Wanneer valt Hollande van zijn geloof?

De Franse socialist Mitterrand viel na twee jaar van zijn geloof af. Ook toen was er een crisis gaande.

Niet Margaret Thatcher en Ronald Reagan hebben de weg geplaveid voor het mondiale graaien, maar Francois Mitterrand. Vier jaar na de verkiezing van Thatcher en drie jaar na die van Reagan viel de Franse socialistische president van zijn geloof. In maart 1983 ruilde hij de weg naar de socialistische heilstaat abrupt in voor die naar deregulering, een open markt en ondernemerschap: de tournant de la rigueur (de draai naar bezuinigingen). Hiermee werd het vrije kapitaalverkeer volgens Harvard-econoom Rawi Abdelal de mondiale norm.


Mitterrand werd in mei 1981 tot president verkozen. In de weken daarop daalden de aandelenkoersen met 30 procent. Mitterrand had een radicaal programma opgesteld van 101 hervormingen. Daaronder: een rijkenbelasting, nationalisatie van de banken, een 39-urige werkweek, vijf weken vakantie en een verhoging van het minimumloon met 10 procent.


Net als nu was er een economische crisis gaande. En net als nu versloeg de socialistische kandidaat een rechtse president (Valery Giscard d'Estaing) die maar één termijn had kunnen volmaken met 52 tegen 48 procent. Mitterrand vormde een nieuwe regering met vier communistische ministers.


Nieuwe prestigeprojecten zouden Frankrijk moderniseren. Enkele weken na zijn verkiezing opende Mitterrand de TGV-lijn tussen Parijs en Lyon. En hij lanceerde Minitel - een van de eerste voorgangers van het world wide web.


Maar de markt maakte korte metten met het linkse beleid. Twee jaar later was de werkloosheid dramatisch gestegen en had Frankrijk de franc drie keer moeten devalueren. Rijke Fransen vluchtten op grote schaal met hun vermogens naar Zwitserland. Bij de tournant de la rigueur in maart 1983 besloot hij zijn Sinterklaas-premier Pierre Mauroy te vervangen door een linkse boekhouder, Laurent Fabius, die debet en credit weer in evenwicht moest brengen. De communisten stapten uit de regering. Toen bij parlementsverkiezingen de socialisten flink terrein verloren, kon Mitterrand niet anders dan de gaullist Jacques Chirac tot nieuwe premier benoemen, de cohabitation (samenwoning).


Chirac mocht in het binnenland orde op zaken stellen, Mitterrand concentreerde zich als president op de buitenlandse politiek. Samen met Helmut Kohl besloot hij de Europese integratie te voltooien. Europa moest een politieke en monetaire unie worden. Twee socialisten - Jacques Delors en Pascal Lamy - moesten het project ter hand nemen. In 1988 was Frankrijk uit de crisis en werd Mitterrand herkozen voor nog eens zes jaar.


Socialisme met de Franse slag eindigt vaak in opportunisme.


REAGEREN? P.DEWAARD@VOLKSKRANT.NL

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden