Column

Wanneer is staatsschuld 'onhoudbaar'?

Een schuldenklok in New York toont de staatsschuld van de Verenigde Staten (foto: juli 2002). Beeld getty

De Griekse schuld bedraagt 340 miljard euro, zo meldt een van de vele schuldenklokken (debt clocks) op internet, waar euro's en dollars sneller voortrazen dan honderdsten van seconden op een stopwatch.

In Griekenland wonen elf miljoen mensen. Per inwoner komt de schuld neer op 30.900 euro. De Ieren hebben per inwoner een schuld van 45.800 euro - bijna 50 procent hoger - en de Italianen van 43.900, de Fransen van 37.100 en de Belgen 34 duizend per inwoner. Nederland (28.318 euro) zit net onder de Grieken.

Als de schulden worden uitgedrukt in het bbp zijn de Grieken wel het slechtste jongetje van de euroklas, maar vooral omdat de noemer van de breuk (het bbp) de afgelopen jaren met een kwart is gedaald, niet omdat de teller (de schuld) zo is opgelopen. Internationaal is een schuld van 175 procent van het bbp hoog, maar niet uitzonderlijk. De overheidsschuld van Japan is 225 procent van het bbp, terwijl toch weinigen beweren dat de Japanners lui zijn, te vroeg met pensioen gaan of geld over de balk smijten. Historisch gezien hebben landen veel hogere schulden gekend. In Nederland kwam de schuld in 1840 na het verlies van België uit op 240 procent van het bbp. En dat was ook vlak na de oorlog het geval. Uiteindelijk werd daar een mouw aan gepast door respectievelijk een beroep te doen op de rijken en door hulp van de VS in het kader van het Marshallplan.

Niettemin noemt het IMF de Griekse schuld 'onhoudbaar'. Kwijtschelding is nodig. Hoogleraar Sweder van Wijnbergen vindt een schuld van 120 procent het maximum. Er is geen objectief criterium voor. Of een schuld onhoudbaar is, hangt af van de hoogte van de groei en de inflatie. Als beide hoog zijn, smelt een schuld als sneeuw voor de zon.

Een schuld is alleen onhoudbaar als de financiële markten dat vinden. En zij worden weer aangestuurd door de ratingbureaus zoals Moody's en Standard & Poor's die bepaalde letters aan schulden van landen en instituten hangen. Drie A's geeft de hoogste kredietwaardigheid, een D staat voor bankroet (default). Nu zit de rating voor Griekenland net boven Caa3 bij Moody's en CCC- bij Standard & Poor's. Pensioenfondsen, banken en verzekeraars (de grootste beleggers in de wereld) mogen dergelijke riskante obligaties niet meer in hun portefeuilles hebben. De Griekse schuld is daardoor op de financiële markten een speelbal van hedgefondsen en andere speculanten geworden.

Griekenland moet daarom een absurd hoge rente betalen in een tijd met nauwelijks groei en nauwelijks inflatie. Dat maakt de schuld op dit moment onhoudbaar, zodat het land zijn hand ophoudt.

Schuldkwijtschelding is niet nodig. Beter is de Griekse schuld te laten slapen door omzetting in laagrentende eeuwigdurende of perpetuele leningen.

Anders moet Rutte weer een verkiezingsbelofte breken.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden