerde Het Financieele Dagblad. 'Die Poot is een man met grote visie.' 'Samen met Schiphol had hij een economisch centrum kunnen bouwen van grote mondiale betekenis.'


In werkelijkheid was Poot gewoon een ordinaire vastgoedspeculant met wie al in de jaren zestig nauwelijks viel samen te werken. Nadat hij in 1986 was begonnen met het opkopen van landbouwgronden rond Schiphol was het al gauw hommeles met medebestuurders die eerder wilden uitstappen of niet naar het pijpen van Jan Poot wilden dansen. Granaria-topman Joël Wyler, de bank MeesPierson, Coopers-accountant Cees van Luijk (deze maand overleden) en zijn zakenpartner Harry van Andel (al in 2007 gestorven) werden dankzij een slimme pr-campagne tot samenzweerders gebombardeerd.


Poot werd een soort financiële Robin Hood die het establishment, inclusief de rechterlijke macht, bestreed. Hij bracht onder het mom van zijn visionaire plannen voor Schiphol, inclusief een megalomane kathedraal, zijn tijd uiteindelijk meer door in gerechtsgebouwen dan in kantoren.


Maar met het inschakelen van querulant Micha Kat en de financiering van een campagne tegen de van pedofilie beschuldigde topambtenaar Jos Demmink overspeelde hij zijn hand, waarna hij vorige week realistisch concludeerde dat hij beter de handdoek in de ring kon gooien.


Niemand twijfelt eraan dat Jan Poot een visionair is geweest, maar daarmee onderscheidt hij zich niet van de visionairs die voor woningcorporaties grote stukken grond en derivaten kochten in de verwachting dat die vanzelf meer waard zouden worden. Van Poot kan worden gezegd dat hij zich niet over de rug van kleine huurders heeft verrijkt, zoals de corporatiedirecteuren. Hij heeft wel maatschappelijke schade aangericht door zijn eindeloze procedures. Als hij was geslaagd zou de A9 nu zijn omgelegd dwars door Badhoevedorp. Dat ging niet door. Poot hoopt nu de gronden te verkopen voor 1,5 à 3 miljard euro.


De visie van Jan Poot bestond uiteindelijk ook uit het vullen van de eigen zakken.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden